Các nhà khoa học tại Phòng khám Đại học Tübingen (Đức) và Đại học KU Leuven (Bỉ) phát hiện rằng loài khỉ rhesus cũng trải qua cảm giác sợ hãi khi đối mặt với những bản sao kỳ quặc của chính mình, tương tự hiệu ứng "thung lũng kỳ lạ" ở con người. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí PLOS Biology.
Thí nghiệm với mô hình CGI MacAction
Nhóm nghiên cứu do Lucas M. Martini và Martin A. Giese dẫn đầu đã phát triển một mô hình CGI 3D động mang tên MacAction, mô phỏng một chú khỉ macaque dựa trên dữ liệu chuyển động và cấu trúc sinh học thực tế. Họ trình chiếu mô hình này trước một nhóm tám con khỉ macaque ở các cấp độ chân thực khác nhau.
Ở cấp độ hoàn hảo nhất (đầy đủ lông, màu sắc, đổ bóng tự nhiên), những con khỉ thật chăm chú nhìn vào mô hình giả tương đương với khi xem video quay một con khỉ thật, cho thấy CGI đã thành công trong việc đánh lừa thị giác của loài linh trưởng.
Phản ứng khi mô hình bị lược giản
Các nhà khoa học điều chỉnh mô hình lùi sâu vào vùng "thung lũng kỳ lạ" bằng cách bóc tách dần chi tiết: loại bỏ lông, sau đó tước màu sắc và kết cấu da, cuối cùng chỉ còn khung dây trắng dạng lưới. Khi đối mặt với mô hình trung gian (trọc lóc, xám xịt nhưng chuyển động giống khỉ), đàn khỉ tỏ ra nghi ngờ, căng thẳng, né tránh ánh nhìn và có thái độ xua đuổi. Ngược lại, khi mô hình chỉ còn khung dây trắng, nỗi sợ biến mất vì chúng coi đó là vật thể vô tri.
Ý nghĩa tiến hóa của thung lũng kỳ lạ
Phát hiện này củng cố giả thuyết rằng "thung lũng kỳ lạ" là một cơ chế tiến hóa sâu sắc ở các loài linh trưởng, giúp nhận diện cá thể bất thường, bệnh tật hoặc mối đe dọa tiềm ẩn. Theo các nhà nghiên cứu, điều này cho thấy các quy trình nhận thức xã hội và cảm xúc cơ bản đối với mô phỏng hình ảnh không chỉ có ở con người. Nghiên cứu mở ra hướng hiểu sâu hơn về tiến hóa hệ thần kinh và thế giới nội tâm của động vật.
