Nguyệt thực toàn phần 'trăng máu' 3-3: Hàng tỷ người chiêm ngưỡng, Việt Nam quan sát thuận lợi
Theo trang Time and Date, đêm nguyệt thực toàn phần vào ngày 3-3, còn được gọi là "trăng máu", sẽ mang đến một cảnh tượng ngoạn mục cho hàng tỷ người dân trên toàn thế giới. Hiện tượng này sẽ hiển thị rõ ràng ở nhiều khu vực đông dân cư, tạo cơ hội hiếm có để quan sát thiên văn.
Quy mô toàn cầu của sự kiện
Ước tính toàn cầu sẽ có khoảng 5,58 tỷ người, tương đương với 68,78% dân số thế giới, có thể thấy được ít nhất một phần trong các pha của nguyệt thực. Trong số đó, khoảng 3,34 tỷ người sẽ thấy được ít nhất một phần pha "trăng máu", tức nguyệt thực toàn phần. Điều này cho thấy sự kiện thiên văn này có tầm ảnh hưởng rộng lớn và thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng.
Cơ chế hình thành nguyệt thực
Ánh trăng vốn được tạo nên bởi ánh sáng Mặt Trời hắt lên Mặt Trăng. Nguyệt thực xảy ra khi trăng tròn đúng lúc nó "ẩn nấp" phía sau Trái Đất theo góc nhìn về Mặt Trời, khiến một phần hoặc toàn bộ thiên thể bị bao phủ bởi bóng của Trái Đất. Bóng của Trái Đất bao gồm phần bóng tối dày đặc và phần bóng mờ, tối một nửa.
Một đêm nguyệt thực sẽ bắt đầu bằng pha nguyệt thực nửa tối, rồi sang nguyệt thực một phần, đỉnh điểm là nguyệt thực toàn phần, sau đó về lại pha một phần, trở lại pha nửa tối trước khi kết thúc. Nguyệt thực nửa tối là khi Mặt Trăng đi vào vùng bóng mờ của Trái Đất, khiến nó chỉ hơi mờ đi và xỉn màu hơn bình thường chứ không bị che khuất hoàn toàn. Nguyệt thực một phần xảy ra khi một phần Mặt Trăng khuất trong vùng bóng tối dày đặc của Trái Đất.
Hiện tượng "trăng máu" và nguyên nhân
Nguyệt thực toàn phần là khi toàn bộ Mặt Trăng chui vào vùng bóng tối. Hiện tượng khúc xạ bẻ cong ánh sáng Mặt Trời nên nó vẫn hắt được một chút vào Mặt Trăng. Song song đó, hiện tượng tán xạ xảy ra khi ánh sáng đó xuyên qua khí quyển Trái Đất đã lọc bỏ hầu hết các tia sáng bước sóng ngắn - tức ngả về phía xanh của quang phổ - và chỉ cho các tia sáng ngả về sắc đỏ (bước sóng dài) chạm tới thiên thể. Vì vậy, Mặt Trăng chuyển thành đỏ và nguyệt thực toàn phần còn có tên là "trăng máu".
Tình hình quan sát tại Việt Nam
Theo Time and Date, phần lớn Việt Nam sẽ quan sát được toàn bộ pha "trăng máu" kéo dài 58 phút của đêm nguyệt thực 3-3. Trong khi đó, một khu vực nhỏ hơn phía Tây miền Bắc và miền Nam sẽ bỏ lỡ một phần nhỏ của giai đoạn "trăng máu", vì trăng mọc muộn hơn ít phút.
Theo kết quả định vị tại TP HCM - một trong những khu vực quan sát trọn vẹn "trăng máu" - cho thấy toàn bộ giai đoạn nguyệt thực sẽ bắt đầu lúc 15 giờ 44 phút 25 giây và kết thúc lúc 21 giờ 23 phút 6 giây. Trong đó, pha "trăng máu" sẽ bắt đầu lúc 18 giờ 4 phút 34 giây, đạt cực đại lúc 18 giờ 33 phút 46 giây và kết thúc lúc 19 giờ 2 phút 49 giây.
Người dân TP HCM cũng có thể quan sát nguyệt thực một phần và nửa tối sau khi đón trăng máu. Hai pha nửa tối và một phần trước trăng máu không thể quan sát vì lúc đó trời còn sáng.
Chi tiết số liệu quan sát toàn cầu
Time and Date ước tính sẽ có khoảng 3,34 tỷ người trên toàn cầu - tức 41,15% dân số thế giới - quan sát được ít nhất một phần pha "trăng máu" của đêm nguyệt thực 3-3. Trong đó, 2,5 tỷ người quan sát được trọn vẹn giai đoạn "trăng máu". Khoảng 674 triệu người sẽ quan sát được trọn vẹn pha một phần và toàn phần; 176 triệu người quan sát được trọn vẹn toàn bộ các giai đoạn.
Khoảng 5,17 tỷ người sẽ quan sát được ít nhất một phần của hiện tượng nguyệt thực một phần; trong khi số người thấy được ít nhất một phần pha nửa tối lên tới 5,58 tỷ. Những con số này nhấn mạnh tính phổ biến và sức hút của sự kiện thiên văn đặc biệt này trên toàn thế giới.
