RentAHuman: Viễn cảnh AI tạo việc làm bị phá vỡ bởi thực tế phũ phàng
Trong bối cảnh lo ngại về việc AI và robot có thể cướp mất công ăn việc làm của con người, một nền tảng trực tuyến mang tên RentAHuman đã xuất hiện với tham vọng chứng minh điều ngược lại. Nền tảng này khẳng định rằng trí tuệ nhân tạo không phải là toàn năng và vẫn cần đến bàn tay, khối óc của con người để hoàn thành những nhiệm vụ thực tế ngoài đời. Từ việc đếm chim bồ câu ở Washington với mức giá 30 USD mỗi giờ, giao kẹo kiếm 75 USD mỗi giờ cho đến chơi cầu lông biểu diễn với thu nhập lên tới 100 USD mỗi giờ.
Ý tưởng cách mạng và kỳ vọng ban đầu
Ra mắt vào đầu tháng 2, RentAHuman cho phép các "tác nhân AI" đăng ký và thuê con người thực hiện những công việc mà máy móc chưa thể thực hiện trong thế giới thực. Trên trang web này, các bot có thể đăng tải nhiệm vụ và tuyển dụng người làm từ xa, tương tự như các nền tảng việc làm tự do truyền thống. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ toàn bộ quá trình tuyển dụng và giao việc đều được thực hiện bởi chính các thuật toán AI.
Ý tưởng này nghe có vẻ cách mạng và đầy hứa hẹn, được kỳ vọng sẽ mở ra một kỷ nguyên mới nơi AI không còn là mối đe dọa mà trở thành người tạo ra cơ hội việc làm cho con người. Nhiều người đã lạc quan tin rằng đây có thể là bước ngoặt trong mối quan hệ giữa con người và máy móc.
Thực tế trái ngược: Cung vượt cầu với tỷ lệ khốc liệt
Tuy nhiên, thực tế diễn ra lại hoàn toàn trái ngược với những kỳ vọng ban đầu. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có hơn 600.000 người đăng ký sẵn sàng làm việc cho các "ông chủ robot" trên nền tảng RentAHuman. Thế nhưng, tổng số công việc thực tế mà các tác nhân AI đăng tải chỉ vỏn vẹn 11.367 nhiệm vụ.
Con số này tạo ra một tỷ lệ cạnh tranh vô cùng khốc liệt và gần như vô vọng: trung bình cứ 60 người lại phải tranh giành để giành lấy một công việc duy nhất. Thay vì một thị trường lao động sôi động và đầy tiềm năng như mong đợi, RentAHuman đã nhanh chóng biến thành một cuộc đua khắc nghiệt với nguồn cung lao động dư thừa khổng lồ trong khi nhu cầu thuê mướn lại gần như không tồn tại.
Trải nghiệm thực tế của phóng viên: Thu nhập 0 đồng sau hai ngày
Thực tế phũ phàng này đã được phóng viên Reece Rogers của tạp chí WIRED minh chứng rõ ràng thông qua trải nghiệm trực tiếp trên nền tảng. Anh đã niêm yết giá dịch vụ của mình ở mức 20 USD mỗi giờ nhưng không nhận được bất kỳ liên hệ nào từ các tác nhân AI. Không nản lòng, Rogers quyết định hạ giá xuống còn 5 USD mỗi giờ với hy vọng thu hút sự chú ý, nhưng kết quả vẫn y nguyên.
Sau hai ngày đầy nỗ lực tìm kiếm và chờ đợi trên nền tảng, tổng thu nhập mà anh kiếm được là con số tròn trĩnh: 0 đồng. Phần lớn những công việc hiếm hoi xuất hiện trên RentAHuman thực chất lại là các chiến dịch quảng bá cho những startup AI khác, thay vì nhu cầu lao động thực sự từ các thuật toán.
Nhiệm vụ quảng cáo và sự theo dõi sát sao của bot
Một ví dụ điển hình cho thấy bản chất thực sự của các nhiệm vụ là công việc trị giá 110 USD yêu cầu người thực hiện mang hoa đến văn phòng của một công ty AI để gửi lời cảm ơn vì đã phát triển mô hình Claude. Sau đó, sự thật mới được hé lộ rằng đây chỉ là một hoạt động quảng bá cho một startup ít tên tuổi, không phải nhu cầu lao động chân chính.
Trong một số trường hợp khác, các bot thậm chí còn theo dõi ứng viên rất sát sao. Khi phóng viên Rogers không hoàn thành nhiệm vụ đủ nhanh, hệ thống AI đã gửi hơn 10 tin nhắn nhắc nhở trong vòng chưa đầy một ngày, lặp lại khoảng 30 phút một lần. Sau đó, hệ thống này còn tiếp tục gửi email đến hộp thư công việc của anh, cho thấy sự giám sát chặt chẽ nhưng lại thiếu đi tính hiệu quả thực tế.
Công việc biểu tượng và chất lượng nền tảng đáng báo động
Một trong những nhiệm vụ phổ biến nhất trên nền tảng lại mang tính biểu tượng hơn là lao động thực sự. Người tham gia được trả 100 USD chỉ để đứng ngoài đường và cầm tấm biển ghi dòng chữ “Một AI đã trả tiền để tôi cầm tấm biển này”. Chính nhà sáng lập nền tảng cũng đã quảng bá nhiệm vụ này trên mạng xã hội như một cách gây chú ý và thu hút sự tò mò.
Việc cầm tấm biển này hóa ra lại là công việc có thật nhất mà nền tảng RentAHuman mang lại cho người dùng. Phân tích sâu hơn cho thấy thực trạng đáng báo động về chất lượng của nền tảng. Một nghiên cứu sớm về 303 công việc đang hoạt động đã phát hiện ra rằng chỉ khoảng 32% thực sự được khởi tạo bởi các tác nhân AI. 68% còn lại đến từ con người sử dụng nền tảng một cách thủ công, làm dấy lên nghi ngờ về tính tự động hóa thực sự của hệ thống.
Vấn đề thanh toán và nguồn gốc của RentAHuman
Vấn đề thanh toán cũng khiến nhiều người dùng cảm thấy bối rối và thất vọng. Hệ thống trả tiền qua Stripe thường xuyên báo lỗi, trong khi phương thức thanh toán hoạt động ổn định nhất lại là ví tiền điện tử. Tuy nhiên, chỉ khoảng 13% người đăng ký thực sự kết nối ví crypto với tài khoản của họ, khiến phần lớn người dùng gặp khó khăn trong việc tiếp cận khoản thanh toán xứng đáng.
RentAHuman được xây dựng bởi hai nhà sáng lập trẻ chỉ trong khoảng một ngày rưỡi. Một trong hai người, kỹ sư tiền mã hóa Alex Liteplo, cho biết nền tảng được phát triển với sự hỗ trợ đắc lực của các công cụ AI. Đồng sáng lập Patricia Tani thậm chí niêm yết dịch vụ của mình trên hệ thống với mức giá cao ngất 420 USD mỗi giờ, trong khi Liteplo tự đặt giá 69 USD mỗi giờ.
Kết luận: Viễn cảnh phức tạp hơn nhiều so với quảng bá
Dù vậy, đằng sau những con số gây chú ý và sự lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội, thực tế cho thấy nhu cầu công việc vẫn còn rất nhỏ so với lượng người đăng ký khổng lồ. Hàng trăm nghìn người sẵn sàng làm việc cho AI, nhưng số nhiệm vụ được đăng lại chỉ chiếm một phần rất nhỏ, tạo nên sự chênh lệch đáng kể.
Sự chênh lệch này đang khiến viễn cảnh “AI tạo ra việc làm cho con người” trở nên phức tạp hơn nhiều so với những lời quảng bá ban đầu đầy hứa hẹn. Thay vì mở ra một thị trường lao động mới rộng lớn và bền vững, mô hình RentAHuman hiện tại giống như một nơi thử nghiệm ý tưởng, nơi rất đông người xếp hàng chờ đợi những cơ hội hiếm hoi từ các ông chủ… là thuật toán. Theo Nguyễn Hải, tương lai của mối quan hệ giữa AI và việc làm vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.
