Chuyên gia Fintech: Blockchain Việt Nam cần khuôn khổ pháp lý minh bạch để phát triển bền vững
Trong một cuộc phỏng vấn với phóng viên, ông Nghiêm Minh Hoàng, Chuyên gia Ứng dụng Fintech thuộc Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, đã chia sẻ những phân tích sâu sắc về cơ hội, rủi ro và triển vọng dài hạn của blockchain trong nền kinh tế số. Ông nhấn mạnh rằng tài sản số cần được đặt trong một khuôn khổ pháp lý minh bạch để đảm bảo sự phát triển bền vững, đồng thời khuyến cáo người trẻ cần tỉnh táo trước làn sóng tài sản mã hóa.
Dấu mốc quan trọng năm 2025: Việt Nam chính thức đưa tài sản mã hóa vào lộ trình chính sách
Ông Nghiêm Minh Hoàng cho biết, dấu mốc quan trọng nhất của năm 2025 là việc Việt Nam chính thức đặt thị trường tài sản mã hóa vào lộ trình chính sách thông qua Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Điều này song hành với việc Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Hai văn bản này không chỉ mang ý nghĩa pháp lý, mà còn thể hiện một sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý: thừa nhận sự tồn tại của thị trường và lựa chọn điều tiết có kiểm soát, thay vì để hoạt động tiếp diễn trong vùng xám.
Theo chỉ số Global Crypto Adoption Index 2025 của Chainalysis, Việt Nam xếp thứ 4 thế giới về mức độ chấp nhận tài sản mã hóa. Ước tính từ Triple-A cho thấy Việt Nam có khoảng 17 triệu tài khoản sở hữu tài sản mã hóa, tương đương gần 17% dân số, thuộc nhóm tỷ lệ cao tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Thực tế này cho thấy tài sản số đã trở thành một bộ phận đáng kể của hoạt động kinh tế - xã hội, thay vì chỉ tồn tại trong phạm vi thử nghiệm hoặc đầu cơ nhỏ lẻ. Tuy nhiên, tốc độ phổ cập nhanh trong khi khung pháp lý chưa hoàn thiện cũng làm gia tăng rủi ro, đặc biệt là lừa đảo, thao túng thị trường và hạn chế trong cơ chế bảo vệ người dùng.
Cơ hội cho người trẻ: Tham gia xây dựng hạ tầng và dịch vụ blockchain
Ông Hoàng nhận định, người trẻ đang là lực lượng quan tâm mạnh mẽ nhất tới blockchain và tài sản số. Với họ, đây không chỉ là công nghệ, mà còn gắn với lựa chọn nghề nghiệp và khát vọng cải thiện vị thế kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, cơ hội lớn nhất trong năm 2026 không nằm ở việc "đón sóng giá", mà ở việc tham gia xây dựng hạ tầng và dịch vụ của hệ sinh thái blockchain.
Các báo cáo về thị trường lao động công nghệ cho thấy nhu cầu nhân lực đang gia tăng ở những mảng như an ninh hệ thống, phân tích dữ liệu on-chain, quản trị rủi ro, tuân thủ pháp lý, và phát triển sản phẩm tài chính số. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, kết hợp giữa công nghệ, pháp lý và quản trị, thay vì chỉ dựa vào khả năng đầu cơ. Với nền người dùng lớn, Việt Nam cần đội ngũ chuyên gia có thể bảo đảm thị trường vận hành an toàn và minh bạch. Thế hệ trẻ Việt Nam nếu đầu tư vào năng lực nền tảng này sẽ có vị trí bền vững hơn trong chuỗi giá trị đang hình thành.
Ranh giới giữa đổi mới sáng tạo và rủi ro: Người trẻ cần tỉnh táo
Ông Nghiêm Minh Hoàng cảnh báo, dù tiềm năng lớn, thị trường tài sản số vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi không ít người tiếp cận tài sản số chủ yếu qua lăng kính đầu cơ. Ranh giới giữa đổi mới sáng tạo và rủi ro không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách một sản phẩm hoặc dịch vụ được thiết kế và vận hành. Những mô hình đổi mới thực chất thường gắn với giá trị sử dụng rõ ràng, cơ chế công bố thông tin minh bạch, kiểm toán độc lập và chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý.
Ngược lại, các dự án chỉ dựa trên lời hứa lợi nhuận, marketing quá mức hoặc mô hình phân phối mang tính đa cấp thường tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với người tham gia. Theo số liệu của Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (FBI IC3), thiệt hại liên quan đến lừa đảo tiền mã hóa tại Mỹ trong năm 2024 lên tới hàng tỷ USD, phản ánh rủi ro khi người dùng thiếu kiến thức và không có cơ chế bảo vệ hiệu quả. Với Việt Nam, bài học này càng cho thấy tầm quan trọng của việc nâng chuẩn hiểu biết cộng đồng song hành với hoàn thiện pháp lý.
Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam: Quy mô cộng đồng người dùng và nhân lực trẻ
Đặt Việt Nam trong bức tranh khu vực và toàn cầu, ông Hoàng cho rằng lợi thế lớn nhất hiện nay là quy mô cộng đồng người dùng và nguồn nhân lực trẻ. Tuy nhiên, trong nhiều năm, lợi thế này chưa được chuyển hóa đầy đủ thành giá trị kinh tế do thiếu hạ tầng pháp lý và dịch vụ chính thức. Các báo cáo của Chainalysis cho thấy Việt Nam thường xuyên nằm trong nhóm đầu về mức độ chấp nhận tài sản số, nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro và bảo vệ người dùng.
Bước sang năm 2026, cơ hội của Việt Nam nằm ở khả năng xây dựng một mô hình quản lý phù hợp với điều kiện trong nước, tận dụng kinh nghiệm quốc tế nhưng không sao chép máy móc. Nếu quá trình thể chế hóa diễn ra hiệu quả, Việt Nam có thể chuyển từ hình ảnh thị trường sôi động nhưng rủi ro sang thị trường có kỷ luật, tạo nền tảng thu hút đầu tư dài hạn. Ông Hoàng nhấn mạnh, năm 2026 được xem là mốc phân hóa của thị trường tài sản số Việt Nam, khi yếu tố tuân thủ và minh bạch trở thành điều kiện sống còn.
Hướng tiếp cận năm 2026: Tập trung vào giá trị thực và tuân thủ pháp lý
Ông Nghiêm Minh Hoàng khẳng định, bước vào năm 2026, thị trường tài sản số tại Việt Nam không còn ở giai đoạn thử nghiệm, mà đã bước sang giai đoạn buộc phải lựa chọn cách phát triển. Lựa chọn đó không nằm ở việc mở rộng nhanh hay chậm, mà ở việc có chấp nhận vận hành trong khuôn khổ pháp lý, minh bạch hóa hoạt động và chịu trách nhiệm với người dùng hay không.
Tài sản số không phải con đường làm giàu tức thì, mà là một cấu phần của hạ tầng kinh tế số. Cơ hội sẽ chỉ thuộc về những chủ thể đầu tư vào năng lực công nghệ, quản trị rủi ro và tuân thủ, trong khi các mô hình dựa trên đầu cơ thuần túy hoặc né tránh pháp lý sẽ ngày càng thu hẹp không gian tồn tại. Năm 2026 là mốc phân hóa rõ ràng của thị trường Việt Nam. Khi khung pháp lý bắt đầu đi vào thực thi, thị trường sẽ tự sàng lọc. Những gì không tạo ra giá trị thực hoặc không chịu được chuẩn mực quản lý sẽ bị đào thải, còn blockchain chỉ có thể đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội khi được đặt đúng vị trí của một hạ tầng cần được quản trị, chứ không phải một kênh tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
Blockchain (công nghệ chuỗi khối) là công nghệ giúp mã hóa dữ liệu thành các khối và kết nối chúng thành một chuỗi dài. Khi có thông tin mới, chúng được lưu vào khối mới và nối vào khối cũ, đảm bảo thông tin cũ không bị mất đi.
