Hành Trình Khắc Nghiệt Xuống Lòng Đất Tại Mỏ Vàng Sâu Nhất Thế Giới
Nhiều người thường hình dung việc khai thác mỏ là một quá trình đơn giản: đào sâu vào lòng đất và đưa lên những khối kim loại quý giá. Tuy nhiên, tại mỏ vàng sâu nhất thế giới, thực tế lại vô cùng khắc nghiệt và phức tạp, đòi hỏi sự kiên cường và công nghệ tiên tiến.
Mỏ Mponeng: Kỳ Quan Dưới Lòng Đất Của Nam Phi
Theo báo cáo từ Times of India, mỏ Mponeng ở Nam Phi hiện giữ kỷ lục là mỏ vàng sâu nhất thế giới với độ sâu khoảng 4 km tính từ mặt đất – gần gấp đôi độ sâu của hẻm núi Grand Canyon nổi tiếng. Ban đầu được vận hành bởi AngloGold Ashanti, mỏ này đã được Harmony Gold tiếp quản vào năm 2020. Mạng lưới đường hầm tại đây trải dài hơn 380 km, dài hơn toàn bộ hệ thống tàu điện ngầm của thành phố New York, Mỹ.
Hành trình xuống đáy mỏ không hề dễ dàng, mất khoảng 2-3 giờ bằng hệ thống thang máy cao nhất thế giới, di chuyển với tốc độ lên tới 64 km/h. Mỗi sáng, gần 4.000 thợ mỏ chen chúc vào các thang máy có sức chứa tới 120 người để bắt đầu công việc. Chỉ riêng chặng đầu tiên đã sâu hơn 1,6 km với tốc độ di chuyển tối đa khoảng 800 mét mỗi phút. Sau đó, họ phải đổi thang máy, rồi đi bộ hoặc lái xe qua các đường hầm chằng chịt để tới điểm khai thác. Ở những tầng sâu nhất, họ ở gần lõi Trái đất hơn so với phần lớn nhân loại.
Thách Thức Khắc Nghiệt: Nhiệt Độ Cao Và Áp Lực Địa Chấn
Càng xuống sâu, nhiệt độ càng tăng, có thể lên tới 66 độ C tại các đường hầm sâu nhất. Để kiểm soát sức nóng, các kỹ sư phải bơm xuống một hỗn hợp băng sệt trộn muối, sau đó dùng quạt thổi không khí qua lớp băng để làm mát, tạo nên một hệ thống điều hòa nhân tạo độc đáo dưới lòng đất. Dù vậy, nhiệt độ cũng chỉ được duy trì quanh mức 30 độ C – một điều kiện vẫn còn rất khó chịu.
Trọng lượng khổng lồ của đá phía trên cũng tạo ra áp lực địa chấn liên tục, đe dọa sự ổn định của các đường hầm. Để ngăn ngừa sụp đổ, các kỹ sư phải gia cố chúng bằng thép, bê tông và lưới thép hình thoi, đảm bảo an toàn cho người lao động.
Quy Trình Khai Thác Vàng Tinh Vi Và Hiệu Quả
Vàng tại Mponeng được tìm thấy trong một tầng quặng gọi là Ventersdorp Contact Reef, thường chỉ rộng khoảng 30 inch. Mỗi ngày, thợ mỏ sử dụng khoảng gần 2.300 tấn thuốc nổ để phá khoảng 6.400 tấn đá. Dù lượng vàng thu được từ mỗi tấn đá rất nhỏ, chỉ cần khoảng 0,35 ounce vàng trên mỗi tấn đá để duy trì lợi nhuận, giá trị của nó vẫn cực kỳ lớn. Hàng năm, Mponeng sản xuất hơn 8.000 kg vàng, tương đương khoảng 250.000-275.000 ounce.
Do mạng lưới đường hầm trải dài hàng trăm kilomet, thợ mỏ làm việc theo nhiều ca để duy trì sản lượng ổn định. Hệ thống hậu cần dưới lòng đất được vận hành chặt chẽ nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả, biến đây thành một trong những hoạt động khai thác vàng tiên tiến nhất thế giới.
Những Mặt Tối: Khai Thác Bất Hợp Pháp Và Khám Phá Khoa Học
Tuy nhiên, không phải mọi hoạt động dưới lòng đất đều hợp pháp. Một số đường hầm bị các thợ mỏ bất hợp pháp, địa phương gọi là “zama zamas”, chiếm giữ. Họ sống dưới lòng đất hàng tháng để khai thác khoáng sản như vàng, quặng sắt, than đá và mangan, sử dụng công cụ thô sơ và đối mặt với rủi ro cao.
Mặt khác, các nhà khoa học đã phát hiện một số loại vi khuẩn độc đáo trong nguồn nước ngầm của mỏ, như Desulforudis audaxviator, có thể tồn tại hoàn toàn không cần ánh sáng mặt trời vì lấy năng lượng từ quá trình phân rã phóng xạ tự nhiên trong đá.
Kế Hoạch Mở Rộng Và So Sánh Với Các Mỏ Khác
Đầu năm 2024, Harmony Gold đã phê duyệt dự án lớn trị giá 7,9 tỷ rand (khoảng 410 triệu USD) nhằm đào sâu mỏ hơn nữa. Việc mở rộng này sẽ giúp mỏ sâu thêm 270 m, đạt độ sâu 4,22 km dưới bề mặt và kéo dài tuổi thọ khai thác thêm khoảng 20 năm.
Ngoài Mponeng, nhiều mỏ vàng sâu nhất thế giới cũng nằm trong lưu vực Witwatersrand của Nam Phi, như TauTona Mine từng sâu khoảng 3,9 km và Savuka Mine với khoảng 3,7 km. Bên ngoài Nam Phi, mỏ LaRonde Mine của Canada nổi bật là một trong những mỏ sâu nhất Tây bán cầu, với hoạt động khai thác vượt 3 km dưới bề mặt.
