Cuộc đua hạ tầng AI tại Đông Nam Á gặp thách thức từ khí hậu nhiệt đới
Các quốc gia Đông Nam Á đang tích cực xây dựng cơ sở hạ tầng để đón đầu làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ, tuy nhiên điều kiện khí hậu nóng ẩm đặc trưng của khu vực đang tạo ra những rào cản kỹ thuật đáng kể. Theo báo cáo từ Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN, nhu cầu về trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á hiện thấp hơn khoảng 70% so với các thị trường trưởng thành như Mỹ và Trung Quốc, nhưng dự kiến sẽ tăng trưởng ấn tượng 20% mỗi năm cho đến năm 2028.
Khoảng trống hạ tầng và cơ hội phát triển
Hiện tại, toàn khu vực Đông Nam Á có khoảng 370 trung tâm dữ liệu, với phần lớn tập trung tại Singapore, Indonesia và Malaysia. Ông Mayank Shrivastava, Giám đốc điều hành của BDx Data Centers, nhận định: "Nếu không nắm bắt kịp thời làn sóng phát triển này, các quốc gia có nguy cơ trở thành thuộc địa kỹ thuật số. Lợi ích kinh tế thực sự sẽ chảy về những nước có khả năng chuyển đổi nguyên liệu thô thành sản phẩm hoàn chỉnh, và trong trường hợp này, nguyên liệu thô chính là dữ liệu."
Đông Nam Á đang được xem là vùng đất hứa để lấp đầy khoảng trống quan trọng trong hệ sinh thái AI toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh các công ty Mỹ đang gặp khó khăn với hạ tầng điện năng lỗi thời và sự phản đối chính trị đối với các dự án mới. Ông Eric Fan, CEO của Bridge Data Centers, chia sẻ: "Mỹ vẫn là thị trường trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới, nhưng đang đối mặt với nhiều hạn chế do quy định khác nhau giữa các bang. Nhiều dự án đã bị trì hoãn và thế giới đang tìm kiếm địa điểm thay thế."
Thách thức đặc thù từ khí hậu nhiệt đới
Khí hậu nhiệt đới oi bức của Đông Nam Á tạo ra thách thức đặc biệt cho các trung tâm dữ liệu, vốn đòi hỏi lượng năng lượng lớn hơn đáng kể so với các cơ sở ở vùng khí hậu mát mẻ để duy trì hoạt động ổn định của máy chủ. Nhiệt độ trong khu vực thường dao động từ 80 đến 95°F quanh năm, trong khi nhiệt độ lý tưởng để vận hành trung tâm dữ liệu chỉ nằm trong khoảng 64 đến 81°F theo khuyến nghị của Hiệp hội Kỹ sư Nhiệt lạnh và Điều hòa không khí Mỹ.
Giáo sư Lee Poh Seng, chuyên gia về hệ thống nhiệt tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), giải thích chi tiết: "Vấn đề cốt lõi ở vùng nhiệt đới không chỉ là nhiệt độ cao, mà là sự kết hợp nguy hiểm giữa nhiệt độ và độ ẩm. Nhiệt độ môi trường cao khiến việc tản nhiệt trở nên khó khăn hơn, trong khi độ ẩm cao làm phức tạp quá trình kiểm soát điểm sương, làm tăng nguy cơ ngưng tụ hơi nước và ăn mòn thiết bị, đồng thời giảm độ tin cậy lâu dài của hệ thống."
Giải pháp sáng tạo và cam kết phát triển
Vào ngày 11 tháng 3 vừa qua, BDx đã trở thành công ty đầu tiên áp dụng Tiêu chuẩn Trung tâm Dữ liệu Nhiệt đới của Singapore - một bộ hướng dẫn được ra mắt vào tháng 8 năm ngoái nhằm giúp các cơ sở tăng dần nhiệt độ hoạt động lên 26°C. Theo Cơ quan Phát triển Truyền thông Infocomm của Singapore, mỗi 1°C nhiệt độ hoạt động tăng lên có thể giúp tiết kiệm tới 5% năng lượng tiêu thụ.
Các quốc gia trong khu vực cũng đang có những động thái tích cực để thúc đẩy phát triển. Malaysia có kế hoạch bổ sung tới 8 gigawatt điện khí vào năm 2030 để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, trong khi Singapore đã cam kết tài trợ hơn 1 tỷ SGD trong vòng 5 năm tới cho nghiên cứu AI công cộng. Ngành công nghệ toàn cầu đang đổ xô đầu tư vào khu vực với sự tham gia của các gã khổng lồ như Amazon, Microsoft, Google, Alibaba và Tencent.
Hướng đến năng lượng bền vững
Giáo sư Lee nhấn mạnh: "Cơ sở hạ tầng AI về bản chất là một thách thức về năng lượng và làm mát được bọc trong cơ hội kinh tế số. Những dự án thành công ở Đông Nam Á sẽ không phải là những dự án xây dựng nhanh nhất, mà là những dự án thể hiện được hiệu suất đáng tin cậy về hiệu quả sử dụng điện, sử dụng nước, cường độ carbon và khả năng tương thích với lưới điện."
Cả BDx và Bridge Data Centres đều đang tích cực khám phá các nguồn năng lượng thay thế bền vững. Bridge Data Centers đang nghiên cứu ứng dụng năng lượng hydro và hạt nhân, với mục tiêu đạt trạng thái trung hòa carbon vào năm 2040. Một trong những trung tâm dữ liệu của hãng tại Malaysia hiện đã sử dụng 50% năng lượng mặt trời.
Ông Fan chia sẻ thêm về bối cảnh hiện tại: "Xung đột ở Trung Đông đã khiến giá dầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của các nguồn năng lượng truyền thống. Điều này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các công ty AI trong khu vực đa dạng hóa sang các dạng năng lượng tái tạo và thân thiện với môi trường."
Giáo sư Lee từ NUS kết luận với góc nhìn lạc quan: "Đông Nam Á vẫn còn nhiều dư địa để phát triển hạ tầng. Các công ty công nghệ ngày càng coi khu vực này là điểm triển khai hấp dẫn nhờ quy mô dân số lớn, khả năng kết nối cáp quang phát triển và vị trí chiến lược nằm giữa các thị trường kỹ thuật số lớn ở Bắc Á và Nam Á."
