Khi Sony lên kế hoạch ngừng phát hành game PlayStation dạng đĩa từ tháng 1.2028, thị trường console ghi nhận dấu mốc quan trọng. Từ thời điểm này, các trò chơi mới của PlayStation chỉ được bán qua PlayStation Store hoặc dưới dạng kỹ thuật số tại nhà bán lẻ, thay vì phát hành trên đĩa vật lý. Thay đổi này không ảnh hưởng đến các game đã ra mắt hoặc sản phẩm phát hành trước tháng 1.2028. Người chơi vẫn có thể sử dụng đĩa game hiện có, nhưng với tựa game mới sau mốc thời gian trên, trải nghiệm mua đĩa truyền thống gần như không còn trên PlayStation.
Sony lý giải quyết định chuyển sang game số
Sony cho rằng xu hướng người dùng chuyển sang mua game kỹ thuật số là lý do chính. Mô hình digital giúp hãng giảm chi phí sản xuất, vận chuyển và lưu kho, đồng thời tránh rủi ro thiếu hàng vật lý trong ngày ra mắt. Với người chơi, game kỹ thuật số có lợi thế về tốc độ tiếp cận, khi họ có thể tải trực tiếp về máy mà không cần chờ giao đĩa hoặc đến cửa hàng.
Thị trường game vật lý ngày càng thu hẹp
PlayStation không phải nền tảng duy nhất đi theo hướng này. Xbox trong nhiều năm qua cũng thể hiện chiến lược giảm phụ thuộc vào đĩa game, từ các mẫu máy không ổ đĩa đến việc đẩy mạnh Game Pass, cửa hàng trực tuyến và hệ sinh thái tài khoản. Nếu thế hệ Xbox tiếp theo tiếp tục ưu tiên mô hình digital, thị trường console truyền thống sẽ chỉ còn rất ít không gian cho game vật lý.
Sự thay đổi này phản ánh xu hướng chung của ngành game, nhưng cũng làm mất đi một phần trải nghiệm quen thuộc với nhiều người chơi. Đĩa game không chỉ là phương tiện cài đặt, mà còn gắn với thói quen sưu tầm, cho mượn, trao đổi hoặc bán lại sau khi chơi xong. Với game kỹ thuật số, các quyền linh hoạt này bị thu hẹp đáng kể. Khi mua game digital, người chơi phụ thuộc nhiều hơn vào tài khoản, cửa hàng trực tuyến và chính sách của nền tảng. Họ không thể bán lại game để thu hồi chi phí, cũng khó chuyển quyền sở hữu cho người khác theo cách đơn giản như đĩa vật lý. Đây là lý do một bộ phận người dùng vẫn xem bản vật lý là lựa chọn có giá trị.
Nintendo trở thành lựa chọn còn lại
Trong bối cảnh đó, Nintendo có thể hưởng lợi vì vẫn duy trì hiện diện đáng kể ở mảng game vật lý. Với Switch 2, hãng tiếp tục phát hành trò chơi dạng hộp, bao gồm cả thẻ game truyền thống và Thẻ kích hoạt (Game-Key Card). Điều này giúp sản phẩm Nintendo vẫn xuất hiện trên kệ bán lẻ, giữ kết nối với nhóm người chơi thích sưu tầm hoặc muốn có lựa chọn mua bán lại. Lợi thế của Nintendo không nhất thiết đến từ việc hãng mở rộng mảng vật lý, mà đến từ việc các đối thủ đang tự rút lui. Nếu PlayStation ngừng phát hành đĩa mới từ năm 2028 và Xbox cũng đi xa hơn với mô hình không ổ đĩa, Nintendo sẽ trở thành cái tên nổi bật nhất còn phục vụ thị trường này ở mảng console.
Tuy nhiên, lợi thế này không hoàn toàn tuyệt đối. Thẻ kích hoạt trên Switch 2 đang gây tranh luận vì không chứa đầy đủ dữ liệu trò chơi như thẻ game truyền thống. Thiết bị này chủ yếu đóng vai trò xác thực, người chơi vẫn phải tải dữ liệu về máy và cần giữ thẻ trong máy để chơi. Cách làm này giúp nhà phát hành giảm chi phí, nhưng khiến nhiều người đặt câu hỏi về giá trị sở hữu thực sự của bản vật lý. Dù vậy, Thẻ kích hoạt vẫn có điểm khác với game digital thuần túy: thẻ không bị khóa vào một tài khoản hoặc một máy Switch 2 cụ thể, nên vẫn có thể bán lại hoặc chuyển cho người khác. Đây là yếu tố quan trọng với thị trường game cũ.
Triển vọng dài hạn cho game vật lý
Về dài hạn, sự dịch chuyển sang kỹ thuật số có thể khiến game vật lý không còn là chuẩn mực của ngành console. Nhưng chính trong giai đoạn thu hẹp đó, Nintendo lại có cơ hội củng cố vị trí riêng. Khi PlayStation và Xbox ưu tiên tính tiện lợi, chi phí và khả năng kiểm soát của game số, Nintendo vẫn giữ được một phần trải nghiệm mua game truyền thống mà nhiều người chơi chưa muốn từ bỏ. Điều này không đồng nghĩa game vật lý sẽ phục hồi mạnh; thị trường này có thể tiếp tục nhỏ lại trong những năm tới. Nhưng nếu xét riêng trong phần còn lại của game vật lý, Nintendo đang có lợi thế rõ ràng khi không cần chạy theo PlayStation hay Xbox, mà chỉ cần tiếp tục duy trì hướng đi hiện tại để trở thành lựa chọn đáng chú ý nhất.
