Nhà khoa học AI Việt Bùi Duy Quốc Nghị: Hành trình từ FPT đến Google, định hình tương lai lập trình
Trong làn sóng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo toàn cầu, ngày càng nhiều nhà khoa học người Việt Nam đang khẳng định vị thế tại các phòng thí nghiệm công nghệ hàng đầu thế giới. Một trong những gương mặt tiêu biểu là Tiến sĩ Bùi Duy Quốc Nghị, chuyên gia nghiên cứu mô hình ngôn ngữ cho lập trình, hiện đang đóng góp vào việc phát triển năng lực coding cho hệ thống Gemini của Google. Hành trình của anh không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn phản ánh một xu hướng mới: các nhà nghiên cứu Việt Nam ngày càng tham gia trực tiếp vào những hướng công nghệ cốt lõi, định hình tương lai của ngành AI.
Con đường học thuật và bước ngoặt quốc tế
TS Bùi Duy Quốc Nghị sinh năm 1991 tại Thành phố Hồ Chí Minh, bắt đầu sự nghiệp học thuật tại chương trình tiên tiến Khoa học Máy tính (APCS) của Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi tốt nghiệp, anh quyết định sang Singapore để theo học tiến sĩ tại Singapore Management University, một trung tâm nghiên cứu mạnh về kỹ thuật phần mềm và trí tuệ nhân tạo ở châu Á. Đây chính là bước ngoặt quan trọng, giúp anh tiếp cận môi trường nghiên cứu quốc tế và nhận ra tiềm năng to lớn tại giao điểm giữa AI và kỹ thuật phần mềm.
Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, anh nhận được nhiều lời mời giảng dạy từ các đại học ở Úc và nhiều quốc gia khác với vị trí Giáo sư bậc 1. Tuy nhiên, thay vì lựa chọn con đường học thuật truyền thống, TS Nghị đã quyết định hướng đến nghiên cứu trong môi trường doanh nghiệp công nghệ, nơi anh có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Hành trình qua các tập đoàn công nghệ lớn
Năm 2019, TS Bùi Duy Quốc Nghị đã vượt qua 6 vòng phỏng vấn khắt khe của chương trình tuyển dụng nhân tài tiến sĩ toàn cầu của Huawei và nằm trong nhóm khoảng 2% ứng viên được chọn. Tại Huawei Research, anh làm việc tại các trung tâm nghiên cứu ở Ireland và Thượng Hải, tích lũy kinh nghiệm quý báu. Sau đó, anh chuyển sang Salesforce AI Research tại Mỹ, nơi tham gia phát triển CodeT5+ – một mô hình ngôn ngữ lớn dành cho lập trình, được xem là nền tảng quan trọng cho xu hướng AI hỗ trợ viết code.
TS Nghị nhấn mạnh sự khác biệt trong môi trường nghiên cứu tại Mỹ, nơi triết lý "nguồn mở" được đề cao. Nhiều dự án không chỉ dừng lại ở bài báo khoa học mà còn được công bố mã nguồn trên GitHub, tạo điều kiện cho cộng đồng cùng phát triển và cải tiến. Sau thời gian làm việc tại các trung tâm quốc tế, anh đưa ra quyết định trở về Việt Nam, tham gia xây dựng đội ngũ nghiên cứu AI tại FPT Software AI Center. Tại đây, anh không chỉ nghiên cứu mà còn góp phần phát triển các sản phẩm AI phục vụ hơn 20.000 lập trình viên, đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tế.
Gia nhập Google và đóng góp cho dự án Gemini AI
Cơ hội gia nhập Google đến từ chính hướng nghiên cứu mà TS Nghị theo đuổi hơn một thập kỷ: AI cho lập trình. Anh chia sẻ rằng Google đang đẩy mạnh năng lực coding của hệ sinh thái Gemini với các sản phẩm như Antigravity, Jules và Gemini CLI, và họ cần những chuyên gia am hiểu sâu về AI for Code. Một giám đốc cấp cao của Google đã trực tiếp liên hệ qua email, hỏi về các nghiên cứu của anh và mời anh tham gia ứng tuyển.
Quá trình tuyển dụng cho vị trí Nhà nghiên cứu khoa học cấp cao tại Google trải qua 8 vòng phỏng vấn, bao gồm coding, thiết kế hệ thống, nghiên cứu và lãnh đạo kỹ thuật. Sau quá trình này, TS Nghị là người duy nhất được nhận vào vị trí này trong đợt tuyển dụng với hơn 700 hồ sơ. Theo chia sẻ từ bộ phận nhân sự Google, đây là một trong những trường hợp hiếm hoi khi ứng viên từ Việt Nam được tuyển trực tiếp vào vị trí nghiên cứu cấp cao, thay vì vị trí lập trình viên thông thường.
Tại Google, TS Bùi Duy Quốc Nghị làm việc tại trụ sở chính ở Mountain View, Mỹ, tham gia huấn luyện AI và xây dựng các mã nguồn lập trình. Anh hé lộ rằng hướng phát triển của Gemini không chỉ dừng ở việc gợi ý code, mà đang tiến tới xây dựng các AI agent – những tác nhân có khả năng đọc toàn bộ codebase, đề xuất giải pháp, viết mã, chạy kiểm thử và tự sửa lỗi. Anh dự đoán: "Lập trình viên trong tương lai có thể không còn viết từng dòng code nữa. Họ sẽ trở thành người điều phối nhiều tác nhân AI để giải quyết bài toán phần mềm."
Định hướng và lời khuyên cho thế hệ trẻ
TS Bùi Duy Quốc Nghị thường xuyên nhận được câu hỏi từ bạn bè và đồng nghiệp về Gemini AI, công cụ được nhiều người Việt sử dụng hàng ngày. Từ trải nghiệm của bản thân, anh khuyên sinh viên muốn theo đuổi AI cần xây dựng nền tảng vững chắc về toán học, xác suất thống kê, thuật toán và lập trình. Anh khuyến khích tham gia nghiên cứu sớm, đóng góp cho các dự án mã nguồn mở quốc tế và chủ động xây dựng mạng lưới học thuật.
Anh nhấn mạnh: "Đừng nghĩ ở Việt Nam thì khó kết nối với thế giới. Một email chân thành, thể hiện đúng năng lực và sự hiểu biết về nghiên cứu, hoàn toàn có thể mở ra cơ hội hợp tác." Trong bối cảnh AI đang định hình lại nhiều ngành nghề, anh tin rằng thế hệ kỹ sư trẻ Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào làn sóng công nghệ toàn cầu nếu chọn đúng vấn đề và xây dựng năng lực dài hạn.
Mục tiêu sắp tới của TS Nghị là giúp nhiều bạn trẻ Việt Nam có cơ hội gia nhập các phòng thí nghiệm tiên phong ở Mỹ như Google, OpenAI, Anthropic càng sớm càng tốt. Hành trình của anh không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn là minh chứng cho tiềm năng và sự đóng góp của người Việt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
