Nghịch Lý Năng Suất AI: Đầu Tư Mạnh Nhưng Hiệu Quả Không Rõ Rệt
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), khuyến khích nhân viên sử dụng AI như một công cụ làm việc hàng ngày. Kết quả ban đầu cho thấy nhân sự làm việc nhanh hơn, báo cáo tốt hơn, nhưng hiệu quả chung của tổ chức – từ vận hành đến tăng trưởng – lại không cải thiện rõ rệt như kỳ vọng. Theo giới chuyên gia, đây chính là biểu hiện của "AI Productivity Paradox" hay nghịch lý năng suất AI, khi công nghệ giúp cá nhân tối ưu hiệu suất nhưng không được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh ở cấp doanh nghiệp.
Thiếu Năng Lực Quản Trị AI Cấp Tổ Chức
Tiến sĩ Lê Minh Thành – Giám đốc chương trình Mini MBA in AI tại Trường Kinh doanh và Quản trị Geneva Thụy Sĩ (SSBM), nhận định rằng sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là tiếp cận AI như một bài toán công cụ đơn thuần. Ông nhấn mạnh rằng AI không thể tự tạo ra giá trị nếu thiếu chiến lược rõ ràng, dữ liệu chuẩn hóa và mô hình vận hành phù hợp. Thách thức thực sự nằm ở năng lực quản trị AI ở cấp tổ chức, nơi nhiều doanh nghiệp cho phép mỗi phòng ban tự lựa chọn công cụ AI khác nhau.
Điều này dẫn đến tình trạng các bộ phận như marketing, sales, vận hành hay tài chính vận hành trên các hệ thống rời rạc, khiến dữ liệu bị phân mảnh và quyết định thiếu đồng bộ. Thay vì trở thành chất xúc tác cho tăng trưởng, AI trong nhiều trường hợp lại làm gia tăng sự rời rạc trong tổ chức, cản trở sự phát triển bền vững.
Áp Lực Lên Quản Lý Cấp Trung Và Nhu Cầu Về Hệ Điều Hành AI
Ông Kiều Mạnh Toàn, Nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại SSBM và nguyên Giám đốc khối Khách hàng Doanh nghiệp và Chính phủ Microsoft Việt Nam, chia sẻ rằng năng lực AI cá nhân không tự động chuyển hóa thành giá trị bền vững cho doanh nghiệp. Khi thiếu một "hệ điều hành AI" gắn liền với chiến lược kinh doanh, các chỉ số tác động thực tế của AI lên doanh nghiệp vẫn rất mơ hồ, dù mức độ sử dụng ngày càng cao.
Áp lực lớn nhất trong quá trình chuyển đổi này thường dồn lên quản lý cấp trung. Họ vừa phải đảm bảo các chỉ số hiệu suất (KPI) hiện tại, vừa phải thích nghi với những cách làm việc mới cùng AI, trong khi chưa được trang bị đầy đủ tư duy và công cụ quản trị phù hợp. Do đó, AI dễ trở thành "điểm cộng cá nhân" hơn là "đòn bẩy chiến lược" cho cả tổ chức.
Khoảng Trống Quản Trị Lan Sang Nhiều Ngành, Bao Gồm Dịch Vụ Y Tế
Khoảng trống về năng lực quản trị không chỉ xuất hiện trong các doanh nghiệp công nghệ, mà đang bộc lộ rõ ở nhiều lĩnh vực tăng trưởng nhanh, trong đó có dịch vụ y tế tư nhân. Sau đại dịch, nhiều phòng khám và chuỗi y tế đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất và đội ngũ bác sĩ. Tuy nhiên, khi mở rộng quy mô, không ít đơn vị gặp khó khăn trong việc kiểm soát chất lượng dịch vụ, chi phí vận hành và trải nghiệm người bệnh.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Sinh Mỹ - Giám đốc chương trình Mini MBA cho ngành Quản lý dịch vụ Y tế tại SSBM, vấn đề cốt lõi không nằm ở chuyên môn y khoa, mà ở hệ thống quản trị. Nếu thiếu mô hình quản trị đủ mạnh để kết nối con người, quy trình và hiệu quả vận hành, tăng trưởng nhanh rất dễ kéo theo rủi ro suy giảm chất lượng.
Nhu Cầu Đào Tạo Quản Trị Ứng Dụng Ngày Càng Tăng
Trước thực tế đó, nhu cầu về các chương trình đào tạo quản trị mang tính ứng dụng đang ngày càng rõ nét. Doanh nghiệp không chỉ cần học cách "dùng AI", mà cần hiểu cách tổ chức, điều phối và đo lường AI ở cấp doanh nghiệp. Tương tự, các cơ sở y tế cũng cần hệ thống hóa quản trị để đảm bảo tăng trưởng bền vững.
Ngày 19/4, Trường Kinh doanh và Quản trị Geneva Thụy Sĩ (SSBM) đã giới thiệu hai chương trình đào tạo quản trị ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu này. Mini MBA in AI tập trung phát triển năng lực lãnh đạo và quản trị AI ở cấp tổ chức, giúp nhà quản lý xây dựng lộ trình AI gắn với chiến lược kinh doanh. Song song, chương trình Mini MBA in Healthcare Service Management hướng đến việc hệ thống hóa quản trị dịch vụ y tế, hỗ trợ các phòng khám và chuỗi y tế kết nối hiệu quả giữa chuyên môn, nhân sự, vận hành và hoạt động kinh doanh.
Theo đại diện đơn vị đào tạo, điểm chung của các chương trình này là thời lượng ngắn, tính thực tiễn cao và phù hợp với bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam – nơi áp lực chuyển đổi và mở rộng đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết.
Kết Luận: Cuộc Chơi Dịch Chuyển Từ Kỹ Thuật Sang Quản Trị
Trong bối cảnh AI ngày càng phổ cập, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ai tiếp cận công nghệ sớm hơn, mà ở việc ai có khả năng tổ chức và dẫn dắt công nghệ tốt hơn. Cuộc chơi vì thế đang dịch chuyển từ kỹ thuật sang quản trị – nơi năng lực lãnh đạo trở thành yếu tố quyết định sự bứt phá dài hạn. SSBM, với hơn 200 học viên tại Việt Nam, tiếp tục khẳng định vị thế là trường đào tạo kinh doanh hàng đầu tại Thụy Sỹ, chuyên các chương trình quản trị ứng dụng dành cho lãnh đạo và nhà quản lý.
