Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), những người có sức ảnh hưởng (KOL - Key Opinion Leader) không còn được đánh giá chỉ qua lượng theo dõi hay độ phủ trên mạng xã hội. Khi công chúng bị bao vây bởi tin giả, nội dung tổng hợp và thuật toán, tiếng nói có chuyên môn, khả năng kiểm chứng và xây dựng niềm tin đang trở thành lợi thế mới.
KOE - Người sáng tạo có chuyên môn lên ngôi
Các chuyên gia tại Hội thảo "Tái thiết niềm tin và định hình sự chú ý trong kỷ nguyên AI" vào chiều 5/6 đã gọi những người sáng tạo nội dung có chuyên môn cao là KOE - Key Opinion Expert (tạm dịch: Người sáng tạo có chuyên môn). Ông Trần Trọng Dũng, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhận định AI đang làm mờ ranh giới giữa thật và giả, đặt công chúng trong "ma trận thông tin". Ông nhấn mạnh: "Nhà báo cần có trách nhiệm kiểm chứng nguồn tin, đối chiếu dữ liệu để đưa ra thông tin khách quan, chính xác. Đây là năng lực cốt lõi mà không một tài khoản mạng xã hội hay AI nào có thể thay thế được."
Khi lượt xem không còn đủ sức nặng
Ông Nguyễn Trọng Phước, Ủy viên Ban biên tập, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nội dung số báo Thanh Niên, cho rằng truyền thông đang chuyển từ "nền kinh tế chú ý" sang "nền kinh tế tín nhiệm". Click, view hay hiển thị không còn là thước đo chất lượng. "Người thắng không phải người nói nhiều nhất mà là người được tin nhiều nhất. Chúng tôi phải nhanh nhất trong việc xác định sự thật. Niềm tin đến từ khả năng kiểm chứng chứ không phải khả năng lan truyền", ông Phước chia sẻ.
Theo ông, doanh nghiệp cũng cần cung cấp tri thức, dữ liệu thị trường, khảo sát và thông tin có giá trị để trở thành nguồn tham chiếu đáng tin cậy, thay vì dựa vào các thông cáo "khoe mẽ" hay chiến dịch tạo độ phủ. Xu hướng xây dựng đại sứ chuyên môn (KOE) đang thay thế dần KOL.
Chuyên môn sẽ thắng thuật toán
Nhà báo Lê Quang Đức, Thư ký Tòa soạn, Trưởng ban Giải trí của Tạp chí điện tử Tri Thức - Znews, khẳng định AI có thể tổng hợp, tóm tắt, viết lại hay dịch nội dung, nhưng không thể thay thế các giá trị cốt lõi của báo chí như xác thực, phỏng vấn, điều tra thực địa và đạo đức nghề nghiệp. "Traffic có thể bị thay thế nhưng niềm tin thì không", ông nói.
Tại phiên tọa đàm, ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam, cho rằng cơ hội trên nền tảng số đang mở ra cho những người sáng tạo có chuyên môn. "Để làm nội dung, trước hết người làm nội dung phải hiểu về nội dung. Xu hướng là những người làm nội dung trong các lĩnh vực chuyên môn hẹp sẽ thành công", ông Thanh nói. Ông dẫn ví dụ chuyên gia dinh dưỡng, người có kinh nghiệm du học, hay người trong ngành nghề cụ thể chia sẻ kiến thức từ trải nghiệm thực tế.
Nhà sáng tạo nội dung kiêm nhà báo Trương An Phương nhấn mạnh thách thức lớn nhất hiện nay là cạnh tranh sự chú ý trên mạng xã hội. Áp lực tăng tần suất sản xuất video dễ khiến người làm nội dung rút ngắn thời gian kiểm chứng. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo thuật toán, cả nhà báo lẫn nhà sáng tạo đều có nguy cơ đánh mất bản sắc. "Điều giúp họ có chỗ đứng lâu dài là khả năng xác định mình là ai, giá trị mình đem đến là gì và giữ được 'tính con người' trong nội dung", cô chia sẻ.
Niềm tin là tài sản quý giá nhất
Các diễn giả đều đồng thuận rằng trong kỷ nguyên AI, niềm tin trở thành tài sản quý giá nhất. Khi thuật toán ưu tiên nội dung giữ chân người xem bằng giá trị thực, lợi thế sẽ nghiêng về những nội dung giúp cộng đồng học hỏi, giải quyết nhu cầu cụ thể và tạo niềm tin lâu dài. Ông Nguyễn Lâm Thanh kết luận: "Cộng đồng sẽ lan tỏa nội dung được tạo ra, không chỉ trên nền tảng mới mà cả nền tảng cũ. Nhà sáng tạo phải có nội dung thực sự, không phải nội dung rác, để xây dựng cộng đồng có giá trị."
