Theo nền tảng Sohu, người tiêu dùng Trung Quốc hiện có thể chi tới 200.000 Nhân dân tệ để mua một robot hình người, nhưng sau đó phát hiện ra kỹ năng nổi bật nhất của nó chỉ là biểu diễn võ thuật. Mới đây, một đoạn video về robot của công ty Figure (Mỹ) trình diễn khả năng dọn dẹp phòng ngủ đã thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế. Trong khi đó, các cửa hàng ứng dụng robot tại Trung Quốc lại tràn ngập những màn trình diễn võ thuật và các điệu nhảy cơ khí mang tính phô diễn kỹ thuật. Sự tương phản rõ nét này đã khiến giới công nghệ Trung Quốc đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu ngành công nghiệp robot của Trung Quốc có đang dần chệch hướng, sa đà vào xu hướng giải trí hóa thay vì tập trung phát triển những giá trị ứng dụng thực tiễn?
Khảo sát cho thấy sự mất cân bằng
Khảo sát trên kho ứng dụng UniStore của Công ty Robot Unitree (Trung Quốc) cho thấy, trong tổng số 24 nhóm động tác hiện có, các nội dung liên quan đến võ thuật và khiêu vũ chiếm hơn 80%. Trong khi đó, kho ứng dụng Link Craft của Công ty Robot Agibot (Trung Quốc) dù sở hữu số lượng động tác phong phú hơn nhưng vẫn tập trung chủ yếu vào các nội dung mang tính biểu diễn. Ở chiều ngược lại, trên cửa hàng ứng dụng robot của nền tảng Hugging Face (Mỹ), các chức năng ứng dụng thực tiễn như vận chuyển thuốc men, hỗ trợ nấu nướng và thao tác phục vụ đời sống chiếm hơn 60%.
Sự khác biệt này gợi nhớ đến giai đoạn sơ khai của ngành công nghiệp điện thoại thông minh, khi các nhà phát triển quốc tế tập trung xây dựng công cụ nâng cao năng suất thì không ít nhà phát triển nội địa Trung Quốc lại mải mê với nhạc chuông và hình nền mang tính giải trí.
Cuộc đua trí tuệ bầy đàn
Hiện nay, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đã bước vào cuộc đua phát triển “trí tuệ bầy đàn”, cho phép nhiều robot phối hợp tác nghiệp trong môi trường công nghiệp với khả năng ra quyết định đồng bộ theo thời gian thực. Tại triển lãm Khoa học công nghệ Bắc Kinh, nhiều hệ thống robot dây chuyền đã cho thấy khả năng hoàn tất việc xử lý dữ liệu tổng thể chỉ trong vài mili giây. Trong khi đó, không ít kho ứng dụng robot của Trung Quốc vẫn giống như một “phim trường kỹ xảo”, nơi những “bản sao số” của các diễn viên múa hay vận động viên võ thuật liên tục tái hiện các màn biểu diễn quen thuộc, nhưng chưa cho thấy nhiều đột phá về giá trị ứng dụng thực tế.
Nguyên nhân của sự lệch lạc
Theo Sohu, sự ưu ái của các nhà sản xuất trong nước dành cho võ thuật và khiêu vũ không phải là ngẫu nhiên. Trên các nền tảng video ngắn, những clip robot trình diễn các điệu nhảy thịnh hành dễ dàng đạt hàng triệu lượt xem. Tại nhiều trung tâm thương mại của Trung Quốc, việc dùng robot biểu diễn cũng dần trở thành công cụ thu hút khách quen thuộc trong các chiến dịch quảng bá. Giám đốc marketing của một công ty robot giấu tên ở Trung Quốc thừa nhận rằng, hiệu ứng truyền thông mà một màn nhào lộn đẹp mắt của robot tạo ra đôi khi còn lớn hơn giá trị quảng bá từ hàng loạt tính năng gia dụng được đầu tư nghiên cứu công phu.
Tuy nhiên, sức hút tức thời ấy đang vô hình trung đẩy ngành công nghiệp robot Trung Quốc vào vòng xoáy tiêu cực. Theo thống kê, trong chi phí nghiên cứu robot hình người hiện nay tại Trung Quốc, hệ thống dàn dựng động tác chiếm tới 35%, trong khi module nhận thức môi trường chỉ chiếm 12%. Điều này giống như việc dồn toàn bộ ngân sách phát triển điện thoại để làm hiệu ứng màn hình chờ, nhưng lại cắt xén chi phí cho thứ được coi là giá trị cốt lõi của sản phẩm là chất lượng cuộc gọi.
Khoảng cách này ngày càng lộ rõ khi robot tại các quốc gia khác có thể thực hiện liên tục các thao tác phức tạp như: trải ga giường, gấp chăn hay sắp xếp đồ đạc, còn sản phẩm robot nội địa Trung Quốc vẫn mải mê với việc cập nhật những thế võ quyền hay thư viện động tác biểu diễn phiên bản mới.
Biện pháp phá vỡ thế bế tắc
Dẫu vậy, cánh cửa bứt phá của robot Trung Quốc không phải là khép lại. Một số doanh nghiệp công nghệ mới nổi đang cho thấy hướng đi khác biệt. Điển hình là dự án Xingji Guangnian, một dự án ươm mầm từ Đại học Thanh Hoa, đã cho thấy một khả năng khác. Đội ngũ chuyên nghiên cứu về bàn tay linh hoạt (dexterous hand) này đã hoàn thành 5 vòng gọi vốn trong 18 tháng, sản phẩm của họ có thể thực hiện các thao tác tinh vi như xâu kim chỉ. Theo chia sẻ của nhà sáng lập dự án Xingji Guangnian: “Tiêu chuẩn công nghệ của thế hệ robot tiếp theo phải do chính lớp kỹ sư trẻ Trung Quốc định nghĩa”.
Có lẽ, bản chất của cuộc cách mạng robot chưa bao giờ nằm ở những động tác phô diễn đẹp mắt, mà ở khả năng giải quyết bài toán cốt lõi: nhận thức môi trường, phối hợp tác nghiệp và thích ứng linh hoạt trong các bối cảnh thực tế. Trang Sohu khẳng định, robot không nên chỉ là những “nghệ sĩ điện tử” phục vụ sân khấu trình diễn, mà còn phải là lực lượng tiên phong của cuộc cách mạng năng suất. Bởi sau cùng, lịch sử sẽ chỉ ghi nhớ những phát minh làm thay đổi cách con người sống và làm việc, chứ không phải là những cỗ máy biết nhảy đẹp nhất.
Hiện nay, câu hỏi được đặt ra cho ngành công nghiệp robot của Trung Quốc chính là: người tiêu dùng sẽ lựa chọn một robot biết biểu diễn võ thuật và nhảy múa hay chờ đợi một quản gia thông minh thực sự có thể dọn dẹp căn phòng? Câu trả lời ấy, ở một góc độ nào đó, cũng sẽ định hình tương lai của ngành robot nội địa Trung Quốc.
Theo Sohu
