Ngày 15/06/2026, thông tin về chiếc máy tính Apple từng bị Mỹ xếp vào diện 'vũ khí' và cấm xuất khẩu tới 50 quốc gia vào năm 1999 đang gây chú ý. Trong bối cảnh thế giới đầy xung đột và cạnh tranh địa chính trị, lệnh cấm xuất khẩu công nghệ ngày càng phổ biến, nhưng đây không phải hiện tượng mới. Lịch sử đã chứng minh điều này qua lệnh cấm xuất khẩu máy tính Apple Power Macintosh G4 vào năm 1999.
Power Mac G4 bị coi là 'vũ khí'
Theo Tom's Hardware, mùa hè năm 1999, chính phủ Mỹ áp đặt lệnh cấm xuất khẩu đối với dòng máy tính để bàn Power Mac G4 mới ra mắt của Apple. Với khả năng thực hiện hơn 1 tỉ phép tính mỗi giây (GFLOPS), những chiếc máy tính này bị coi là 'vũ khí' và bị cấm xuất khẩu sang 50 quốc gia. Apple muốn dỡ bỏ các hạn chế, nhưng Steve Jobs, khi đó là CEO tạm quyền, đã tận dụng tình huống để thực hiện chiến lược marketing độc đáo.
Trong một đoạn video quảng cáo dài 30 giây, Jobs khéo léo nhấn mạnh: 'Lần đầu tiên trong lịch sử, một máy tính cá nhân được chính phủ Mỹ xếp vào loại vũ khí'. Giọng thuyết minh kết hợp với nhạc nền từ bộ phim chiến tranh kinh điển The Great Escape tạo ấn tượng mạnh. Jobs không bỏ lỡ cơ hội chỉ trích Intel, kết thúc bằng câu: 'Còn về máy tính Pentium, chúng vô hại'.
Lệnh cấm được gỡ bỏ nhờ đâu?
Những chiếc Power Mac G4 đầu tiên, có tên mã Yikes!, sở hữu sức mạnh tính toán vượt trội, được quảng cáo hiệu năng gấp đôi thế hệ G3 và gấp ba lần Pentium III. Theo định nghĩa năm 1999 của chính phủ Mỹ, phiên bản 400 MHz của G4 được xem là 'siêu máy tính'. Phiên bản 400 MHz chỉ là mẫu cơ bản, nên các phiên bản 450 MHz và 500 MHz cũng không thể xuất khẩu sang các quốc gia trong danh sách kiểm soát.
Tháng 1 năm 2000, chính quyền Tổng thống Bill Clinton nâng ngưỡng gigaflop cho kiểm soát xuất khẩu, cho phép Apple bắt đầu xuất khẩu G4 không hạn chế. Hiện nay, tranh cãi về xuất khẩu công nghệ lại nổi lên, đặc biệt xoay quanh phiên bản mới của mô hình AI Anthropic Claude tên Fable, cùng lệnh cấm phần cứng như GPU của Nvidia. Các nước phương Tây cũng hạn chế xuất khẩu công cụ bán dẫn và phần mềm sang Nga, Trung Quốc, Iran và Triều Tiên.
