Cục Tần số vô tuyến điện đã phát triển và khai thác nền tảng giám sát, phát hiện nhiễu mang tên iSpectra. Nền tảng này có khả năng giám sát đến từng trạm di động, giúp nâng cao khả năng chủ động phát hiện kịp thời và xử lý dứt điểm tình trạng sử dụng thiết bị kích sóng trái phép.
Nguy cơ từ thiết bị kích sóng không đạt chuẩn
Ông Lê Văn Tuấn, đại diện Cục Tần số, cho biết việc người dân tự ý lắp đặt thiết bị kích sóng di động không đạt quy chuẩn có thể gây nhiễu, gián đoạn mạng di động. Từ năm 2023 đến nay, Cục đã phát hiện và xử lý 532 thiết bị vi phạm. Nguyên nhân chủ yếu là do cá nhân, hộ gia đình thiếu hiểu biết pháp luật, tự mua và sử dụng để cải thiện sóng ở những khu vực thu sóng kém như tầng hầm, nơi bị nhà cao tầng che chắn.
Biện pháp kiểm soát và tuyên truyền
Cục Tần số vô tuyến điện đã tổ chức kiểm soát thường xuyên, liên tục bằng hệ thống kiểm soát tần số vô tuyến điện, kết hợp với thông tin báo cáo nhiễu từ các tổ chức, cá nhân sử dụng tần số. Các thiết bị chuyên dùng được sử dụng để kiểm soát, định vị, xác định nguồn gây nhiễu và xử lý vi phạm hành chính. Bên cạnh đó, Cục đã phối hợp với lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền qua nhiều hình thức: phát tờ rơi, nhắn tin tới thuê bao di động, tổ chức hội nghị, hội thảo, tập huấn, và truyền thông trên các báo đài trung ương, địa phương cũng như mạng xã hội.
Nền tảng iSpectra và hợp tác liên ngành
“Từ năm 2025, Cục Tần số đã phát triển, khai thác nền tảng giám sát và phát hiện nhiễu iSpectra. Nền tảng này có khả năng giám sát đến từng trạm di động, qua đó nâng cao việc chủ động phát hiện kịp thời và xử lý dứt điểm việc sử dụng thiết bị kích sóng”, ông Lê Văn Tuấn nhấn mạnh. Ngoài ra, Cục đã phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Cục Quản lý thị trường - Bộ Công thương, yêu cầu các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ các link bán thiết bị kích sóng và các thiết bị không có chứng nhận hợp quy khác.
Cấp phép băng tần thấp để cải thiện vùng phủ
Để tăng cường vùng phủ sóng, Cục Tần số đã cấp phép băng tần thấp cho các nhà mạng. Cụ thể, năm 2025, Cục đã cấp phép băng tần 700 MHz cho các mạng thông tin di động. Đây là băng tần thấp, có khả năng phủ rộng, phủ sâu, giúp nhà mạng cải thiện vùng phủ tại các điểm lõm sóng cục bộ ở khu vực có mật độ xây dựng cao.
Chế tài xử phạt và thực trạng vi phạm
Chia sẻ về chế tài xử phạt, ông Tuấn cho biết hành vi lắp đặt, sử dụng, mua bán trái phép thiết bị kích sóng sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, tịch thu tang vật. Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị xử lý theo quy định pháp luật liên quan. “Thực tế, đa số vi phạm của người dân do thiếu hiểu biết, mua thiết bị để tăng sóng nhưng không nhận thức hết tác hại; khi được giải thích, yêu cầu tháo dỡ đều chấp hành, không tái phạm. Theo đánh giá của Cục, chế tài hiện hành cơ bản có tác dụng răn đe, số vụ vi phạm giảm dần; tuy nhiên với hành vi kinh doanh, rao bán công khai, nhất là trên môi trường mạng, cần tăng cường phối hợp liên ngành để kiểm soát, xử lý nghiêm từ nhập khẩu đến phân phối”, ông Lê Văn Tuấn nói.
Khó khăn trong phủ sóng đô thị và trách nhiệm nhà mạng
Hiện nay, do đặc điểm đô thị Việt Nam ngõ nhỏ, phố nhỏ nên khả năng phủ sóng trong nhà rất khó khăn. Vì không có sóng di động, người dân buộc phải lắp thiết bị kích sóng; thiết bị này không đạt chuẩn gây can nhiễu cho các mạng di động. Khi nhân viên nhà mạng đến xử lý nhiễu, nhiều người dân chia sẻ rằng họ không muốn lắp đặt trạm kích sóng nhưng vì khu vực sóng quá yếu nên phải gắn thêm thiết bị trong nhà. Đây rõ ràng là việc cực chẳng đã. Một câu hỏi đặt ra là trách nhiệm của nhà mạng đến đâu? Nhà mạng đã có cơ chế tiếp nhận phản ánh của khách hàng về những điểm chưa có sóng di động hay chưa? Tại sao nhà mạng không lắp các trạm kích sóng đạt chuẩn cho khách hàng mà để họ tự lắp gây ra can nhiễu? Đây không chỉ là câu hỏi cho nhà mạng mà còn là vấn đề đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, khi công bố tiêu chí chất lượng của các nhà mạng định kỳ hàng năm.
