Trong cộng đồng nghiên cứu trí tuệ nhân tạo quốc tế, Tiến sĩ Nguyễn Minh Lâm (sinh năm 1986 tại Hà Nội) được biết đến là một nhà khoa học gốc Việt tại Mỹ, hoạt động nổi bật trong lĩnh vực học máy và tối ưu hóa thuật toán. Anh hiện là nhà nghiên cứu khoa học tại trung tâm nghiên cứu Thomas J. Watson, trụ sở chính của IBM Research tại New York (Mỹ). Đây cũng là nơi anh tập trung phát triển các phương pháp toán học và thuật toán nhằm cải thiện hiệu quả huấn luyện cũng như độ tin cậy của các mô hình AI.
Anh đồng thời là Principal Investigator (PI) điều hành một số dự án của MIT-IBM Watson AI Lab, kết hợp với các giáo sư từ Đại học MIT và hướng dẫn nghiên cứu sinh từ MIT và Harvard. Minh Lâm cũng được mời làm giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Lehigh, Mỹ.
Nghiên cứu tại phòng thí nghiệm IBM
Tại phòng thí nghiệm nghiên cứu của IBM, công việc chính của anh xoay quanh việc phát triển các thuật toán tối ưu hóa cho học máy quy mô lớn, đặc biệt trong các hệ thống AI xử lý lượng dữ liệu khổng lồ. Các hướng nghiên cứu bao gồm thiết kế thuật toán học máy, tối ưu hóa phi lồi, học liên kết, mô hình chuỗi thời gian và độ tin cậy của hệ thống AI. Anh chia sẻ: “Nghiên cứu của tôi là tìm ra những phương pháp toán học giúp các mô hình AI học nhanh hơn, ổn định hơn và có thể triển khai ở quy mô lớn trong thực tế.”
Ngoài nghiên cứu cơ bản, nhiều kết quả từ nhóm của anh được tích hợp vào các dự án công nghệ của IBM, đặc biệt trong hệ thống phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo doanh nghiệp và tự động hóa.
Hành trình học vấn xuất sắc
Tiến sĩ Nguyễn Minh Lâm tốt nghiệp Cử nhân Toán ứng dụng và Khoa học máy tính tại Đại học Quốc gia Moskva mang tên Lomonosov (2008), Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) tại Đại học McNeese State (2013). Năm 2018, anh lấy bằng Tiến sĩ Kỹ thuật Công nghiệp và Hệ thống tại Đại học Lehigh, với luận án nhận Giải thưởng luận án xuất sắc Elizabeth V. Stout của trường.
Vai trò trong mạng lưới học thuật quốc tế
Song song với nghiên cứu, Nguyễn Minh Lâm tham gia sâu vào mạng lưới học thuật quốc tế. Năm 2026, anh đảm nhiệm vai trò Senior Area Chair tại hội nghị NeurIPS – diễn đàn khoa học được mệnh danh là “đỉnh Everest” của giới AI và khoa học dữ liệu. Cùng năm, anh còn giữ vai trò Lead chair của Journal Track tại NeurIPS, phụ trách điều phối quy trình và lựa chọn các công trình nghiên cứu chất lượng cao từ các tạp chí uy tín như Journal of Machine Learning Research và Annals of Statistics để báo cáo tại hội nghị.
Bên cạnh NeurIPS, tên tuổi của vị chuyên gia gốc Việt còn hiện diện ở ban điều phối của nhiều hội nghị AI khác. Chỉ riêng năm 2026, anh đồng thời là Senior Area Chair tại ICML, ICLR và AISTATS. Đây là những vị trí chỉ dành cho các nhà khoa học có uy tín học thuật tinh hoa, đòi hỏi tư duy sắc bén để giám sát và đánh giá hàng nghìn nghiên cứu từ khắp thế giới.
Anh nói: “Các hội nghị AI lớn giống như một ‘thao trường’ thử lửa của giới nghiên cứu. Quy trình phản biện nghiêm ngặt là thước đo cần thiết để cộng đồng đánh giá rủi ro, sàng lọc tiềm năng và định vị xu hướng tương lai.”
Nghiên cứu được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận
Hầu hết các công trình của Nguyễn Minh Lâm được công bố tại các hội nghị và tạp chí khoa học uy tín. Một trong những nghiên cứu nổi bật là thuật toán SARAH (đặt theo tên con gái anh), được giới thiệu tại ICML 2017. Thuật toán nền tảng này đã ảnh hưởng đến nhiều phương pháp giảm phương sai trong tối ưu hóa và được đưa vào chương trình giảng dạy tại các đại học hàng đầu như Princeton và Đại học Bách khoa Liên bang Thụy Sĩ tại Lausanne.
Theo anh, khi AI ứng dụng rộng rãi trong tài chính, y tế hay hạ tầng công nghệ, độ tin cậy của mô hình là vấn đề quan trọng. “AI không chỉ cần chính xác trong phòng thí nghiệm, mà phải hoạt động ổn định trong hệ thống thực tế,” anh cho biết.
Ngoài công bố khoa học, anh tham gia nhiều dự án ứng dụng tại IBM. Một số dự án của nhóm được vinh danh trong chương trình IBM Research Outstanding Accomplishments. Anh cũng được IBM trao danh hiệu Master Inventor, ghi nhận đóng góp sáng chế trong nghiên cứu của tập đoàn.
Kết nối trí tuệ Việt với cộng đồng AI toàn cầu
Nguyễn Minh Lâm còn tham gia ban biên tập của nhiều tạp chí học thuật, như Action Editor tại Journal of Machine Learning Research và biên tập viên của Journal of Optimization Theory and Applications. Năm 2024, anh được chọn vào lớp Senior Member đầu tiên của INFORMS, tổ chức quốc tế trong lĩnh vực vận trù học và khoa học dữ liệu.
Theo Nguyễn Minh Lâm, AI là lĩnh vực phát triển nhanh và mang tính toàn cầu, hợp tác giữa các cộng đồng nghiên cứu là yếu tố then chốt. Anh chia sẻ: “Được là một phần trong dòng chảy kiến tạo đó, đóng góp tiếng nói của người Việt vào bản đồ tri thức thế giới, là điều tôi luôn trân trọng và tự hào.”
