Cá voi hỗ trợ sinh nở: Bằng chứng hiếm gặp từ vùng biển Caribbean
Một nhóm nghiên cứu từ Dự án Ceti, một nỗ lực quốc tế nhằm tìm hiểu cách cá voi giao tiếp, đã ghi lại được cảnh tượng hiếm có: sự hỗ trợ sinh nở giữa các cá thể cá nhà táng không có quan hệ huyết thống. Sự kiện này diễn ra vào ngày 8 tháng 7 năm 2023, ngoài khơi đảo Dominica thuộc vùng biển Caribbean, và được công bố trên các chuyên san khoa học Scientific Reports và Science vào ngày 26 tháng 3.
Quá trình quan sát và ghi nhận
Trong gần 5 giờ rưỡi, các nhà khoa học đã theo dõi đàn cá voi gồm 11 con, sử dụng thuyền, máy bay không người lái và thiết bị ghi âm dưới nước để thu thập dữ liệu. Họ tập trung vào một con cá voi cái 19 tuổi tên là Rounder, đang chuẩn bị sinh đứa con thứ hai. Điều đáng chú ý là Rounder được bao quanh bởi các thành viên trong gia đình và những con cá cái khác không có quan hệ họ hàng, tạo nên một mạng lưới hỗ trợ đặc biệt.
Nhà nghiên cứu Shane Gero, thành viên của Dự án Ceti, chia sẻ với chuyên san New Scientist: "Đây là bằng chứng đầu tiên về việc hỗ trợ sinh nở ở các loài không phải linh trưởng. Thật thú vị khi chứng kiến sự hỗ trợ giữa các thế hệ, từ bà ngoại đến con gái đang chuyển dạ, và từ những con cái khác không có quan hệ huyết thống."
Chi tiết ca sinh và hành vi hỗ trợ
Ca sinh kéo dài 34 phút, từ khi đuôi cá voi nhô lên khỏi mặt nước cho đến khi cá voi con chào đời. Trong quá trình này, những con cái trưởng thành khác đã lặn xuống dưới vây lưng của Rounder, thường nằm ngửa với đầu hướng về phía khe sinh dục của nó. Ngay sau khi sinh, hành vi của đàn cá voi thay đổi nhanh chóng, với tất cả các thành viên trưởng thành ép chặt cơ thể cá voi con mới sinh giữa hai thân mình, chạm vào nó bằng đầu và đẩy nó xung quanh để giúp nó thở những hơi thở đầu tiên.
Hành vi này có thể bắt nguồn từ lịch sử tiến hóa độc đáo của cá voi, vốn là loài động vật có vú duy nhất quay trở lại đại dương sau khi tổ tiên của chúng thích nghi với cuộc sống trên cạn. Cá voi con được sinh ra với đuôi ra trước để ngăn ngừa nguy cơ chết đuối, và sự hỗ trợ từ đồng loại là cần thiết để nâng đỡ chúng trong những giây phút đầu đời.
Thay đổi trong giao tiếp và ý nghĩa khoa học
Các nhà khoa học cũng ghi lại được nhiều âm thanh mà cá voi tạo ra, bao gồm những thay đổi đáng kể trong "phong cách giọng nói" trong các sự kiện quan trọng như sinh nở. Những thay đổi này cho thấy nhóm cá voi đang phối hợp để hỗ trợ việc sinh nở hoặc bảo vệ cá voi con mới sinh. Cá nhà táng có thời gian mang thai dài tới 16 tháng, và cá voi con khi sinh ra đã dài khoảng 4 mét, phụ thuộc vào sữa mẹ ít nhất 2 năm.
Sau khi cảnh sinh nở được quay phim vào năm 2023, đàn cá nhà táng không được nhìn thấy lại trong hơn một năm. Tuy nhiên, vào ngày 25 tháng 7 năm 2025, cá nhà táng sơ sinh được phát hiện cùng với các thành viên trẻ khác trong đàn, như Accra và Aurora, cho thấy khả năng sống sót cao trong năm đầu tiên – một dấu hiệu tích cực cho sự trưởng thành của loài này.
Phát hiện này không chỉ làm phong phú thêm hiểu biết về hành vi xã hội của cá voi mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của các nỗ lực bảo tồn, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các mối đe dọa từ con người.
