Đối thoại về thí điểm sàn giao dịch tài sản số: Tập trung vào giám sát và minh bạch
Ngày 25/3 tại Hà Nội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thuộc Bộ Tài chính đã phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức một cuộc đối thoại quan trọng với chủ đề “Thí điểm sàn giao dịch tài sản số: cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”. Sự kiện thu hút sự tham dự của gần 500 khách mời, bao gồm đại diện từ các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản mã hóa, công nghệ, ngân hàng, các định chế tài chính và cộng đồng nhà đầu tư.
Diễn đàn mở để hoàn thiện khung pháp lý
Phát biểu khai mạc, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA, nhấn mạnh rằng đây là một diễn đàn mở nhằm giúp cơ quan quản lý lắng nghe thực tế từ thị trường. Mục tiêu chính là góp phần hoàn thiện các văn bản dưới luật và hướng dẫn thực thi Luật Công nghiệp công nghệ số cùng Nghị quyết 5/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Đồng thời, cuộc đối thoại cũng được xem như một “sân chơi” để các sàn giao dịch đã nộp đơn xin cấp phép có cơ hội tìm kiếm khách hàng và đối tác cung cấp dịch vụ, giải pháp.
Ông Trung chia sẻ: “VBA luôn giữ vững lập trường là cầu nối để lắng nghe và chuyển tải các thông điệp từ nhà đầu tư, các sàn giao dịch quốc tế cũng như các đơn vị phát triển thị trường Web3 đến cơ quan quản lý”. Ông khẳng định VBA đóng vai trò là cầu nối thông tin đa phương giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.
Thách thức từ thiếu hụt quy định pháp lý
Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, đã chỉ ra những khó khăn trong việc đấu tranh với các tội phạm liên quan đến tài sản mã hóa. Sự thiếu hụt về quy định pháp lý không chỉ gây trở ngại trong giai đoạn truy vết mà còn khiến việc xử lý manh mối trở nên phức tạp do các dòng tiền thường chuyển qua các sàn giao dịch nước ngoài.
Ông Bách nhấn mạnh: “Sàn giao dịch chính thống sẽ giúp giảm thiểu hành vi phạm pháp, tăng cường năng lực phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách xám của FATF”. Ông cũng khuyến nghị nhà đầu tư cần trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, trong khi các sàn giao dịch phải xây dựng quy trình vận hành minh bạch, kiểm soát chặt chẽ danh tính người dùng và giám sát giao dịch bất thường.
Yêu cầu khắt khe về năng lực vận hành và an toàn
Trong phần đối thoại công tư, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết bên cạnh các điều kiện pháp định như vốn điều lệ và cấu trúc cổ đông, cơ quan quản lý sẽ tập trung đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp. Điều này bao gồm chất lượng hệ thống công nghệ, kinh nghiệm đội ngũ và mức độ minh bạch trong hoạt động.
Ông Hòa giải thích: “Đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cơ quan quản lý tiếp cận theo hướng thận trọng, từng bước. Giai đoạn đầu chỉ nhà đầu tư có sẵn tài sản mã hóa trên sàn quốc tế mới được giao dịch tại sàn Việt Nam”. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới sẽ là các chương trình phổ cập kiến thức cho nhà đầu tư, do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với VBA và Bộ Công an thực hiện.
An toàn hệ thống và thách thức nhân sự
Ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập Verichains, nhấn mạnh yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa, cao hơn so với mức yêu cầu thông thường cho sàn chứng khoán (cấp độ 3). An toàn hệ thống không chỉ dừng ở việc đạt chứng nhận mà là một quá trình vận hành liên tục, đòi hỏi khả năng giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và phản ứng nhanh với sự cố.
Bà Đoàn Mai Hạnh, Tổng Giám đốc công ty cổ phần sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX), chia sẻ thách thức lớn nhất trong giai đoạn chuẩn bị không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở yếu tố con người. Thị trường hiện thiếu hụt nhân sự có khả năng kết hợp giữa kiến thức tài chính và công nghệ blockchain. TCEX đang tích cực xây dựng một hệ thống nhân sự lõi với hơn 50 người và đã hoàn thiện quy trình vận hành, sẵn sàng triển khai ngay khi khung pháp lý cho phép.
Kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển
Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng Ban Chiến lược tại MEXC Việt Nam, cho rằng các sàn nội địa cần đầu tư bài bản cho hệ thống từ đầu để đáp ứng yêu cầu cao của nhà đầu tư về tốc độ xử lý, an toàn tài sản và bảo mật dữ liệu.
Ông Hoàng Quảng Minh, chuyên gia Marketing Web3, nhấn mạnh rằng các sàn Việt Nam không cần phải trở thành phiên bản của các nền tảng toàn cầu. Thay vào đó, họ nên định vị mình là lựa chọn phù hợp nhất với người dùng trong nước, tận dụng lợi thế am hiểu thị trường, khả năng kết nối với hệ thống ngân hàng và hành lang pháp lý tại Việt Nam.
Cuộc đối thoại đã kết thúc với sự đồng thuận cao về tầm quan trọng của việc xây dựng một thị trường tài sản số minh bạch, an toàn và bền vững, đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư và góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế số Việt Nam.
