Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ đề cập đến vấn đề trao đổi vũ khí với đảo Đài Loan trong cuộc họp với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tuần này. Đây là vấn đề nhạy cảm đã gây căng thẳng lâu nay cho quan hệ Mỹ-Trung.
Các chủ đề chính trong cuộc gặp
Bên cạnh vấn đề Đài Loan, ông Trump cũng dự kiến thảo luận về cuộc xung đột Mỹ-Iran, trí tuệ nhân tạo, vũ khí hạt nhân và khả năng gia hạn thỏa thuận trao đổi các loại khoáng sản quan trọng. Đây sẽ là lần đầu tiên nguyên thủ hai cường quốc gặp mặt trong 6 tháng qua, nhằm ổn định hóa quan hệ vốn căng thẳng do bất đồng thương mại, xung đột Mỹ-Israel-Iran và các vấn đề khác.
Lịch sử gặp gỡ
Ông Trump và ông Tập đã gặp trực tiếp lần cuối vào tháng 10/2025 tại Hàn Quốc, nơi họ thống nhất tạm ngừng cuộc chiến thương mại. Chuyến công du Bắc Kinh của ông Trump dự kiến diễn ra vào thứ Tư ngày 14/5, với cuộc gặp chính vào thứ Năm và thứ Sáu. Đây là lần đầu tiên ông Trump thăm Trung Quốc kể từ năm 2017.
Hợp tác thương mại và đầu tư
Các quan chức cho biết chính phủ hai nước dự kiến đưa ra quyết định hợp tác về thương mại và đầu tư. Trung Quốc được kỳ vọng sẽ công bố quyết định thu mua máy bay Boeing cũng như các sản phẩm năng lượng và nông nghiệp của Mỹ. Một quan chức cho biết đã có kế hoạch thành lập Ủy ban Thương mại và Ủy ban Đầu tư giữa hai nước, nhưng cần được cải thiện trước khi đạt tiêu chuẩn.
Thỏa thuận đình chiến thương mại
Hai chính phủ cũng sẽ thảo luận về việc gia hạn thỏa thuận đình chiến trong cuộc chiến thương mại, cho phép Mỹ tiếp tục mua đất hiếm từ Trung Quốc. Thỏa thuận này được ký vào mùa Thu năm 2025 và đã có hiệu lực từ đó. Các quan chức chưa rõ liệu quyết định gia hạn có được đưa ra trong tuần này hay không, nhưng tin rằng chắc chắn sẽ được công bố vào thời điểm phù hợp. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington từ chối bình luận.
Các vấn đề nhạy cảm
Ông Trump dự kiến đề cập đến thỏa thuận trao đổi vũ khí giữa Mỹ và Đài Loan, cuộc chiến tại Iran và vấn đề vũ khí hạt nhân. Trung Quốc duy trì quan hệ với Iran và là khách hàng tiêu thụ dầu chính của nước này. Ông Trump thường kêu gọi Trung Quốc hối thúc Tehran ký thỏa thuận hòa bình với Washington, kết thúc cuộc chiến bùng nổ cuối tháng 2/2026 giữa Mỹ-Israel và Iran.
Ông Tập Cận Bình thể hiện sự không hài lòng về quan hệ Washington-Đài Bắc. Mỹ là nhà cung cấp vũ khí chính cho Đài Loan; tháng 12/2025, ông Trump tuyên bố gói viện trợ vũ khí trị giá 11 tỷ USD, mức cao nhất lịch sử. Dù Trung Quốc lên án, Mỹ không công nhận chủ quyền của Đài Loan và kêu gọi giải quyết hòa bình.
Trả lời câu hỏi về nguy cơ căng thẳng bùng nổ, ông Trump nói: "Tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra. Quan hệ giữa tôi và ông Tập rất vững mạnh. Ông ấy hiểu tôi không muốn điều đó xảy ra."
Trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân
Các cố vấn của ông Trump lo ngại về các mô hình AI tiên tiến tại Trung Quốc, cho rằng cần có "kênh đối thoại" để tránh xung đột về cách sử dụng AI. Washington muốn thảo luận về vũ khí hạt nhân với Bắc Kinh, nhưng Trung Quốc không sẵn sàng. Theo một quan chức Mỹ, qua kênh riêng, Trung Quốc cho thấy không có ý định thảo luận về kiểm soát vũ khí hạt nhân vào lúc này.
Nguyễn Quang Minh (Theo: Reuters, Al Jazeera)
