Kính AI của Zuckerberg 'nhìn trộm' phòng ngủ: Bê bối quyền riêng tư toàn cầu
Khi doanh số đạt 7 triệu chiếc, mẫu kính AI Ray-Ban của Meta đang đối mặt với cảnh báo pháp lý và lo ngại toàn cầu về nguy cơ ghi hình bí mật. Những tiết lộ mới cho thấy thiết bị này có thể đã "nhìn trộm" vào phòng ngủ của hàng triệu người, làm dấy lên bê bối quyền riêng tư nghiêm trọng.
Lịch sử lặp lại: Từ Google Glass đến Meta Smart Glasses
Thời điểm Google ra mắt thiết bị đeo đầu Google Glass vào năm 2013, phản ứng của công chúng diễn ra rất nhanh và dữ dội. Những người đeo thiết bị này bị gọi là "Glassholes" và bị cấm vào quán bar, nhà hàng hay rạp chiếu phim. Nỗi lo lớn nhất khi đó là quyền riêng tư, khi người xung quanh không thể biết liệu họ có đang bị quay lén hay không. Cuối cùng, Google phải dừng phiên bản dành cho người tiêu dùng vào năm 2015.
Một thập kỷ sau, cuộc tranh luận về kính thông minh quay trở lại với Ray‑Ban Meta Smart Glasses của Meta Platforms, nhưng lần này các hệ lụy về quyền riêng tư được cho là nghiêm trọng hơn nhiều. Khoảng 7 triệu chiếc kính Ray-Ban thông minh đã được bán ra trong năm 2025, được quảng bá như một trợ lý AI có thể xử lý những gì người đeo nhìn thấy.
Dữ liệu riêng tư bị xâm phạm: Từ phòng ngủ đến Kenya
Một cuộc điều tra chung được công bố cuối tháng 2 bởi hai tờ báo Thụy Điển Svenska Dagbladet và Göteborgs‑Posten đã đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng về việc dữ liệu từ kính AI được xử lý như thế nào. Theo điều tra, các đoạn video được ghi lại từ kính - sau khi người dùng kích hoạt trợ lý AI - có thể được chuyển tới một công ty gắn nhãn dữ liệu tại Kenya, đơn vị phụ trách phân loại nội dung để huấn luyện hệ thống AI của Meta.
Những nhân viên tại đây cho biết họ đã xem các đoạn video chứa cảnh mọi người đang thay đồ, quan hệ tình dục, thông tin thẻ tín dụng, và nhiều nội dung riêng tư, nhạy cảm khác. Trong nhiều trường hợp, người đeo kính thậm chí không nhận ra camera đang hoạt động, và gần như người bị quay hoàn toàn không biết rằng có người lạ đang xem những hình ảnh đó.
Điều khoản sử dụng của Meta thực tế có cho phép việc con người xem lại các tương tác AI để cải thiện hệ thống, nhưng thiết kế phần cứng của kính - vốn được cho là nhằm giải quyết lo ngại về quyền riêng tư - cũng đang bị chỉ trích. Kính có một đèn LED trắng nhỏ để báo khi camera đang ghi hình, nhưng rất khó nhìn thấy dưới ánh sáng ban ngày, có thể dễ dàng bị che lại và gần như vô nghĩa đối với những người không biết nó có ý nghĩa gì.
Quay lén người lạ: Từ đường phố đến mạng xã hội
Một vấn đề khác là cách kính được sử dụng ngoài đời thực. Một số nhà sáng tạo nội dung đã dùng kính để quay người lạ trên đường phố rồi đăng lên mạng xã hội, thường không có sự đồng ý của người bị quay. Thậm chí đã có nhiều trường hợp nam influencer dùng kính Meta Ray-Ban để quay lén phụ nữ, sau đó đăng video lên TikTok hoặc Instagram dưới dạng nội dung "tư vấn hẹn hò".
Nhiều nạn nhân sau đó trở thành mục tiêu quấy rối trực tuyến hàng loạt, khi số điện thoại hoặc thông tin cá nhân vô tình bị ghi lại trong video và lan truyền trên mạng. Tháng 10/2025, University of San Francisco đã phải phát cảnh báo sau khi có báo cáo rằng một người đàn ông đeo kính Ray-Ban đã quay phụ nữ trong khuôn viên trường và đăng lên mạng.
Giám sát pháp lý gia tăng và tương lai của kính AI
Những tiết lộ trên đã khiến Information Commissioner’s Office (cơ quan giám sát dữ liệu của Anh) yêu cầu Meta giải trình về cách công ty tuân thủ luật bảo vệ dữ liệu của nước này. Đây cũng không phải lần đầu thiết bị đeo của Meta gây tranh cãi pháp lý. Tháng 2 vừa qua, khi Mark Zuckerberg ra tòa tại Los Angeles Superior Court, thẩm phán cảnh báo rằng nếu phiên tòa bị ghi hình bằng kính Ray-Ban, tất cả dữ liệu phải bị xóa ngay lập tức, nếu không sẽ bị coi là khinh thường tòa án.
Việc giám sát pháp lý đối với kính AI đang gia tăng khi công nghệ phát triển nhanh hơn luật. Đạo luật EU AI Act, dự kiến có hiệu lực đầy đủ vào tháng 8, sẽ xếp các thiết bị đeo dùng nhận diện sinh trắc học vào nhóm "rủi ro cao", yêu cầu kiểm toán thuật toán nghiêm ngặt. Tại Ấn Độ, theo Digital Personal Data Protection Act 2023, các nhà sản xuất phải xin sự đồng ý rõ ràng trước khi xử lý dữ liệu, và các vi phạm có thể bị phạt tới 250 crore rupee (tương đương 790 tỷ đồng).
Ấn Độ cũng đang chuẩn bị gia nhập thị trường kính AI với startup Sarvam AI giới thiệu mẫu kính Kaze smart glasses, được phát triển bằng các mô hình AI nội địa và dự kiến ra mắt thương mại vào tháng 5. Sản phẩm này được định vị phục vụ lực lượng lao động di động tại Ấn Độ, với các ứng dụng trong kiểm tra hiện trường, thu thập dữ liệu, giáo dục và y tế.
Đằng sau lời hứa về kính AI thông minh của Meta là chuỗi xử lý dữ liệu toàn cầu, nơi những khoảnh khắc riêng tư có thể bị xem và gắn nhãn bởi con người cách nửa vòng Trái Đất. Bê bối này làm nổi bật sự cấp thiết của việc tăng cường bảo vệ quyền riêng tư trong kỷ nguyên công nghệ phát triển nhanh chóng.
