Xác thực khuôn mặt tại sân bay: Bước tiến lớn trong chuyển đổi số Việt Nam
Vào cuối tháng 1 năm 2026, khi đến sân bay, chị Thu Huyền từ Thành phố Hồ Chí Minh đã trải nghiệm một sự thay đổi đáng kinh ngạc. Thay vì phải mang theo balo, túi xách, điện thoại và căn cước công dân để chờ đợi tại cổng an ninh, chị chỉ cần xác thực khuôn mặt để nhanh chóng bước vào khu vực chờ máy bay. Đây là minh chứng rõ ràng cho sự phát triển vượt bậc của công nghệ số tại Việt Nam.
Trải nghiệm nhanh chóng và tiện lợi
Chiếc taxi dừng lại tại nhà ga T3 của sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, chị Huyền bước xuống và tự tin đi thẳng đến cổng an ninh. Sau khi tháo khẩu trang và đưa khuôn mặt vào màn hình để xác thực, chị đã vượt qua cổng an ninh trong vòng chưa đầy 2 phút kể từ lúc xuống xe. Bước kiểm tra hành lý tiếp theo cũng chỉ mất khoảng 3 phút. Chị Huyền chia sẻ một cách hào hứng: "Giờ đây, tôi chỉ mất 5 phút để vào khu vực chờ ra cửa máy bay, đây là tốc độ nhanh nhất trong gần 10 năm đi máy bay của tôi."
Việc tích hợp thông tin cá nhân trên căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID đã cho phép hành khách thực hiện thủ tục check-in và kiểm soát an ninh hoàn toàn tự động tại nhiều sân bay. Thậm chí, tại một số sân bay lớn như Tân Sơn Nhất, hành khách còn có thể tự ký gửi hành lý mà không cần sự hỗ trợ của nhân viên.
Sự bùng nổ của thanh toán không tiền mặt và dịch vụ công trực tuyến
Hà Trâm, một nhân viên truyền thông 28 tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhận xét: "Ngày nay, khi nhắc đến ví, chúng tôi thường nghĩ ngay đến ví điện tử thay vì ví cầm tay truyền thống để chứa giấy tờ tuỳ thân và tiền mặt. Mọi thứ giờ đây đều được tích hợp trong chiếc smartphone." Theo thống kê từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2025, tỷ trọng giao dịch không tiền mặt đã vượt mức 95%, với hơn 80% giao dịch được thực hiện qua mã QR và Mobile Banking. Đặc biệt, các giải pháp thanh toán sử dụng VNeID đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ.
Trong lĩnh vực dịch vụ hành chính công, nền tảng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát huy hiệu quả tối đa trong năm 2025, chủ yếu thông qua ứng dụng VNeID và Cổng Dịch vụ công quốc gia. Hầu hết các thủ tục hành chính liên quan đến cư trú, đăng ký kinh doanh và bảo hiểm xã hội đã được thực hiện trực tuyến hoàn toàn. Khái niệm "photo công chứng" đang dần biến mất vì dữ liệu đã được xác thực điện tử và liên thông giữa các bộ, ngành. Hình ảnh người dân tụ tập đông đảo tại các cơ quan hành chính cũng giảm đáng kể, nhờ khả năng nộp hồ sơ, theo dõi tiến trình và nhận kết quả điện tử ngay tại nhà. Theo số liệu từ Văn phòng Chính phủ, ước tính mỗi người dân đã tiết kiệm được trung bình 10 giờ làm thủ tục hành chính trong năm 2025.
Ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị và y tế
Các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai hệ thống quản lý giao thông thông minh sử dụng trí tuệ nhân tạo. Các camera giám sát không chỉ phạt nguội mà còn tự động điều chỉnh tín hiệu đèn giao thông dựa trên mật độ xe theo thời gian thực. Điều này giúp nâng cao ý thức chấp hành quy định của người dân, giảm tải cho lực lượng công an giao thông và tăng cường tính minh bạch.
Trong lĩnh vực y tế, nhiều bệnh viện và phòng khám đã ứng dụng Zalo để gửi kết quả khám chữa bệnh và nhắc lịch tái khám tự động. Mô hình "Bác sĩ cho mọi nhà" do Bộ Y tế xây dựng đang giúp mở rộng tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh từ xa cho người dân. Tính đến cuối tháng 10 năm 2025, hệ thống này đã ghi nhận 1,9 triệu tài khoản người dân được kích hoạt, với 73.556 người đặt 119.118 cuộc hẹn khám chữa bệnh từ xa, và 23.696 cuộc gọi có hình được thực hiện, trong đó 15.683 cuộc phục vụ hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa.
Những thách thức an ninh mạng cần giải quyết
Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số, Việt Nam cũng phải đối mặt với các thách thức an ninh mạng ngày càng gia tăng. Theo ông Simon Tung, tổng giám đốc khu vực Đông Nam Á của Kaspersky, mọi hoạt động số hóa đều tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ và đánh cắp dữ liệu. Các nền tảng trực tuyến sôi động với nhiều giao dịch thương mại và kết nối mạng xã hội đã để lại dấu vết kỹ thuật số của người dùng, tạo cơ hội cho tin tặc tấn công.
Cụ thể, trong nửa đầu năm 2025, Việt Nam ghi nhận 191.976 vụ tấn công bằng phần mềm gián điệp, tăng mạnh 78,8% so với cùng kỳ năm 2024. Trung bình mỗi ngày có tới 1.520 cuộc tấn công được phát hiện. Ông Simon Tung nhấn mạnh: "Những thông tin có giá trị như tài khoản đăng nhập, dữ liệu tài chính và số điện thoại là mục tiêu chính của kẻ xấu. Do đó, đây là thời điểm cấp thiết để doanh nghiệp Việt Nam chuyển sang sử dụng các nền tảng phân tích mối đe dọa."
Ông Milko Radotic, phó chủ tịch phụ trách khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của iProov, cũng cảnh báo: "Danh tính bị đánh cắp, tài khoản bị rút cạn và lừa đảo trên quy mô lớn có thể làm xói mòn niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính số. Mà niềm tin lại là nền tảng của sự phát triển tài chính toàn diện và tăng trưởng số." Việt Nam hiện đứng đầu Đông Nam Á về số vụ tấn công bằng phần mềm gián điệp, với khoảng 95.000 cuộc nhiều hơn so với quốc gia đứng thứ hai, cho thấy mối đe dọa an ninh mạng đang trở nên nghiêm trọng hơn bao giờ hết.
Kết luận
Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ, với những tiến bộ đáng kể trong việc ứng dụng công nghệ vào đời sống hàng ngày, từ xác thực khuôn mặt tại sân bay đến thanh toán không tiền mặt và dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, việc đảm bảo an ninh mạng là yếu tố then chốt cần được ưu tiên hàng đầu.
