Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút dòng vốn quốc tế thông qua việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa. Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), mọi hoạt động mua bán tài sản mã hóa sẽ phải được thực hiện thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép tại Việt Nam.
Phát biểu tại hội nghị về tài sản mã hóa
Phát biểu khai mạc hội nghị “Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số” diễn ra ngày 5/6, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhận định sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc của hệ thống tài chính toàn cầu. Theo ông, tài sản mã hóa, đặc biệt là xu hướng số hóa các tài sản trong thế giới thực, đang dần vượt ra khỏi giai đoạn thử nghiệm để trở thành một bộ phận ngày càng quan trọng của nền kinh tế số.
Ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh, với định hướng thúc đẩy phát triển thị trường tài chính số, bao gồm việc xây dựng hành lang pháp lý và triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05, Việt Nam đang có cơ hội lớn để thu hút nguồn vốn quốc tế, thúc đẩy các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế trong lĩnh vực công nghệ tài chính của khu vực.
Tuy vậy, lãnh đạo UBCKNN cũng lưu ý rằng sự hình thành và phát triển của các thị trường mới luôn đi kèm những thách thức về quản trị, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Do đó, việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính minh bạch, an toàn, có khả năng quản trị rủi ro hiệu quả và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư là yêu cầu then chốt đối với cơ quan quản lý, doanh nghiệp cũng như các chủ thể tham gia thị trường.
“Bài toán cốt lõi hiện nay là xây dựng được một hệ sinh thái tài chính minh bạch, an toàn, quản trị tốt rủi ro và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư trong quá trình phát triển các thị trường mới, bao gồm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam”, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.
Chỉ nhà đầu tư đang sở hữu tài sản mã hóa được tham gia trong giai đoạn đầu
Chia sẻ về khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN), cho biết chỉ trong thời gian ngắn kể từ tháng 9/2025 đến nay, Việt Nam đã ban hành hàng loạt văn bản quan trọng, tạo nền tảng pháp lý ban đầu cho sự hình thành và phát triển của thị trường này.
Một trong những điểm nổi bật là tài sản mã hóa đã được thừa nhận là một loại tài sản theo Bộ luật Dân sự. Theo ông Hòa, đây là bước tiến quan trọng bởi lần đầu tiên tài sản mã hóa của nhà đầu tư có cơ sở pháp lý rõ ràng để được bảo vệ như một loại tài sản hợp pháp.
“Đặc biệt, công tác phòng, chống rửa tiền là một trong những tiêu chí quan trọng để Việt Nam đáp ứng các khuyến nghị của các tổ chức quốc tế như FATF. Hiện nay, Việt Nam vẫn nằm trong danh sách giám sát tăng cường (Grey List) và chúng tôi kỳ vọng việc hoàn thiện các chính sách sẽ góp phần nâng cao mức độ tuân thủ và cải thiện vị thế của Việt Nam trong các đánh giá quốc tế”, ông Hòa bày tỏ.
Liên quan đến tổ chức giao dịch và vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, ông Hòa cho biết mọi hoạt động mua bán sẽ phải được thực hiện thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép tại Việt Nam. Đáng chú ý, sau thời hạn 6 tháng kể từ khi đơn vị cung cấp dịch vụ đầu tiên được cấp phép hoạt động, các giao dịch của nhà đầu tư trong nước bắt buộc phải được thực hiện trên các nền tảng đã được cấp phép trong nước.
Tuy nhiên, quy định này không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư phải chuyển toàn bộ tài sản về các sàn giao dịch trong nước. “Nhà đầu tư vẫn có quyền tự lưu ký tài sản trong ví cá nhân. Quy định này không bắt buộc nhà đầu tư phải chuyển toàn bộ tài sản về các sàn giao dịch trong nước. Nhưng khi phát sinh giao dịch mua bán, giao dịch đó phải được thực hiện thông qua các tổ chức được cấp phép tại Việt Nam”, ông Hòa lưu ý.
Đối với các loại tài sản mã hóa khác, cơ chế quản lý cơ bản sẽ được áp dụng tương tự như đối với các tài sản mã hóa phổ biến như bitcoin. Cơ quan quản lý cũng trao quyền tương đối lớn cho các tổ chức cung cấp dịch vụ trong việc lựa chọn tài sản niêm yết. Tuy nhiên, các đơn vị này phải xây dựng quy trình thẩm định, tiêu chí niêm yết và cơ chế công bố thông tin minh bạch nhằm bảo đảm nhà đầu tư có đầy đủ cơ sở để đánh giá rủi ro trước khi tham gia thị trường.
Theo đại diện UBCKNN, tài sản mã hóa là lĩnh vực mới và tiềm ẩn nhiều rủi ro, vì vậy việc triển khai thị trường phải được thực hiện theo hướng thận trọng, có kiểm soát và từng bước hoàn thiện chính sách. Mọi hoạt động đều phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn cho hệ thống tài chính.
Lãnh đạo UBCKNN cũng nhấn mạnh nhà đầu tư cần tự chịu trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư của mình. Với đặc thù là thị trường mới có mức độ biến động và rủi ro cao, việc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi tham gia là điều hết sức cần thiết.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu các sản phẩm mới như cho vay ký quỹ, cho vay tài sản mã hóa và các sản phẩm phái sinh liên quan đến tài sản mã hóa. Đồng thời, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý ở cấp độ cao hơn, đẩy mạnh công tác nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý trong lĩnh vực này.
Hiệp hội Blockchain kiến nghị đào tạo nguồn nhân lực
Ở góc độ thị trường, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), đánh giá Việt Nam đã xây dựng được nền tảng pháp lý ban đầu trong thời gian tương đối ngắn. Theo ông Trung, lợi thế của Việt Nam là quốc gia đi sau, qua đó có thể học hỏi cả những kinh nghiệm thành công lẫn những bài học thất bại từ các thị trường phát triển trước. Nhiều mô hình pháp lý, quản trị và giám sát đã được kiểm chứng trên thế giới có thể trở thành cơ sở tham khảo quan trọng trong quá trình xây dựng thị trường trong nước.
Tuy nhiên, ông cho rằng khoảng trống lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở chất lượng nguồn nhân lực. Tài sản mã hóa là lĩnh vực gắn liền với công nghệ tài chính và có cơ chế vận hành khác biệt đáng kể so với thị trường chứng khoán truyền thống. Các nền tảng giao dịch có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu và số lượng tài khoản rất lớn, trong khi các rủi ro liên quan đến tuân thủ, công nghệ và phòng chống tội phạm luôn hiện hữu.
Theo ông Trung, nếu thiếu đội ngũ nhân sự có năng lực về quản trị rủi ro, tuân thủ pháp luật, công nghệ và phòng chống vi phạm thì thị trường rất dễ phát sinh các rủi ro vận hành. Vì vậy, việc đào tạo nguồn nhân lực cần được đặt ở vị trí trung tâm, song hành với quá trình hoàn thiện khung pháp lý và phát triển công nghệ.
“Chính vì vậy, chúng tôi cho rằng cần hình thành một hệ thống đào tạo chính quy cho ngành tài sản mã hóa, tập trung vào các nội dung pháp lý và tuân thủ, quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền, điều tra giao dịch xuyên biên giới, quản trị vận hành sàn giao dịch, bảo mật và an toàn tài sản số và đạo đức nghề nghiệp”, ông kiến nghị.
