Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã đẩy khoản nợ ẩn của các tập đoàn công nghệ Mỹ lên mức kỷ lục, gây lo ngại cho giới đầu tư. Theo Nikkei, tổng nợ ẩn của Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta và Oracle đã đạt 1.650 tỷ USD trong quý gần nhất, tăng gấp 8 lần so với 4 năm trước, vượt qua mức nợ chính thức 1.350 tỷ USD.
Nợ ẩn Meta cao gấp ba lần nợ sổ sách
Meta dẫn đầu với khoản nợ ẩn khoảng 420 tỷ USD, gần gấp ba lần dư nợ ghi nhận trên sổ sách. Các tập đoàn đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu và năng lượng tính toán, ký kết hợp đồng dài hạn mua GPU và máy chủ. Để tối ưu chi phí ban đầu, họ thường thuê lại từ các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu, khiến các khoản nợ này không xuất hiện trên bảng cân đối kế toán.
Oracle tăng nợ ẩn hơn 30 lần
Oracle, đang hợp tác với OpenAI trong dự án Stargate, ghi nhận nợ ẩn 273,3 tỷ USD vào cuối tháng 5, tăng hơn 30 lần chỉ sau 4 năm. Các khoản nợ ẩn được hạch toán trong thuyết minh báo cáo tài chính, hợp lệ theo chuẩn mực kế toán nhưng gây khó khăn cho nhà đầu tư cá nhân trong việc nhận diện rủi ro.
Thị trường bắt đầu quan ngại
Morgan Stanley đã phân tích vấn đề này trong báo cáo gửi nhà đầu tư, trong khi Moody's đưa ra cảnh báo từ tháng 2. Các công ty kỳ vọng doanh thu tương lai bù đắp nợ, với tổng giá trị hợp đồng dịch vụ đám mây của Microsoft, Alphabet và Amazon đạt khoảng 1.450 tỷ USD tính đến cuối tháng 3. Tổng Giám đốc Amazon Web Services, ông Matt Garman, khẳng định các khoản đầu tư không mang tính đầu cơ.
Meta liên doanh trung tâm dữ liệu 50 tỷ USD
Meta hợp tác với Blue Owl Capital xây dựng trung tâm dữ liệu tại Louisiana, chỉ nắm 20% cổ phần và thuê lại, khiến nợ ẩn phình to. Ngày 13/7, Meta thông báo tổng vốn đầu tư dự kiến vượt 50 tỷ USD. Công ty còn cam kết bảo đảm tổn thất cho nhà đầu tư nếu hợp đồng thuê bị chấm dứt.
Vay nợ trong bóng tối và rủi ro đầu tư quá độ
Do chi phí đầu tư vượt dòng tiền, các tập đoàn phụ thuộc vào phát hành trái phiếu và cổ phiếu mới. Các chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) gọi cơ chế này là “vay nợ trong bóng tối” và lo ngại rủi ro đình trệ dự án trung tâm dữ liệu có thể gây hoảng loạn thị trường AI. Lãnh đạo một công ty kiểm toán Nhật Bản cho biết gánh nặng tài chính thực tế lớn hơn nhiều so với bảng cân đối kế toán. Dù khác biệt, vụ sụp đổ Enron năm 2001 do nợ ẩn là lời cảnh báo. Ngành AI hiện nay sống nhờ dòng cầu từ đầu tư vòng tròn, khiến nhu cầu thực tế khó đong đếm và tăng nguy cơ đầu tư quá độ vào hạ tầng trung tâm dữ liệu.
