Loa báo tiền đã trở thành một thiết bị quen thuộc trong hoạt động mua bán của các tiểu thương trên toàn quốc. Thiết bị này ra đời nhằm giải quyết một nhu cầu cụ thể: mỗi khi có khách chuyển khoản, loa sẽ đọc to số tiền nhận được, giúp chủ quán không cần mở ứng dụng hay nhìn màn hình giữa lúc đông khách để kiểm tra giao dịch. Tuy nhiên, tội phạm công nghệ cao đã nhanh chóng lợi dụng sự tiện lợi này để thiết lập những kịch bản lừa đảo hoàn hảo.
Kịch bản lừa đảo tinh vi
Đối tượng tiếp cận nạn nhân qua TikTok, tự xưng là nhân viên hỗ trợ kỹ thuật và hướng dẫn cài đặt loa thông báo biến động số dư cho ví MoMo. Mọi thứ bắt đầu rất bình thường: một lời đề nghị giúp đỡ miễn phí, một giọng nói chuyên nghiệp, một quy trình tưởng chừng hợp lý. Và đó cũng là lúc chiếc bẫy bắt đầu khép lại. Chị T. đã trở thành mục tiêu của một kịch bản được dàn dựng bài bản, đánh thẳng vào tâm lý người dùng qua các bước sau:
Bước 1: Tạo niềm tin
Kẻ gian không yêu cầu tiền ngay mà bắt đầu bằng việc hỗ trợ kỹ thuật – thứ mà nạn nhân thực sự cần. Khi nhu cầu là thật, sự cảnh giác sẽ giảm đi đáng kể.
Bước 2: Mở rộng quyền truy cập
Nạn nhân được hướng dẫn cài đặt thêm ứng dụng ngân hàng số và xác thực ví điện tử MoMo. Mỗi thao tác nhỏ đều có vẻ hợp lý, nhưng tổng thể lại là quá trình mở dần cánh cửa vào hệ thống tài chính cá nhân.
Bước 3: Thu thập dữ liệu định danh (eKYC giả mạo)
Đối tượng yêu cầu chị T. chụp ảnh khuôn mặt. Đây không phải là xác minh mà là hành vi chiếm quyền danh tính trên ví điện tử.
Bước 4: Chiếm quyền kiểm soát
Khi đã có đủ dữ liệu, kẻ gian yêu cầu cung cấp mã OTP và hướng dẫn nhắn tin tới tổng đài 1322 để kích hoạt dịch vụ. Đây là bước quyết định, biến hỗ trợ kỹ thuật thành hành vi chiếm quyền tài khoản và ví điện tử.
Bước 5: Xóa dấu vết và rút tiền
Chỉ trong vài phút, số tiền 27 triệu đồng trong tài khoản của chị T. biến mất qua một loạt giao dịch. Ngay khi phát hiện, chị quay lại tìm dấu vết thì tất cả tin nhắn đã bị thu hồi, toàn bộ thông tin về kẻ tự xưng hỗ trợ kỹ thuật gần như biến mất.
Phân tích thủ đoạn
Điều đáng nói không phải là công nghệ cao siêu, mà là cách kẻ gian dẫn dắt cảm xúc và hành vi của nạn nhân. Chúng không tấn công hệ thống, mà khiến chính người dùng tự mở cửa cho chúng. Đây là kiểu lừa đảo điển hình của thời đại số: không ép buộc, không đe dọa, chỉ hướng dẫn – nạn nhân tự làm mọi thứ.
Khuyến cáo từ Bộ Công an
- Thận trọng khi cung cấp hình ảnh cá nhân, căn cước công dân vì có thể bị lợi dụng để mở tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc vay tiền trực tuyến.
- Không cài đặt ứng dụng lạ, không thực hiện chuyển tiền hoặc nhắn tin theo hướng dẫn của người không quen biết trên mạng xã hội.
- Chỉ liên hệ hỗ trợ qua các kênh chính thức của ngân hàng, ví điện tử hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ.
- Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần nhanh chóng liên hệ cơ quan công an gần nhất hoặc ngân hàng để được hỗ trợ xử lý, hạn chế thiệt hại.
Công nghệ không lừa bạn, nhưng người dùng công nghệ có thể bị lừa. Khi một người lạ hướng dẫn bạn từng bước, điều bạn cần làm không phải là làm theo mà là dừng lại. Vì đôi khi, chỉ một thao tác xác nhận là bạn đã trao toàn bộ tài sản của mình cho người khác. Đây không phải hỗ trợ – đây là kịch bản lừa đảo.
BAN CÔNG NGHỆ & BAN KHOA HỌC-MÔI TRƯỜNG
