Sao chổi cổ đại 12 tỷ năm tuổi ghé thăm Trái đất
Theo dự báo từ các nhà nghiên cứu thiên văn, ngày 6 tháng 4 tới đây, sao chổi Phục Sinh C/2026 A1 (MAPS) sẽ ở vị trí gần Trái đất nhất với độ sáng biểu kiến đạt 0,8. Trong lúc cộng đồng yêu thiên văn đang hồi hộp chờ đợi sự kiện này, một phát hiện khoa học đáng chú ý đã được công bố: sao chổi liên sao 3I/ATLAS vừa ghé thăm hành tinh của chúng ta có thể đã khoảng 12 tỷ năm tuổi.
"Kẻ xâm lược" cổ xưa của hệ Mặt trời
Trang Space.com cho biết, sao chổi 3I/ATLAS có thể đã tồn tại gần 12 tỷ năm, cổ xưa đến mức hệ sao nguyên thủy của nó có thể không còn tồn tại nữa. Vật thể liên sao nổi tiếng này của hệ Mặt trời chúng ta có thể có tuổi đời tương đương với chính dải Ngân hà, mang theo những bí ẩn về vũ trụ thuở sơ khai.
Khi được phát hiện vào năm 2025, sao chổi 3I/ATLAS đang di chuyển với tốc độ đáng kinh ngạc là 58 km mỗi giây so với Mặt trời. Đây là sao chổi nhanh nhất từng được quan sát trong lịch sử, vượt xa vận tốc của các sao chổi liên sao tiền nhiệm là 1I/'Oumuamua và 2I/Borisov.
Theo lý thuyết thiên văn, các vật thể liên sao di chuyển càng nhanh thì thường càng già, vì chúng phải trải qua nhiều lần va chạm với các vật thể trong không gian và bị lực hấp dẫn đẩy mạnh bởi các ngôi sao khác, khiến chúng tăng tốc đến những vận tốc cực cao.
Tiếp cận gần nhất vào cuối năm 2025
Các chuyên gia thiên văn xác định, sao chổi liên sao 3I/ATLAS đã tiến gần Trái đất nhất vào ngày 19 tháng 12 năm 2025. Mặc dù sao chổi này không đến đủ gần để gây ra bất kỳ rủi ro nào cho hành tinh của chúng ta, nhưng các nhà khoa học đã tính toán chính xác thời điểm sao chổi đạt khoảng cách tối thiểu so với Trái đất.
Theo tính toán chi tiết của NASA, vào thời điểm ở vị trí gần Trái đất nhất, sao chổi 3I/ATLAS cách hành tinh của chúng ta khoảng 1,8 đơn vị thiên văn, tương đương 270 triệu km. Nói cách khác, khoảng cách này gần gấp đôi khoảng cách trung bình giữa Trái đất và Mặt trời.
Giá trị khoa học đặc biệt
Mặc dù sao chổi 3I/ATLAS vẫn ở quá xa và quá mờ nhạt để có thể quan sát bằng mắt thường khi bay ngang qua Trái đất, nhưng sự kiện này lại mang giá trị khoa học vô cùng to lớn. Các vật thể liên sao như 3I/ATLAS là cực kỳ hiếm gặp trong vũ trụ.
Nghiên cứu 3I/ATLAS ở gần điểm tiếp cận nhất mang đến cho các nhà thiên văn học cơ hội tốt nhất để:
- Kiểm tra và phân tích vật chất hình thành xung quanh một ngôi sao khác
- Cho phép nhìn thoáng qua các hệ hành tinh nằm ngoài hệ Mặt trời của chúng ta
- Hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và tiến hóa của các thiên thể trong vũ trụ
Từ các nghiên cứu chuyên sâu, các nhà khoa học chỉ ra rằng sao chổi này có thể có tuổi thọ trong khoảng từ 10 đến 12 tỷ năm. Thông tin quan trọng này vừa được công bố đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quan sát thiên văn, đặc biệt trong bối cảnh sao chổi Phục Sinh sắp tiến gần Trái đất nhất.
Chuẩn bị đón sao chổi Phục Sinh
Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), sao chổi C/2026 A1 (MAPS) hay còn được gọi là sao chổi Phục Sinh - vì xuất hiện vào đúng dịp lễ Phục Sinh - đang được những người quan sát bầu trời trên toàn thế giới theo dõi sát sao.
Thông tin từ Space.com cho biết, đây là một sao chổi thuộc nhóm Kreutz sungrazer với quỹ đạo đặc biệt đưa nó đến điểm cận nhật chỉ cách bề mặt của Mặt trời khoảng 160.000 km vào lúc 21 giờ 21 phút ngày 4 tháng 4 sắp tới.
Nếu không bị tan rã do sức nóng khổng lồ bên trong nhật hoa của Mặt trời, MAPS có khả năng trở nên đủ sáng để được quan sát thấy trong những ngày đầu tháng 4 tới đây. Sự kiện thiên văn này hứa hẹn sẽ thu hút sự chú ý của đông đảo người yêu thiên văn tại Việt Nam và trên toàn thế giới.
Cộng đồng thiên văn học đang háo hức chờ đợi cả hai sự kiện: nghiên cứu sâu hơn về sao chổi cổ đại 3I/ATLAS và quan sát sao chổi Phục Sinh MAPS trong những ngày sắp tới. Những khám phá này không chỉ mở rộng hiểu biết của chúng ta về vũ trụ mà còn khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của ngành thiên văn học Việt Nam trong cộng đồng khoa học quốc tế.
