Cơn Sốt AI Biến Smartphone Cũ Thành 'Vàng Rác' Tại Trung Quốc
Thị trường thu mua smartphone cũ tại Trung Quốc đang trải qua một giai đoạn bất thường, với giá cả tăng vọt hàng chục lần chỉ trong vài tháng gần đây. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đã vô tình biến những chiếc điện thoại cũ, thậm chí hỏng hóc, thành tài sản có giá trị cao trên thị trường tái chế.
Giá Thu Mua Tăng Đột Biến
Theo báo cáo từ Nam Đô, một người phụ nữ ở Quảng Châu đã bán được chiếc iPhone XS vỡ màn hình, vốn bỏ không nhiều năm, với giá 130 nhân dân tệ. Chỉ sáu tháng trước, mức giá thu mua cho cùng sản phẩm này chỉ khoảng 35 nhân dân tệ. Một thương nhân thu mua chia sẻ: "Cứ điện thoại hỏng là thu, không cần biết có mở được máy hay không". Trước đây, họ chỉ thu khoảng 10 chiếc mỗi tháng, nhưng hiện nay con số đó đã tăng lên 30-40 chiếc mỗi ngày.
Những chiếc smartphone không thể khởi động, nhưng có bộ nhớ lớn, hiện có thể bán được với giá 308 nhân dân tệ (khoảng 45 USD). Thậm chí, trên mạng xã hội Trung Quốc lan truyền thông tin rằng ba chiếc điện thoại cũ có thể đổi lấy một chiếc iPhone mới. Ví dụ điển hình là OPPO R9, ra mắt cách đây 10 năm, từng được thu mua với giá 20-30 nhân dân tệ (3-5 USD), nay đã tăng lên 150-180 nhân dân tệ (22-26 USD).
Nguyên Nhân Từ Sự Khan Hiếm Chip Nhớ
Diễn biến lạ này bắt nguồn từ tình trạng khan hiếm chip nhớ trên toàn cầu. Cơn sốt AI khiến các nhà sản xuất như Samsung và Micron chuyển hơn 70-80% năng lực sản xuất tiên tiến sang sản xuất chip HBM dành cho máy chủ AI. Điều này dẫn đến việc chip nhớ tiêu dùng cho điện thoại bị cắt giảm sản lượng mạnh, đẩy giá giao ngay tăng hơn 300% trong ba tháng qua và nguồn cung ngày càng khan hiếm.
Do đó, điện thoại cũ trở thành nguồn cung thay thế quan trọng. Chip nhớ và bo mạch chủ tháo ra từ smartphone đã qua sử dụng, sau khi tân trang, có giá chỉ bằng 40-60% so với chip mới nhưng vẫn hoạt động hiệu quả. Các nhà sản xuất thiết bị như khóa thông minh, camera giám sát và thiết bị điện tử nhỏ đang chuyển sang sử dụng linh kiện tái chế này để giảm chi phí.
Nhu Cầu Từ Người Tiêu Dùng Và Rủi Ro Tiềm Ẩn
Nhu cầu thu mua tăng mạnh cũng đến từ phía người tiêu dùng. Khi giá điện thoại mới dự kiến tăng thêm 200-500 nhân dân tệ (29-72 USD) vào tháng 4 tới, nhiều người không muốn nâng cấp mà tìm đến thị trường đồ cũ, vô tình đẩy nhu cầu lên cao. Thương nhân hiện ưu tiên thu mua các dòng Android tầm trung của Huawei, OPPO và Vivo, đặc biệt săn đón phiên bản có bộ nhớ 256 GB trở lên.
Tuy nhiên, cơn sốt này đi kèm với rủi ro ít được chú ý. Trung Quốc có hơn 2 tỷ chiếc điện thoại cũ đang nằm im trong các hộ gia đình, với hơn 400 triệu chiếc thải ra mỗi năm nhưng chỉ khoảng 5% được đưa vào kênh thu mua chuyên nghiệp. Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc đã cảnh báo từ năm 2025 rằng điện thoại cũ xử lý không đúng cách có thể trở thành nguy cơ rò rỉ thông tin. Việc xóa dữ liệu thủ công hay khôi phục cài đặt gốc không đủ an toàn, vì dữ liệu vẫn còn trên chip và có thể được phục hồi bằng phần mềm chuyên dụng.
Hiện tượng này cho thấy tác động sâu rộng của cơn sốt AI lên các ngành công nghiệp phụ trợ, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp bảo mật trong quá trình tái chế thiết bị điện tử.
