Truyện ngắn đoạt giải thưởng văn học danh giá Commonwealth đang đối mặt với làn sóng chỉ trích khi bị nghi ngờ là tác phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) viết. Tác phẩm The Serpent in the Grove của Jamir Nazir đã được vinh danh vào ngày 16/5 và được xuất bản trên tạp chí Granta. Ngay sau đó, các nhà phê bình và “thám tử AI” đã nhanh chóng tập trung chú ý vào tác phẩm và tác giả.
Những dấu hiệu điển hình của văn AI
Ethan Mollick, giáo sư tại Wharton chuyên nghiên cứu tác động của AI lên giáo dục và môi trường làm việc, đã lên tiếng trên mạng xã hội Bluesky, cáo buộc truyện ngắn này là sản phẩm của AI. Theo trực giác, ông đã sử dụng Pangram, một trong những công cụ phát hiện AI chính xác nhất hiện nay, và kết quả cho thấy The Serpent in the Grove hoàn toàn bị đánh dấu đỏ.
Cây viết Brittany Allen trên Literary Hub gọi đây là một ngày u ám cho sức sáng tạo của con người và cho rằng có nhiều bằng chứng cho thấy tác phẩm khả năng cao là do AI viết. Nhiều cấu trúc câu như “không những…, mà còn…” cũng được chỉ ra là dấu hiệu điển hình của văn AI. Theo tờ The Guardian, cuộc tranh luận còn xoay quanh việc lạm dụng gạch ngang em dash (—) và các tính từ cường điệu như “quietly powerful” (mạnh mẽ thầm lặng) và “deeply transformative” (mang tính biến đổi sâu sắc).
Nhiều người cho rằng tác giả Jamir Nazir có vẻ bí hiểm đến đáng ngờ. Tiểu sử trực tuyến của ông giới thiệu là “một nhà văn Trinidad gốc Đông Ấn, người có các tác phẩm khai thác những giao điểm văn hoá giữa vùng Caribbean và cộng đồng người Ấn hải ngoại”. Theo tờ Jamaica Observer, Nazir 61 tuổi. Năm 2018, ông tự xuất bản một tập thơ và nhận được phản hồi tích cực trên Amazon. Tuy nhiên, rất ít thông tin khác về tác giả này được tìm thấy. Trên LinkedIn, Nazir thường xuyên thảo luận về AI, khiến nhiều người cho rằng ông ủng hộ sự phát triển của công nghệ này.
AI là công cụ hiệu quả nhất để 'vạch mặt' AI?
Quỹ trao giải Commonwealth Foundation và tạp chí Granta cho biết họ đã xem xét các cáo buộc nhưng chưa đi đến kết luận cuối cùng. Họ thừa nhận khả năng nhận diện văn bản AI vẫn còn hạn chế. Hội đồng chấm giải cho biết họ không sử dụng công cụ kiểm tra AI trong quá trình chấm giải, vì việc đưa bản thảo chưa xuất bản vào các hệ thống đó “sẽ làm dấy lên mối quan ngại sâu sắc về sự đồng thuận và quyền sở hữu nghệ thuật”. Họ cũng nhấn mạnh rằng công cụ nhận diện AI “không phải lúc nào cũng chính xác và vô ngộ”.
Theo Commonwealth Foundation và Granta, tất cả thí sinh đều đã cam kết tác phẩm do chính họ sáng tác và không sử dụng AI. Họ cũng đã xác nhận điều này qua các cuộc trao đổi bổ sung. Razmi Farook, Tổng giám đốc Commonwealth Foundation, phát biểu: “Cho đến khi có một công cụ hay quy trình thẩm định đủ tin cậy để phát hiện văn AI và giải quyết các khó khăn liên quan đến xử lý tác phẩm chưa xuất bản, quỹ và giải thưởng vẫn phải vận hành dựa trên nguyên tắc niềm tin.”
Sigrid Rausing, đại diện Granta, nhận định: “Có thể các giám khảo đã trao giải cho một trường hợp đạo văn do AI gây ra. Chúng ta chưa biết rõ, và có lẽ sẽ chẳng bao giờ biết rõ.” Granta cũng cho biết họ đã quét truyện qua công cụ AI Claude, và kết quả đưa ra câu trả lời lấp lửng: tác phẩm có thể không hoàn toàn do AI tạo ra, nhưng cũng không hoàn toàn do con người viết.
Cuộc tranh cãi này đang thúc đẩy sự phát triển của thị trường công cụ nhận diện AI. Pangram hoạt động tốt trong các thử nghiệm có kiểm soát, nhưng các nghiên cứu cho thấy sẽ sớm có cuộc chạy đua giữa các nền tảng phát hiện AI. Rausing nhận xét: “Thật mỉa mai khi chính AI lại là công cụ hiệu quả nhất để phơi bày những thứ do AI tạo ra, ngoài trực giác con người. Cho đến khi Commonwealth Foundation đưa ra kết luận dứt khoát, chúng tôi sẽ vẫn giữ các truyện này trên website.”
