Cảnh báo: Hàng loạt chiêu lừa đảo tinh vi bùng phát dịp cận Tết, tận dụng AI và tâm lý người dùng
Những ngày sát Tết, hàng loạt chiêu lừa đảo như bán vé giá rẻ, đổi tiền lẻ, giả shipper liên tục xuất hiện, lợi dụng tâm lý bận rộn và chủ quan của người dùng. Theo các chuyên gia an ninh mạng, các chiêu lừa này không mới nhưng được thay đổi nội dung kịch bản và cách tiếp cận, nhắm vào tâm lý muốn xử lý nhanh công việc, ngại kiểm tra thông tin hoặc chủ quan với những khoản tiền nhỏ.
AI và deepfake làm gia tăng nguy cơ mất an toàn
Tại sự kiện Safer Internet Day diễn ra ngày 10/2, các chuyên gia đánh giá nguy cơ mất an toàn có thể gia tăng trong bối cảnh công nghệ AI và deepfake nở rộ. Ông Ngô Minh Hiếu, nhà đồng sáng lập dự án Chống lừa đảo, cho biết năm nay, kẻ tấn công có xu hướng "AI hóa", sử dụng công nghệ deepfake để giả mạo khuôn mặt, giọng nói, tạo chatbot đánh lừa người dùng, đánh vào tâm lý sợ hãi hoặc khẩn cấp, từ đó đánh cắp danh tính hoặc tài khoản.
Các chiêu lừa đảo phổ biến dịp cận Tết
Giả danh cán bộ cơ quan nhà nước, lực lượng công an: Đây là chiêu lừa quen thuộc nhưng khiến nhiều người sập bẫy. Kẻ lừa đảo gọi điện thông báo người dân liên quan đến vụ án, vi phạm pháp luật hoặc nợ phạt hành chính, sau đó yêu cầu chuyển tiền để "xác minh, đóng phạt, phục vụ điều tra". Một số thậm chí sử dụng công cụ AI để giả hình ảnh, giọng nói của cơ quan chức năng, gây hoang mang và dẫn đến mất tiền.
Lừa vé tàu xe, máy bay và đặt phòng: Nhóm lừa đảo mạo danh nhân viên nhà xe, đường sắt, hãng hàng không hoặc cơ sở lưu trú, sử dụng hình ảnh, logo, tên gọi gần giống đơn vị chính thức. Họ tạo nội dung "vé giờ chót", "suất nội bộ", "phòng vừa trả" để thúc giục chuyển tiền nhanh. Cơ quan công an khuyến cáo chỉ mua vé qua website, ứng dụng chính thức hoặc đại lý được ủy quyền.
Lừa nhận quà trợ cấp, khuyến mãi Tết giả mạo: Lợi dụng chính sách an sinh xã hội và nhu cầu mua sắm, kẻ lừa đảo tự xưng cán bộ xã phường, nhân viên bảo hiểm để yêu cầu cung cấp số tài khoản ngân hàng, mã xác thực. Thực chất, đây là cách thu thập thông tin cá nhân cho các chiêu lừa khác.
Lừa đổi tiền lẻ, tiền mới và cho vay nhanh: Kẻ xấu rao đổi tiền trên mạng xã hội, yêu cầu chuyển khoản đặt cọc rồi chặn liên lạc. Ngoài ra, họ quảng cáo dịch vụ "vay online" với lãi suất thấp, nhưng sau khi thu phí lại không thực hiện cho vay.
Giả danh shipper chiếm quyền tài khoản ngân hàng: Kẻ lừa đảo gọi điện tự xưng là shipper, thông báo đơn hàng cần thanh toán số tiền nhỏ, sau đó hướng dẫn liên hệ bộ phận hỗ trợ và yêu cầu chia sẻ màn hình, thao tác tài khoản ngân hàng. Có nạn nhân tại Hà Nội đã bị lừa gần 1,3 tỷ đồng theo cách này.
Khuyến cáo từ chuyên gia và cơ quan chức năng
Ông Arun Kumar, Phó chủ tịch khu vực APAC của ManageEngine, nhấn mạnh việc sử dụng Internet an toàn cần bắt đầu bằng sự cảnh giác và lớp phòng thủ đa tầng. "Khi hoạt động kỹ thuật số tăng tốc, không một công cụ đơn lẻ nào có thể bảo vệ người dùng khỏi toàn bộ mối đe dọa trực tuyến đang tiến hóa", ông nói.
Cơ quan chức năng khuyến nghị người dân:
- Kiểm tra thông tin đơn hàng qua website, ứng dụng chính thức.
- Không bấm link lạ, không chia sẻ màn hình, mã xác thực.
- Chỉ giao dịch với đơn vị uy tín, cảnh giác với vé, phòng giá rẻ bất thường.
- Theo dõi thông báo về phương thức lừa đảo mới để bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng.
Với sự phát triển của công nghệ, các chiêu lừa đảo ngày càng tinh vi, đòi hỏi người dùng phải luôn tỉnh táo và cập nhật kiến thức để tránh thiệt hại tài chính và danh tính trong dịp Tết này.
