Kính viễn vọng Euclid của Cơ quan Không gian châu Âu vừa phát hiện hai chuẩn tinh cổ xưa nhất từng được biết đến, mở ra cánh cửa mới để tìm hiểu về vũ trụ sơ khai. Phát hiện này được công bố trên chuyên san Astronomy & Astrophysics ngày 6.7.
Phát hiện 31 chuẩn tinh, trong đó có hai chuẩn tinh cổ nhất
Đội ngũ các nhà thiên văn học, dẫn đầu bởi nhà nghiên cứu Daming Yang tại Đại học Leiden (Hà Lan), đã phát hiện tổng cộng 31 chuẩn tinh mới. Trong số đó, hai chuẩn tinh cổ xưa nhất có ánh sáng xuất phát từ thời điểm vũ trụ chỉ khoảng 670 triệu năm tuổi, tương đương 5% tuổi hiện tại là 13,8 tỉ năm. Điều này phá vỡ kỷ lục trước đó về chuẩn tinh cổ nhất và xa nhất được công bố vào năm 2021 thêm khoảng 20 triệu năm.
Chuẩn tinh là những thiên thể sáng chói nằm ở trung tâm các thiên hà, được cấp năng lượng bởi các hố đen siêu khối khổng lồ. Chúng nuốt chửng vật chất xung quanh và có thể sáng hơn mặt trời hàng ngàn tỉ lần. Nhờ độ sáng cực kỳ lớn, chuẩn tinh cho phép các nhà khoa học quan sát những sự kiện đã xảy ra từ rất lâu trong quá khứ, đóng vai trò then chốt trong việc tìm hiểu về vũ trụ sơ khai.
Kính viễn vọng Euclid thay đổi cuộc chơi
Các cuộc săn tìm chuẩn tinh trước đây chủ yếu được thực hiện bằng kính viễn vọng mặt đất. Tuy nhiên, việc phóng kính viễn vọng Euclid vào năm 2023, hiện đang hoạt động ở vị trí cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km, đã làm thay đổi lĩnh vực này. Theo nhà nghiên cứu Daming Yang, chỉ trong hai năm, Euclid đã giúp giới thiên văn học phát hiện thêm số lượng gấp đôi các chuẩn tinh so với trước đây.
Các chuẩn tinh mới được phát hiện có niên đại từ thời kỳ tái ion hóa, giai đoạn các ngôi sao và thiên hà đầu tiên bắt đầu hình thành, chấm dứt kỷ nguyên đen tối của vũ trụ. Nghiên cứu các chuẩn tinh này giúp các nhà vật lý thiên văn tìm hiểu cách hình thành các hố đen siêu khối và các thiên hà trong vũ trụ sơ khai.
Bí ẩn vũ trụ sâu sắc hơn
Phát hiện này không chỉ mở rộng hiểu biết về vũ trụ sơ khai mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới. Các chuẩn tinh cổ xưa làm sâu sắc thêm bí ẩn về cách các hố đen siêu khối có thể phát triển nhanh chóng trong giai đoạn đầu của vũ trụ. Các nhà khoa học hy vọng sẽ tiếp tục khai thác dữ liệu từ kính viễn vọng Euclid để tìm ra lời giải cho những câu hỏi này.
