Phát hiện chấn động về niên đại Homo erectus ở Trung Quốc
Một nghiên cứu mới đã làm thay đổi hoàn toàn hiểu biết của chúng ta về thời điểm những người họ hàng cổ đại của loài người xuất hiện tại Đông Á. Ba hộp sọ Homo erectus được khai quật ở miền Trung Trung Quốc vừa được xác định có niên đại gần 1,8 triệu năm, tức là lâu đời hơn khoảng 600.000 năm so với các ước tính ban đầu.
Bằng chứng lâu đời nhất về hominin ở Đông Á
Phát hiện này đã biến những hộp sọ Vân Hưng từ tỉnh Hồ Bắc trở thành bằng chứng lâu đời nhất về những người họ hàng đầu tiên của loài người, được gọi là hominin, ở khu vực Đông Á. Nghiên cứu được công bố hôm thứ Tư (18/2) trên tạp chí Science Advances đã gây sốc cho giới khoa học.
Giáo sư Christopher Bae, đồng tác giả nghiên cứu từ Đại học Hawaii ở Manoa, cho biết ông cảm thấy "hoàn toàn ngạc nhiên" khi lần đầu tiên nhìn thấy kết quả phân tích. "Niên đại cổ xưa hơn này có thể buộc các chuyên gia phải xem xét lại thời điểm Homo erectus xuất hiện lần đầu tiên", ông Bae nhấn mạnh.
Phương pháp xác định niên đại đột phá
Niên đại chính xác của ba hộp sọ Vân Hưng, được tìm thấy từ năm 1989 đến năm 2022, từ lâu đã là chủ đề tranh luận trong giới khoa học. Trước đây, chúng được cho là khoảng 1 triệu năm tuổi dựa trên tuổi của răng động vật được tìm thấy gần đó.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật xác định niên đại bằng phương pháp chôn vùi hạt nhân phóng xạ vũ trụ để phân tích thạch anh trong các lớp trầm tích nơi tìm thấy các hộp sọ. Kỹ thuật này đo chu kỳ bán rã của hai biến thể hóa học Nhôm-26 và Beryllium-10 để xác định thời gian đã trôi qua kể từ khi thạch anh tiếp xúc với tia vũ trụ.
Kết quả cho thấy hóa thạch người tiền sử có niên đại khoảng 1,77 triệu năm, tức là lâu hơn khoảng 600.000 năm so với niên đại lâu đời nhất được đề xuất trước đây cho địa điểm này.
Ý nghĩa đối với lịch sử tiến hóa loài người
Phát hiện này có nhiều hệ quả quan trọng:
- Homo erectus từ lâu đã được coi là loài người đầu tiên rời khỏi châu Phi, với các hóa thạch có niên đại từ 1,78 triệu đến 1,85 triệu năm tuổi được tìm thấy tại địa điểm Dmanisi ở Georgia là bằng chứng sớm nhất.
- Tuy nhiên, các công cụ bằng đá được phát hiện tại hai địa điểm ở Trung Quốc có niên đại lần lượt là 2,1 triệu và 2,43 triệu năm trước đã làm phức tạp thêm bức tranh này.
- Niên đại mới của các hộp sọ Vân Hưng gần với niên đại của hóa thạch Dmanisi, cho thấy H. erectus đã di chuyển khắp châu Á tương đối nhanh chóng.
Khác biệt về giải phẫu và ý nghĩa
Một phát hiện thú vị khác là kích thước và hình dạng của hộp sọ Yunxian cho thấy những người tiền sử này có bộ não lớn hơn so với những người được tìm thấy ở Dmanisi, mặc dù có niên đại tương đối giống nhau.
Giáo sư Karen Baab từ Đại học Midwestern ở Illinois, người không tham gia vào nghiên cứu, nhận xét: "Điều này chỉ ra sự khác biệt quan trọng ở những người tiền sử sơ khai bên ngoài châu Phi."
Chris Stringer, một nhà cổ nhân học tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ở London, cho rằng nếu niên đại mới của các hóa thạch Vân Hưng là chính xác, thì điều đó cũng có thể đòi hỏi các chuyên gia phải xem xét lại nguồn gốc của tổ tiên loài người chúng ta, Homo sapiens.
Việc phục dựng hai hóa thạch Homo erectus nguyên bản từ Yunxian - các hóa thạch hộp sọ người cổ đại quan trọng được phát hiện tại Vân Dương, tỉnh Hồ Bắc - đã cung cấp thêm bằng chứng về nhánh sơ khai của người cổ, có liên hệ gần gũi với "Người Rồng" (Homo longi) hoặc người Denisovan.
