Trên chiến trường hiện đại, thiết bị vô tuyến quý giá chẳng kém đạn dược. Các ăng-ten giúp truyền mệnh lệnh chiến trường, hỗ trợ hệ thống gây nhiễu tín hiệu hoặc điều khiển máy bay không người lái. Tuy nhiên, chính những ăng-ten này cũng có thể khiến đơn vị dễ bị phát hiện.
Tác chiến điện tử và tình báo tín hiệu
Tác chiến điện tử là việc sử dụng sóng vô tuyến để gây nhiễu hoặc làm rối thiết bị của đối phương, trong khi tình báo tín hiệu là hoạt động nghe lén các tín hiệu truyền đi để xác định vị trí đối thủ. Cả hai đều phụ thuộc vào ăng-ten. Ăng-ten thường phải đặt ở vị trí trống mới hoạt động tốt, nên chúng vừa là công cụ duy trì liên lạc, vừa là điểm yếu dễ bị phát hiện.
Một khi ăng-ten bị phát hiện, hậu quả có thể đến rất nhanh. Máy bay không người lái có thể đánh dấu vị trí, rồi các loại hỏa lực khác sẽ nối theo.
Chiến thuật ngụy trang của Nga
Đầu tháng 3/2026, các nguồn tin liên quan tới Ukraine mô tả việc các đơn vị Nga dựng những cây giả ngụy trang nhằm hòa lẫn vào cảnh quan trong khi giấu thiết bị liên lạc bên trong. Cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Serhii Beskrestnov cho biết việc săn tìm các hệ thống tác chiến điện tử, tài sản tình báo tín hiệu và các điểm điều khiển máy bay không người lái là một trong những nhiệm vụ cấp bách nhất dọc chiến tuyến.
Công thức của Nga: Bọt xốp, lưới nhựa, sơn
Công thức chế tạo cơ bản là một khung lưới nhựa tạo hình thân cây và tán cây, phủ bọt xây dựng rồi sơn màu cho giống mặt đất bên dưới. Mục tiêu là khiến nó trông như một phần của môi trường xung quanh khi nhìn từ trên cao xuống.
Hiệu quả của phương pháp này có thể thay đổi. Các nguồn tin Ukraine nói rằng máy bay không người lái vẫn tiếp tục phát hiện ra các ăng-ten, điều cho thấy chỉ riêng hình dáng ngụy trang là chưa đủ khi người điều khiển có thể phóng to hình ảnh và nhận ra thứ gì đó bất thường.
Một điểm đáng chú ý là những vật ngụy trang này rất thô sơ. Bọt xốp, lưới nhựa và sơn đều rẻ tiền, còn các cấu trúc có thể được dựng nhanh bằng công cụ cơ bản. Điều đó rất quan trọng trong một cuộc chiến mà thiết bị liên tục bị phá hủy rồi thay thế.
Dù vậy, mục đích của nó lại rất nghiêm túc. Nếu chiếc ăng-ten được giấu đó đang hỗ trợ thiết bị gây nhiễu hoặc một trạm điều khiển máy bay không người lái, việc che giấu nó có thể giúp các đòn tấn công duy trì lâu hơn và bảo vệ những người vận hành.
Nó cũng cho thấy cuộc chiến này ngày càng trở thành một kiểu 'chiến trường tự chế'. Chỉ vài USD tiền vật liệu cũng có thể buộc phía bên kia phải tốn thêm thời gian và thêm máy bay không người lái để truy tìm.
Ngụy trang trong chiến tranh hiện đại
Ngụy trang giờ không còn chỉ là lưới phủ và sơn màu mà trở thành cuộc đấu hằng ngày giữa những người tìm kiếm từ trên trời và những người cố trở nên vô hình dưới mặt đất. Những bài học về máy bay không người lái từ Ukraine đang lan rộng. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết Mỹ đã đề nghị Ukraine hỗ trợ đối phó với các máy bay không người lái Shahed do Iran chế tạo ở Trung Đông, dựa trên kinh nghiệm của Ukraine, theo Ukrinform.
Minh Khôi (Theo Ukrinform)
