Diễn viên Trung Quốc đối mặt cơn bão thất nghiệp sau Tết 2026 vì phim AI lên ngôi
Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, Chen Yuxi, một diễn viên phim ngắn từng có thời đỉnh cao với mức cát-xê lên tới 3.000 CNY (khoảng 440 USD) mỗi ngày, bỗng chốc rơi vào cảnh thất nghiệp hoàn toàn. Gần một tháng trôi qua, cô không nhận được bất kỳ lời mời đóng phim nào. Các nhóm tuyển diễn viên tại các trung tâm sản xuất lớn như Hengdian, Trịnh Châu, Tây An, Thanh Đảo và Thành Đô, vốn trước đây ngập tràn thông báo casting mỗi ngày, giờ đây im lặng đến đáng sợ.
Đạo diễn chuyển nghề, diễn viên vật lộn tìm việc
Một đạo diễn từng hợp tác với Chen Yuxi đã trả lời ngắn gọn qua tin nhắn: "Đừng hỏi nữa, tôi đang chuyển nghề." Công ty của ông đã chuyển hướng sang sản xuất phim AI, và bản thân ông cũng chuẩn bị chuyển sang công việc liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Theo báo cáo từ một trang tin chuyên về ngành phim ngắn, sản lượng phim ngắn người đóng sau Tết Nguyên đán 2026 đã giảm đột ngột 50% so với trước đó. Chen Yuxi và hàng nghìn diễn viên khác nhận ra rằng "ranh giới tử thần của AI" cuối cùng đã chạm đến nghề nghiệp của họ.
Cuộc khủng hoảng này không chỉ ảnh hưởng đến diễn viên hạng trung như Chen Yuxi mà còn lan rộng đến toàn bộ chuỗi cung ứng lao động trong ngành. Các diễn viên quần chúng từng kiếm 1.000 CNY (145 USD) mỗi ngày giờ đây không còn nhận được vai diễn nào và thậm chí không buồn đến Hengdian nữa. Ngay cả những diễn viên hạng A với mức cát-xê hàng chục nghìn CNY mỗi ngày cũng phải chấp nhận giảm thu nhập xuống một nửa.
Chen Yuxi đã tự hạ giá của mình xuống một phần ba so với trước Tết, và khi các đoàn phim liên hệ đề nghị trả chỉ bằng một nửa mức cát-xê cũ, cô vẫn phải cân nhắc nghiêm túc. Cô còn đồng ý đóng vai phụ trong một bộ phim truyền hình, một điều mà trước đây với vai trò nữ chính hay nữ phụ cô sẽ không bao giờ chấp nhận.
Phim AI bùng nổ, chiếm lĩnh thị trường
Cú sốc đến từ sự bùng nổ của phim ngắn AI trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Theo dữ liệu từ nền tảng tiếp thị nội dung số DataEye-ADX, tổng lượt xem phim ngắn trong kỳ nghỉ lễ đạt 8,67 tỷ, trong đó phim do AI tạo ra chiếm 29,4%, nghĩa là cứ mười bộ phim ngắn được xem thì có gần ba bộ do AI sản xuất. Đặc biệt, phim AI photorealistic, loại hình được thiết kế để bắt chước sát thực với phim người đóng thật từ góc quay, ánh sáng, diễn xuất đến logic dựng phim, đã đóng góp hơn 80% lượt xem trong phân khúc phim AI.
Tuy nhiên, điều này cũng gây nhiều tranh cãi khi một số phim sử dụng diễn viên AI với ngoại hình tương tự như diễn viên thật, như trường hợp Angelababy mới đây. Sự ra mắt của phần mềm Seedance 2.0 ngay trước kỳ nghỉ Tết đã cải thiện đáng kể chất lượng hình ảnh, giúp các tác phẩm AI photorealistic gần như sánh ngang với phim người đóng. Đối với các đội sản xuất phim truyền thống, đây là một cú đánh tàn khốc vì họ không thể cạnh tranh về mặt chi phí và thời gian.
Lợi thế kinh tế và đầu tư mạnh tay vào phim AI
Lợi thế về kinh tế của phim AI là yếu tố quyết định khiến các nhà sản xuất nhanh chóng chuyển hướng. Chi phí sản xuất một bộ phim ngắn AI chỉ bằng 1/10 so với phim người đóng, trong khi chu kỳ sản xuất ngắn hơn tới 80%. Một đạo diễn tiết lộ rằng Hongguo, một nền tảng phát trực tuyến phim ngắn lớn, hiện cung cấp mức bảo đảm từ 3.000 đến 30.000 CNY (440 đến 4.400 USD) cho mỗi bộ phim AI photorealistic, đồng thời điều chỉnh cơ chế bảo đảm cho phim người đóng theo hướng khuyến khích chỉ những tác phẩm chất lượng cao.
Các nền tảng khác như Baidu, Kuaishou và Migu cũng đã đổ vốn đầu tư đáng kể vào phân khúc phim ngắn AI. Đạo diễn Lu Beike của bộ phim lịch sử "Swords into Plowshares" giải thích chi tiết cách công nghệ AI được sử dụng trong sản xuất phim, lấy ví dụ một cảnh hiệu ứng hình ảnh thường mất 5 đến 6 bước sản xuất và vài tuần với kỹ thuật đồ họa máy tính truyền thống, nhưng với phương pháp dựa trên AI, chỉ một người có thể hoàn thành công việc tương tự trong vòng một tuần.
Thị trường phim AI phát triển như vũ bão
Bối cảnh thị trường còn cho thấy sức hút khổng lồ của phim ngắn AI đối với các nền tảng và nhà đầu tư. Năm 2025, tổng giá trị thị trường phim ngắn và phim hoạt hình ngắn của Trung Quốc đạt 100 tỷ CNY (14,5 tỷ USD), gần gấp đôi doanh thu phòng vé của cả nước. Dữ liệu từ DataEye cho thấy phim ngắn có diễn viên AI chiếm gần 40% trong top 100 phim hoạt hình ngắn được xem nhiều nhất vào tháng 1 năm 2026, tăng vọt từ mức dưới 10% chỉ một năm trước đó.
Nhà sáng lập iQIYI, một trong những nền tảng phát trực tuyến lớn nhất Trung Quốc, còn tuyên bố rằng một bộ phim bom tấn thương mại hoàn toàn do AI sản xuất có thể được ra mắt sớm nhất vào mùa hè hoặc mùa thu năm nay, và đây sẽ không chỉ là động thái riêng của iQIYI mà là xu hướng chung của toàn ngành.
Với tốc độ phát triển như vũ bão này, cộng đồng diễn viên và nhân viên kỹ thuật ngành phim ngắn Trung Quốc đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng việc làm chưa từng có, khi công nghệ AI không chỉ đơn thuần là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp, thậm chí là kẻ thay thế hoàn toàn.
