Trên sàn nhà máy của Xiaomi, robot hình người Cyber-One đang miệt mài học tập để hoàn thiện các kỹ năng lao động. Trong khi đó, một robot hình người khác do Honor chế tạo đang tích cực chuẩn bị cho cuộc thi chạy bán marathon tại Bắc Kinh. Hai khung cảnh cách xa nhau hàng dặm, nhưng cùng chung một câu hỏi lớn: Tại sao các nhà sản xuất smartphone Trung Quốc lại đồng loạt đổ xô vào lĩnh vực robot hình người?
Hai chiến lược, một mục tiêu
Sự tương phản giữa hai chiến lược này không phải là ngẫu nhiên. Nó hé lộ hai hướng đi khác biệt và một sự chuyển dịch mang tính toàn ngành. Honor đã trình diễn robot hình người tại MWC 2026, đánh dấu bước tiến mới. Bề ngoài, làn sóng robot hình người này trông giống như một bước tiến tất yếu của cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, sâu xa hơn, đây là bài toán về tài chính và cấu trúc.
Mảng kinh doanh điện thoại thông minh, vốn là động lực tăng trưởng đáng tin cậy, đang bước vào giai đoạn bão hòa. Biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, chi phí linh kiện tăng cao, và không gian cho những đột phá mang tính bước ngoặt trên thiết bị di động đang dần cạn kiệt. Mọi ông lớn hiện nay đều buộc phải tìm kiếm một đường cong tăng trưởng thứ hai.
Honor: Robot tiêu dùng và chiến lược thị trường
Đối với Honor, đường cong tăng trưởng thứ hai chính là robot tiêu dùng. Các robot của hãng được định vị cho các kịch bản như bầu bạn, hỗ trợ bán lẻ và tương tác trong nhà. Cách tiếp cận của Honor là lặp lại nhanh chóng, với rào cản gia nhập thấp hơn và thu thập phản hồi sớm từ thị trường. Việc robot xuất hiện tại một giải chạy bán marathon hoàn toàn phù hợp với chiến thuật này. Đây là cách để tăng độ nhận diện, kiểm chứng năng lực và phát đi tín hiệu rằng sản phẩm đang hướng tới ứng dụng thực tế.
Xiaomi: Robot công nghiệp và tự động hóa
Trong khi đó, Xiaomi lại đặt cược vào hướng đi công nghiệp. Robot hình người của hãng được đưa vào các nhà máy, nơi yêu cầu khắt khe hơn nhưng lợi ích thu về rõ ràng hơn. Tự động hóa sản xuất mang lại lợi nhuận có thể đo lường, nhưng chỉ khi độ tin cậy đạt mức gần như hoàn hảo. Đó là lý do Xiaomi đặc biệt chú trọng vào các chi tiết như sự khéo léo của bàn tay robot và tỷ lệ thành công của từng nhiệm vụ.
Cuộc đua của nhiều ông lớn
Hai con đường, một ngành công nghiệp, nhưng Xiaomi và Honor không hề đơn độc. Huawei đang xây dựng một nền tảng trí tuệ nhân tạo hiện thân (embodied AI), tích hợp nhiều mô hình để hỗ trợ phát triển robot và đã bắt đầu thử nghiệm trong môi trường dịch vụ tài chính. Vivo cũng đã thành lập một phòng thí nghiệm robot chuyên dụng, nhắm mục tiêu vào các ứng dụng gia đình.
Các nhà sản xuất điện thoại thông minh vốn đã sở hữu nhiều năng lực cốt lõi cần thiết cho robot. Họ am hiểu việc tích hợp phần cứng ở quy mô lớn, vận hành các chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp, thiết kế chip, tối ưu hóa mức tiêu thụ điện năng và triển khai AI trên thiết bị. Xét trên nhiều khía cạnh, một robot hình người đơn giản chỉ là một hình thái sản phẩm tiếp theo, được bổ sung thêm khả năng di chuyển và tương tác vật lý.
Logic của hệ sinh thái mở rộng
Logic của một hệ sinh thái rộng lớn hơn cũng đang phát huy tác dụng. Trong nhiều năm, ngành công nghiệp này đã nói về việc kết nối con người, xe hơi và ngôi nhà, với điện thoại thông minh đóng vai trò trung tâm điều khiển. Nhưng mô hình đó đang bắt đầu tiến hóa. Tại các triển lãm công nghệ gần đây, có một sự dịch chuyển tinh tế nhưng quan trọng: con người trong phương trình đó không còn là chủ thể thực hiện mọi công việc. Vai trò đó đang bắt đầu chuyển sang robot.
Thay vì một người chủ động điều khiển các thiết bị, robot có thể đóng vai trò trung gian. Chúng có thể di chuyển, tương tác với các thiết bị gia dụng, phối hợp với xe cộ và thực thi nhiệm vụ. Người dùng sẽ dần thoát khỏi vai trò người điều hành để trở thành người thụ hưởng các dịch vụ. Đối với các công ty như Xiaomi và Huawei, vốn đã phủ sóng trên cả mảng nhà thông minh và xe điện, robot là mảnh ghép hoàn thiện bức tranh. Chúng biến một hệ thống kết nối thành một hệ thống chủ động.
Thách thức và triển vọng
Dĩ nhiên, con đường phía trước còn nhiều chông gai. Chi phí vẫn ở mức cao, hầu hết các robot vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Các ứng dụng thực tế, đặc biệt trong gia đình, vẫn đang trong quá trình định hình. Tuy nhiên, tốc độ phát triển là điều khó có thể phớt lờ. Cuộc đua đang mở ra trên toàn ngành này chỉ mới thực sự bắt đầu.
Bên cạnh đó, một diễn biến đáng chú ý khác đến từ lĩnh vực pháp lý. Tòa án Hàng Châu (Trung Quốc) vừa ra phán quyết cấm doanh nghiệp lấy AI làm lý do sa thải nhân sự, coi hành vi này là trái pháp luật. Phán quyết lịch sử này tạo tiền lệ bảo vệ người lao động giữa lúc các ông lớn công nghệ toàn cầu đua nhau cắt giảm nhân sự để nhường chỗ cho AI.
