PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, nhận định: Trong bối cảnh nguồn lực nhà nước hạn chế, thu hút đầu tư tư nhân phát triển hạ tầng là giải pháp chiến lược nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu nguồn lực. Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã mở rộng cánh cửa cho nguồn lực tư nhân đầu tư vào hạ tầng.
Kinh tế hàng không thế hệ mới: Cơ hội gia tăng giá trị
Kinh tế hàng không thế hệ mới được kích hoạt trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng cao. Các dự án hạ tầng trọng điểm như đường cao tốc, cảng biển, sân bay là ưu tiên trong đột phá đầu tư kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại – một trong ba đột phá chiến lược của Việt Nam. Nhiều dự án đã khởi công, cho thấy chủ trương của Đảng và Nhà nước đang đi vào cuộc sống, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực.
Cảng hàng không thế hệ mới được xem là đột phá tổng hợp, có tính lan tỏa cao. Trước đây, hạ tầng phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, hạn chế tăng trưởng nhiều ngành, làm chậm lưu thông hàng hóa, tăng chi phí logistics, gây khó khăn cho du khách và nhà đầu tư. Ngược lại, hàng không đóng vai trò “mở đường”, kết nối dòng khách trong và ngoài nước, thúc đẩy vận tải hàng hóa, đặc biệt là sản phẩm công nghệ, linh kiện điện tử, bán dẫn phục vụ xuất khẩu công nghệ cao.
Trên thế giới, mô hình cảng hàng không thế hệ mới tích hợp nhiều dịch vụ, tạo tổ hợp đồng bộ khai thác tối đa không gian tăng trưởng từ tầng ngầm đến tầng cao. Các nguồn lực gia tăng từ dịch vụ kinh tế hàng không đóng góp lớn cho tăng trưởng. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm kinh tế hàng không thành công không dựa vào hoạt động đơn lẻ mà có sự hợp lực của thị trường và các doanh nghiệp dẫn dắt (anchor tenants) như hãng logistics, hãng hàng không, tập đoàn công nghệ. Sự hợp lực này giúp phát huy sức mạnh tổng lực, kết nối hiệu quả nguồn lực quốc gia.
Hệ sinh thái hiện đại và thông minh
Cảng hàng không thế hệ mới không chỉ gồm đường băng, máy bay mà là hệ sinh thái gắn với kinh tế hàng không, bao gồm công nghệ hàng không, mô hình quản lý hiện đại, hệ thống phụ trợ như logistics, kho hàng, trung tâm thương mại, đô thị, thậm chí trung tâm tài chính, văn hóa thể thao. Ví dụ, Đặc khu kinh tế Hồng Kông (Trung Quốc) có cảng hàng không quốc tế với hệ thống dịch vụ dày đặc, kể cả thị trường chứng khoán, tạo ra hàng chục đô thị mới thông minh, xanh, đáng sống.
Tại Việt Nam, Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình được định hình ngay từ đầu với vai trò cảng hàng không quốc tế hiện đại, liên kết đa ngành. Đặt tại Bắc Ninh – cửa ngõ chiến lược, sân bay Gia Bình được kỳ vọng hỗ trợ vận chuyển hàng hóa giá trị cao, tăng cường kết nối hàng không, bổ trợ cho hệ thống sân bay hiện hữu như Nội Bài, đồng thời liên kết vùng và ngành, mở rộng kết nối trong nước và quốc tế.
Vai trò của doanh nghiệp tư nhân
Công ty CP Hạ tầng Hàng không Masterise (MAI), thành viên Masterise Group, tham gia phát triển Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình theo chủ trương của nhà nước. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng đánh giá: Nghị quyết 68 xác định rõ vai trò của kinh tế tư nhân trong thúc đẩy động lực tăng trưởng mới. Dự án hạ tầng quy mô lớn, tích hợp cao như Gia Bình phù hợp với huy động nguồn lực tư nhân. Các dự án thế hệ mới đòi hỏi tài chính lớn, năng lực tổ chức, tích hợp đa lĩnh vực và tư duy thị trường. Sự tham gia của tư nhân bổ sung nguồn lực, tăng tính linh hoạt, đẩy nhanh tiến độ. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều cảng hàng không lớn có sự tham gia của tư nhân nhờ khả năng huy động vốn, vận hành linh hoạt và phát triển hệ sinh thái dịch vụ giá trị gia tăng.
Thời gian gần đây, Chính phủ quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ chế hợp tác công tư, tạo sân chơi bình đẳng, thu hút tư nhân đầu tư. Đây là điều kiện thuận lợi kích cầu đầu tư, tạo vùng phát triển mới. Với vai trò khởi tạo của Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân hiện thực hóa mục tiêu, góp phần hình thành các doanh nghiệp tư nhân lớn.
Nguyễn Hương (thực hiện)
