TP.HCM Thí Điểm Giảng Dạy AI Trong Trường Phổ Thông: Định Hướng Từ Tiểu Học Đến THPT
Theo kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, từ tháng 3 này, thành phố sẽ tổ chức triển khai thí điểm nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) trong trường phổ thông. Chương trình được áp dụng cho khoảng 170 trường từ tiểu học đến trung học phổ thông, tạo cơ sở để Sở nghiên cứu, tổng kết và đề xuất phương án triển khai phù hợp cho từng cấp học trong các năm tiếp theo.
Mục Tiêu và Hình Thức Triển Khai
Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, nhấn mạnh mục đích của việc đưa AI vào giáo dục là nhằm hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi cho học sinh. Các năng lực này bao gồm năng lực số, AI, tin học, công nghệ, tự học và giải quyết vấn đề. Đồng thời, chương trình trang bị kiến thức nền tảng và kỹ năng vận dụng cơ bản, giúp học sinh sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm trong học tập và đời sống.
Dựa trên Khung nội dung thí điểm giáo dục AI và điều kiện thực tế về giáo viên, cơ sở vật chất, các trường có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều hình thức tổ chức như:
- Lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục trong Chương trình giáo dục phổ thông.
- Thực hiện theo chuyên đề học tập lựa chọn hoặc chủ đề độc lập.
- Tổ chức dạy học tăng cường, câu lạc bộ, hoặc hoạt động ngoại khóa.
Thách Thức và Giải Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro
Các chuyên gia giáo dục chỉ ra rằng, để đảm bảo tính bền vững, cần dạy học sinh hiểu bản chất của AI thay vì chỉ dừng lại ở việc sử dụng công cụ. Thực tế, nhiều học sinh tiểu học đã sử dụng các công cụ như ChatGPT hay Gemini để tạo đề bài toán hoặc làm bài tập về nhà, dẫn đến nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ.
Cô Đoàn Lê Thảo Trang, giáo viên lớp 4A tại Trường tiểu học Nguyễn Thi, chia sẻ: "Việc đưa AI vào giáo dục là một bước tiến quan trọng, nhưng đảm bảo học sinh hiểu và sử dụng AI một cách có trách nhiệm, an toàn và sáng tạo mới là yếu tố quyết định." Cô đã áp dụng ba phương pháp thực tiễn để giúp học sinh hiểu rõ hơn về AI:
- Giải thích nguyên tắc hoạt động cốt lõi của AI, giúp học sinh nhận ra rằng AI không có trải nghiệm thực tế và không hoàn hảo.
- Hướng dẫn kỹ thuật "Câu lệnh hỗ trợ" (Prompting) để học sinh giữ vai trò chủ thể trong quá trình sử dụng.
- Dạy về khái niệm "Dữ liệu đầu vào", qua đó học sinh hiểu rằng trí tuệ con người mới là yếu tố điều khiển AI.
Sự Đồng Hành Của Gia Đình và Nhà Trường
Cô Võ Thị Hồng Thu, Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Văn Trân, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phụ huynh đồng hành cùng con trong hành trình giáo dục về AI. Cha mẹ cần khuyến khích con tự làm bài trước, hạn chế để AI làm thay, và trao đổi với giáo viên nếu thấy con có biểu hiện phụ thuộc vào công nghệ.
"Chúng tôi nhấn mạnh với học sinh và phụ huynh rằng tư duy và cảm xúc cá nhân quan trọng hơn câu trả lời 'hay' hay 'hoàn hảo'. Quá trình suy nghĩ quan trọng hơn kết quả. Nếu gia đình và nhà trường cùng định hướng đúng, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ học tập thông minh, không làm mất đi khả năng tư duy và sáng tạo", cô Thu cho biết.
Định Hướng Dài Hạn và Tầm Nhìn Tương Lai
Giáo sư-Tiến sĩ Khoa học Hoàng Văn Kiếm, nguyên Chủ tịch Hội đồng chức danh Giáo sư nhà nước ngành công nghệ thông tin, nhấn mạnh việc dạy AI ở bậc phổ thông cần có tính hệ thống từ tiểu học đến THPT. Ông đề xuất kết hợp với đổi mới dạy toán và tư duy sáng tạo, đồng thời tận dụng các phần mềm AI miễn phí hoặc chi phí hợp lý để giảm thiểu đầu tư cơ sở vật chất.
"Giáo dục về AI cho trẻ em ngay từ bây giờ không chỉ là những kiến thức khoa học-công nghệ cơ bản, mà còn giúp các em sử dụng AI để tăng cường khả năng học tập, sáng tạo và kết nối. Đặc biệt, cần phát triển trí tưởng tượng và ước mơ để học sinh có đủ bản lĩnh lướt trên những làn sóng AI và siêu AI trong tương lai", GS Kiếm chia sẻ.
Bà Đậu Thúy Hà, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần đào tạo quản lý trực tuyến OMT, đề xuất mô hình tháp học tập, trong đó nền tảng là các tiết học giới thiệu AI trong môn tin học, và ở cấp độ cao hơn, học sinh được khuyến khích tham gia các câu lạc bộ hoặc cuộc thi AI quốc gia và quốc tế.
