Mới đây, nhiều người dùng ô tô điện tại Trung Quốc cho biết xe của họ đã gặp tình trạng suy giảm nghiêm trọng phạm vi hoạt động sau khi cập nhật phần mềm từ xa (OTA). Ban đầu, những chiếc xe này có khả năng di chuyển khoảng 500 km (theo chế độ sạc/xả liên tục), nhưng sau khi các thông số quản lý pin bị thay đổi thông qua bản cập nhật OTA, phạm vi thực tế đã giảm xuống dưới 300 km.
Hiện tượng 'khóa pin' gây tranh cãi
Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc - China Media Group đã công bố một báo cáo chi tiết về vụ việc, gọi là 'khóa pin' trên các xe năng lượng mới. Theo báo cáo, một số chủ sở hữu xe điện cho biết thời gian sạc nhanh DC đã tăng từ khoảng 40 phút lên 70 phút sau khi cập nhật phần mềm. Vấn đề này thường được gọi là 'khóa pin', mô tả việc các nhà sản xuất ô tô điện điều chỉnh từ xa các thông số của hệ thống quản lý pin (BMS) thông qua cập nhật OTA hoặc lập trình lại phần mềm tại đại lý. Chủ sở hữu cho rằng các bản cập nhật như vậy có thể làm giảm dung lượng pin, giới hạn công suất sạc hoặc hạn chế độ xả sâu mà không thông báo rõ ràng về tác động trước đó.
Nguyên nhân từ nhà sản xuất
Trao đổi với China Media Group, nhà nghiên cứu ô tô Zhang Xiang cho rằng các nhà sản xuất ô tô có thể thực hiện các hạn chế như vậy bằng cách điều chỉnh ngưỡng sạc và xả bên trong hệ thống quản lý pin (BMS). Theo ông, việc giới hạn dòng sạc và giảm khoảng thời gian sử dụng pin có thể làm giảm nguy cơ quá nhiệt và làm chậm quá trình xuống cấp của pin, mặc dù điều này có thể dẫn đến quãng đường di chuyển ngắn hơn và tốc độ sạc chậm hơn.
Trường hợp điển hình
Một chủ xe được đài truyền hình China Media Group phỏng vấn cho biết trước khi cập nhật phần mềm qua mạng, xe của anh có thể sạc được hơn 100 kWh, nhưng sau khi cập nhật, nó chỉ chấp nhận khoảng 80 kWh, mặc dù chỉ báo tình trạng pin vẫn hiển thị 95%. Chủ xe điện này cũng cho biết phạm vi hoạt động thực tế từ khoảng 450 - 480 km đã giảm xuống dưới 400 km sau khi cập nhật.
Quy định mới về cập nhật OTA
Trước đó, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cùng Cục Quản lý thị trường Trung Quốc đã ban hành các quy định về quản lý cập nhật phần mềm qua mạng (OTA) cho xe điện vào tháng 3 năm 2026. Quy định mới bao gồm những điều mà truyền thông Trung Quốc gọi là 'những điều cấm kỵ trong cập nhật OTA', bao gồm: cấm 'khóa pin' không được tiết lộ, cập nhật ngầm và sử dụng cập nhật OTA để tránh thu hồi sản phẩm.
Phản ứng từ các nhà sản xuất
Báo cáo cũng đề cập đến những tin đồn trực tuyến gần đây cho rằng tám nhà sản xuất ô tô đã bị cơ quan quản lý triệu tập vì vấn đề 'khóa pin' và ba công ty đã bị điều tra chính thức. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc sau đó đã bác bỏ những tuyên bố này, cho rằng các báo cáo 'không có nguồn chính thức' và không phù hợp với thực tế. Một số nhà sản xuất ô tô, bao gồm BYD, Tesla và Zeekr cũng đã bác bỏ những thông tin lan truyền trên mạng.
Tranh luận về an toàn pin
Cuộc tranh luận trở nên gay gắt hơn cùng với các cuộc thảo luận rộng rãi về an toàn pin và áp lực sạc trong ngành xe điện của Trung Quốc. Đầu tháng này, một thử nghiệm hệ thống sạc nhanh của BYD đã ghi nhận nhiệt độ pin đạt tới 76 độ C, tạo ra nhiều tranh cãi trên mạng xã hội về quản lý nhiệt trong quá trình sạc siêu nhanh.
Khuyến nghị cho người tiêu dùng
Theo ông Zheng Fei, việc thay đổi thông số xe từ xa mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu có thể gây ra các vấn đề theo luật sở hữu, luật bảo vệ người tiêu dùng và các quy định về dữ liệu cá nhân. Trong khi đó, China Media Group lưu ý rằng các thay đổi thông số OTA thường được lưu trữ trên hệ thống đám mây của nhà sản xuất ô tô, khiến việc xác minh độc lập trở nên khó khăn đối với người dùng thông thường.
Người tiêu dùng nghi ngờ có những thay đổi OTA trái phép và được khuyên nên tắt tính năng cài đặt OTA tự động, giữ lại hồ sơ thanh toán và phiên bản phần mềm, đồng thời tìm kiếm sự kiểm tra của bên thứ ba nếu có thể. Các chuyên gia pháp lý Trung Quốc được đài truyền hình phỏng vấn cũng cho rằng có thể gửi khiếu nại thông qua nền tảng bảo vệ người tiêu dùng của Trung Quốc hoặc các kênh khiếu nại của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT).
