Thanh Hóa: Khởi tố 12 bị can, trong đó có học sinh lớp 12, về tội phát tán mã độc toàn cầu
Ngày 24-3, Công an tỉnh Thanh Hóa thông báo Cơ quan An ninh điều tra của tỉnh này đã khởi tố vụ án và khởi tố 12 bị can về các tội danh liên quan đến sản xuất, phát tán phần mềm trái phép và xâm nhập hệ thống máy tính. Đáng chú ý, trong số các bị can có một học sinh lớp 12, người bị cáo buộc là thủ phạm chính lập trình mã độc.
Đường dây mã độc quy mô toàn cầu
Theo Công an tỉnh Thanh Hóa, đầu năm 2026, lực lượng an ninh mạng Bộ Công an phối hợp với địa phương phát hiện dấu hiệu của một đường dây chuyên phát tán mã độc nhằm đánh cắp dữ liệu người dùng Internet trên phạm vi toàn cầu. Qua điều tra, nhóm này hoạt động theo quy trình khép kín, từ lập trình, phát tán đến khai thác dữ liệu.
Người trực tiếp viết mã độc được xác định là N.V.X. (ngụ phường Hạc Thành, Thanh Hóa), hiện là học sinh lớp 12. Ban đầu, X. tự học lập trình với các ngôn ngữ như Python và C++ để phục vụ nghiên cứu cá nhân. Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu sâu về hệ điều hành và dữ liệu, đối tượng đã phát triển các đoạn mã có khả năng truy cập, thu thập thông tin nhạy cảm trên máy tính người dùng, bao gồm cookies, mật khẩu và dữ liệu tự động điền.
Hợp tác phát triển và phát tán mã độc
Đến năm 2024, X. hoàn thiện bộ mã độc có thể vượt qua các lớp bảo vệ cơ bản và gửi dữ liệu đánh cắp về máy chủ điều khiển. Thông qua mạng xã hội Telegram, X. quen biết Lê Thành Công (Hà Tĩnh), từ đó bắt đầu hợp tác phát triển và phát tán mã độc nhằm trục lợi từ việc đánh cắp tài khoản, đặc biệt là tài khoản Facebook có giá trị thương mại.
Sau đó, X. tiếp tục hợp tác với Phan Xuân Anh (Nghệ An) để phát triển một dòng mã độc mới có tên "PXA Stealers". Theo thỏa thuận, X. chịu trách nhiệm lập trình và cập nhật mã độc, hưởng 15% lợi nhuận, còn các đối tượng khác đảm nhiệm việc phát tán và khai thác dữ liệu. Nhóm này còn tích hợp phần mềm điều khiển từ xa (Pure RAT) vào mã độc, cho phép chiếm quyền điều khiển máy tính nạn nhân.
Mở rộng hoạt động và thủ đoạn tinh vi
Không dừng lại ở đó, X. còn nhận "đặt hàng" từ một đối tượng khác là Nguyễn Thành Trường để phát triển mã độc mới mang tên "Adonis", với giá 500 USD cùng khoản chia lợi nhuận sau đó. Các mã độc này liên tục được cập nhật để vượt qua hệ thống bảo mật và mở rộng phạm vi lây nhiễm.
Thủ đoạn phát tán chủ yếu của các đối tượng là gửi email hàng loạt kèm tệp đính kèm chứa mã độc. Các tệp này được ngụy trang dưới dạng file PDF hoặc văn bản thông thường nhưng thực chất là file thực thi (.exe). Khi người dùng mở file, mã độc tự động cài đặt và hoạt động ngầm, thu thập dữ liệu rồi gửi về hệ thống Telegram hoặc máy chủ do nhóm quản lý. Ngoài ra, chúng còn sử dụng danh sách email mua từ các diễn đàn dữ liệu để mở rộng phạm vi tấn công.
Hậu quả nghiêm trọng và thiệt hại lớn
Kết quả điều tra cho thấy hơn 94.000 máy tính tại nhiều quốc gia, chủ yếu ở châu Âu, châu Mỹ và một số nước châu Á, đã bị nhiễm mã độc. Dữ liệu thu thập được sử dụng để chiếm quyền tài khoản mạng xã hội, chạy quảng cáo kiếm tiền hoặc bán lại cho bên thứ ba. Tổng số tiền thu lợi bất chính ước tính lên tới hàng chục tỉ đồng.
Hiện vụ án đang được Công an tỉnh Thanh Hóa tiếp tục điều tra, làm rõ. Các bị can có thể phải đối mặt với những hình phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật về tội phạm công nghệ cao.
