Cuộc khủng hoảng chip nhớ AI đẩy giá laptop toàn cầu tăng vọt
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây ra một cuộc khủng hoảng thiếu hụt chip nhớ trên toàn cầu, buộc các hãng laptop hàng đầu như Lenovo, Dell, HP, Asus và Acer phải đồng loạt tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí sản xuất tăng cao. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn đe dọa biên lợi nhuận của doanh nghiệp, dự báo một năm 2026 đầy khó khăn cho ngành công nghệ.
Các hãng laptop lớn điều chỉnh giá bán
Theo báo cáo từ Nikkei, năm thương hiệu máy tính hàng đầu thế giới đã phải thực hiện các đợt tăng giá trong những tháng gần đây. Asus là hãng đi đầu, thông báo tăng giá toàn bộ dòng laptop, bao gồm máy tính chơi game, với mức dao động từ 15% đến 25% vào tháng 1. Tiếp theo, Acer đã tăng giá 10%-20% cho một số dòng sản phẩm vào tháng 2. Lenovo và Dell không đứng ngoài cuộc, với mức tăng lần lượt 20% và 25% cho các dòng laptop thương mại cao cấp ngay trong tháng 1. HP cũng xác nhận buộc phải điều chỉnh giá do chi phí bộ nhớ tăng cao.
Ngay cả Apple, với biên lợi nhuận lớn, cũng không tránh khỏi tác động. MacBook Pro sử dụng chip M5 Pro có giá khởi điểm cao hơn 200 USD so với thế hệ trước, trong khi phiên bản MacBook Pro M5 Max hiện có giá từ 3.899 USD, đắt hơn tới 400 USD so với phiên bản tiền nhiệm.
Nguyên nhân sâu xa từ cơn sốt AI
Gốc rễ của vấn đề nằm ở cuộc đua AI toàn cầu. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, từ máy chủ, máy trạm đến bộ nhớ băng thông cao HBM, đã chiếm hơn 50% lượng tiêu thụ DRAM trong năm 2025, tăng mạnh từ mức 35% vào năm 2023. Phần còn lại của thị trường, bao gồm PC và smartphone, buộc phải tranh nhau phần bánh ngày càng nhỏ. Ông Jason Chen, Chủ tịch Acer, thẳng thắn thừa nhận vào cuối tháng 2 rằng chi phí chip nhớ và lưu trữ đã tăng 50-100%, buộc hãng phải phản ánh điều này vào giá bán.
Trên thị trường, một chuyên gia kỳ cựu tiết lộ giá 1 GB DRAM đã tăng gần 5,5 lần chỉ trong 6 tháng qua, trong khi giá NAND cũng cao hơn gấp 4 lần so với cùng kỳ. Nhiều hãng đã dự trữ chip nhớ từ quý III/2025 để cầm cự, nhưng phần lớn lượng hàng dự trữ bắt đầu hết vào cuối quý đó. Một giám đốc điều hành mảng máy tính chơi game chia sẻ với Nikkei: "Tôi rất bi quan về ngành PC năm nay. Chúng ta buộc phải chuyển gánh nặng chi phí này cho người tiêu dùng. Giá sản phẩm cao cấp sẽ phải tăng thêm khoảng 200-300 USD."
Triển vọng ảm đạm cho năm 2026
Jeff Jiann-Shiun Lin, CEO Wistron, tỏ ra tiêu cực về nguồn cung và giá linh kiện, cho biết: "Tình trạng thiếu hụt chip nhớ và giá tăng cao đang tác động kép lên ngành. Tôi không dám đưa ra dự báo cho năm 2026 vì ngay cả khách hàng của chúng tôi cũng không chắc chắn." Compal Electronics, nhà sản xuất laptop theo hợp đồng lớn nhất thế giới, dự kiến lượng xuất xưởng quý I sẽ giảm 15-20% so với quý trước.
Trước áp lực nguồn cung, các hãng đang dồn sức vào phân khúc cao cấp. Một giám đốc tại ELAN Microelectronics xác nhận xu hướng này: "Các nhà sản xuất laptop đang chuyển trọng tâm sang sản phẩm thương mại cao cấp thay vì hàng cấp thấp. Tổng khối lượng xuất xưởng vẫn giảm, song giá trị trên mỗi đơn vị đang tăng." Jeff Lin, nhà phân tích tại Omdia, kết luận rằng các hãng laptop đang buộc phải tăng giá để hoạt động kinh doanh có thể tiếp tục. Omdia dự báo thị trường laptop toàn cầu có thể giảm tới 12,5% trong năm nay, cho thấy một viễn cảnh không mấy sáng sủa cho ngành công nghệ trong thời đại AI.
