Cảnh báo từ chuyên gia an ninh: Rủi ro bảo mật khi sử dụng trí tuệ nhân tạo
Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đã nhanh chóng trở thành một công cụ phổ biến và quen thuộc trong đời sống hàng ngày. Từ việc viết nội dung, tạo hình ảnh, tra cứu thông tin cho đến hỗ trợ xử lý dữ liệu, AI giúp nhiều công việc được thực hiện nhanh chóng và thuận tiện hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích đó, các rủi ro về bảo mật đang ngày càng trở nên rõ ràng và đáng lo ngại.
Nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân
Nhiều người dùng hiện nay vẫn chưa ý thức đầy đủ rằng các hệ thống AI hoạt động dựa trên việc thu thập và xử lý dữ liệu một cách liên tục. Khi người dùng nhập thông tin vào các hệ thống này, dữ liệu đó có thể được lưu trữ, phân tích và sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau mà họ không hề hay biết. Nếu không cẩn trọng, nguy cơ lộ hoặc lọt dữ liệu cá nhân là hoàn toàn có thể xảy ra, gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Đại tá, tiến sĩ Huỳnh Ngọc Liêm, Phó giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng, là một chuyên gia đã dành nhiều thời gian nghiên cứu việc ứng dụng AI trong công việc và đời sống. Ông là đồng tác giả cuốn sách Bình dân học vụ AI, xuất bản mới đây cùng với hai tác giả Võ Đức Trưởng và Nguyễn Thụy Miên. Trong quá trình tìm hiểu, vấn đề bảo mật dữ liệu khi sử dụng các công cụ AI đã được ông đặc biệt quan tâm và đề cập chi tiết trong cuốn sách này.
Khuyến cáo từ chuyên gia an ninh
Theo đại tá Huỳnh Ngọc Liêm, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường AI hiện là một vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới nghiên cứu và cảnh báo. Người dùng cần hiểu rằng, dữ liệu khi đưa vào các nền tảng AI có thể được xử lý tại nhiều trung tâm dữ liệu đặt ở các quốc gia khác nhau. Trong nhiều trường hợp, người sử dụng không thể kiểm soát hoàn toàn quá trình lưu trữ và khai thác dữ liệu đó, dẫn đến những rủi ro tiềm ẩn.
Từ thực tế này, đại tá Huỳnh Ngọc Liêm đã đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ: người dùng tuyệt đối không nên tải lên các nền tảng AI những thông tin nhạy cảm. Những dữ liệu cần tránh bao gồm:
- Thông tin cá nhân chi tiết như số chứng minh nhân dân, địa chỉ nhà.
- Tài khoản ngân hàng, mật khẩu và các thông tin tài chính khác.
- Tài liệu nội bộ của cơ quan, doanh nghiệp.
- Các tài liệu liên quan đến bí mật nhà nước hoặc thông tin mật.
Biện pháp phòng ngừa rủi ro
Đại tá Liêm chia sẻ: "AI nên được xem như một công cụ hỗ trợ gợi ý chúng ta về ý tưởng, phương pháp hoặc định hướng giải quyết vấn đề. Sau khi nhận được gợi ý, người dùng cần chủ động kiểm chứng, điều chỉnh và áp dụng phù hợp với nhu cầu thực tế của mình." Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý người dùng nên hạn chế sử dụng danh tính thật khi đăng ký tài khoản trên các nền tảng AI hoặc các trợ lý ảo trực tuyến, kể cả tài khoản email.
Việc sử dụng nickname hoặc tên rút gọn có thể giúp giảm nguy cơ lộ thông tin cá nhân và hạn chế việc liên kết trực tiếp với danh tính ngoài đời thực. Một biện pháp khác được đại tá Liêm nhắc đến là thận trọng khi đăng ký các tài khoản trực tuyến. Người dùng có thể cân nhắc sử dụng tên thay thế hoặc tên viết tắt thay vì ghi đầy đủ họ và tên thật trong địa chỉ email hoặc tài khoản mạng trực tuyến. Điều này giúp giảm nguy cơ bị khai thác thông tin cá nhân từ các nền tảng công nghệ.
Bối cảnh hiện tại và kiến nghị từ cử tri
Thời gian gần đây, các vụ việc liên quan đến tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trên không gian mạng xuất hiện ngày càng nhiều, khiến người dân đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo mật dữ liệu. Nội dung này cũng thường xuyên được cử tri đề cập trong các buổi tiếp xúc với ứng cử viên đại biểu Quốc hội tại các địa phương trên cả nước.
Cử tri đã kiến nghị rằng, trong bối cảnh AI và các nền tảng số phát triển nhanh chóng, việc xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ để bảo vệ dữ liệu cá nhân và đảm bảo an ninh mạng là một yêu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ giúp ngăn chặn các rủi ro mà còn tạo điều kiện cho công nghệ phát triển bền vững và an toàn hơn trong tương lai.
