Ông Chu (58 tuổi, sống tại Trung Quốc) bị ho suốt nửa tháng, nhưng vẫn muốn thêm dầu ớt vào bát mì. Vợ ông đã mắng: "Ông bị ho nửa tháng rồi mà vẫn ăn đồ cay à?" Ông phân bua rằng mình chỉ ăn một chút cho ấm người, nhưng trong lòng vẫn lo sợ đồ cay đang âm thầm phá phổi như lời đồn.
Sau buổi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ hỏi ông: "Dạo này ông có hay hít khói bếp không? Đêm ngủ ông có bật tinh dầu thơm liên tục không?" Ông Chu nhận ra "thủ phạm" khiến mình ho dai dẳng không phải gia vị, mà là những yếu tố vô hình trong môi trường sống.
6 yếu tố 'vô hình' phá phổi nhanh chóng
1. Các loại khói thuốc
Khói thuốc giải phóng hàng nghìn chất hóa học độc hại, là tác nhân số 1 gây viêm phổi và COPD. Nguy hiểm nhất là "khói thuốc tồn dư" bám trên rèm cửa, sofa, quần áo. Ngay cả khi không hút thuốc, việc hít phải lượng hóa chất tồn đọng này hằng ngày cũng đủ để phá phổi và làm suy giảm chức năng hô hấp nhanh chóng.
2. Khói dầu, khói bếp
Chiên xào, rán ngập dầu ở nhiệt độ cao tạo ra lượng bụi mịn và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi khổng lồ. Nếu nấu ăn hơn một giờ mỗi ngày mà không có máy hút mùi, bạn đang trực tiếp đưa các hạt bụi siêu nhỏ vào sâu trong phế nang. Đây là con đường phá phổi ngắn nhất mà các bà nội trợ thường không hay biết. Càng nghiêm trọng hơn nếu bạn nấu trong không gian kín hoàn toàn.
3. Ô nhiễm không khí trong không gian kín với nước hoa, tinh dầu
Mùi nội thất mới chứa formaldehyde, benzen hay thói quen lạm dụng tinh dầu, xịt thơm kém chất lượng đều là "cực hình" với phổi. Các loại hóa chất tẩy rửa mạnh, xịt côn trùng cũng không ngoại lệ. Việc đóng kín cửa để hít hà các mùi hương nồng nặc và đầy hóa chất này thực chất là đang ép phổi phải lọc bỏ hóa chất kích ứng cực mạnh, gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp từ bên trong.
4. Quản lý sai cách sau khi nhiễm trùng đường hô hấp
Nhiều người sau khi hết sốt do cúm hoặc viêm phổi thường rất chủ quan, cho rằng chẳng còn gì đáng lo. Họ lập tức thức khuya, uống rượu, vận động mạnh, ăn đồ quá lạnh, hút thuốc... Giai đoạn phục hồi bị ngắt quãng khiến đường thở không thể chữa lành hoàn toàn. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến phổi yếu đi và dễ rơi vào ho mãn tính không dứt.
5. Thói quen ngồi lâu và thở nông kéo dài
Phổi cần được giãn nở để duy trì chức năng thông khí. Việc ngồi lì một chỗ quá lâu khiến cơ hô hấp trì trệ, tạo thói quen thở nông. Khi khí cặn không được đẩy hết ra ngoài, hiệu suất trao đổi oxy giảm dần, âm thầm phá phổi khiến bạn hụt hơi ngay cả khi chỉ vận động nhẹ. Lâu ngày làm phổi yếu đi và suy giảm chức năng khó phục hồi.
6. Bỏ bê bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Axit dạ dày trào ngược vào ban đêm có thể bị hít phải vào đường thở dưới dạng vi chất. Những người thường xuyên hắng giọng vào buổi sáng hay ho tái phát về đêm thường nhầm là "nóng trong người", nhưng thực chất phổi đang bị axit "ăn mòn" và gây viêm nhiễm từng ngày.
5 dấu hiệu báo động phổi đã bị tổn thương nghiêm trọng
- Ho kéo dài hơn 3 tuần không rõ nguyên nhân, dù đã dùng nhiều loại thuốc hỗ trợ.
- Cảm giác hụt hơi hoặc tức ngực ngay cả khi làm những việc nhẹ nhàng như leo vài bậc cầu thang.
- Tiếng thở phát ra âm thanh khò khè, rít lên khi ngủ hoặc lúc vận động gắng sức.
- Xuất hiện đờm nhiều vào buổi sáng, đờm đặc hoặc có màu sắc lạ kéo dài nhiều ngày.
- Luôn cảm thấy mệt mỏi, uể oải do lượng oxy cung cấp cho các cơ quan bị thiếu hụt nghiêm trọng.
Đương nhiên, tốt nhất vẫn nên thăm khám sức khỏe định kỳ và đi khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường trên. Đừng chủ quan, đợi đến lúc phổi bị tàn phá nặng, không thể can thiệp mới bắt đầu hối hận!
