Cuộc khủng hoảng chip nhớ toàn cầu, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), đang tạo ra hai thế giới hoàn toàn trái ngược trên thị trường chứng khoán. Một bên là các nhà sản xuất bộ nhớ đang hưởng lợi nhuận kỷ lục, trong khi bên kia là hàng loạt công ty điện tử tiêu dùng đối mặt với chi phí tăng vọt và biên lợi nhuận bị bào mòn.
Tác động của khủng hoảng chip nhớ
Mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng được thể hiện qua giá bộ nhớ, được đề cập hơn 550 lần trong các cuộc họp báo cáo thu nhập của doanh nghiệp tính đến thời điểm này trong năm. Michael Brown, chiến lược gia cấp cao tại Pepperstone Group, nhận định: “Rõ ràng, tình trạng thiếu hụt bộ nhớ đang tồi tệ hơn dự đoán. Với nhu cầu AI tiếp tục tăng mạnh, tình trạng này có thể tiếp diễn đến tận năm 2030”.
Nhà sản xuất chip hưởng lợi lớn
Trong khi nhiều doanh nghiệp lao đao, các nhà sản xuất chip nhớ đang bùng nổ. Chỉ số nhóm cổ phiếu công ty sản xuất bộ nhớ của Bloomberg tăng khoảng 120% từ đầu năm, trong khi chỉ số cổ phiếu điện tử tiêu dùng chỉ tăng 3%. Gần đây, Samsung đã gia nhập câu lạc bộ các công ty có vốn hóa trên 1.000 tỷ USD sau khi công bố lợi nhuận mảng chip quý tăng gấp 48 lần. Micron và SK Hynix cũng tiếp tục đà tăng cổ phiếu sau các báo cáo tích cực. Sandisk là điểm sáng nổi bật nhất khi cổ phiếu của công ty tăng hơn 500% từ đầu năm nhờ giá chip NAND tăng vọt. Cổ phiếu đối tác Kioxia Holdings cũng tăng hơn 360% trong cùng giai đoạn.
Hãng điện tử tiêu dùng chịu áp lực
Ở chiều ngược lại, các hãng điện tử tiêu dùng đang tìm cách ứng phó với chi phí leo thang. Nintendo cảnh báo chi phí bộ nhớ cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận máy chơi game. Cổ phiếu công ty giảm hơn 30% từ đầu năm. Xiaomi mất 20% giá trị cổ phiếu trong năm 2026 với lý do tương tự.
Chu kỳ siêu tăng trưởng hay bong bóng?
Để bảo vệ lợi nhuận, nhiều hãng đã chọn tăng giá sản phẩm. Nintendo tuyên bố tăng giá máy Switch 2, trong khi Sony đã tăng giá dòng máy PlayStation 5 trước đó. Fabien Yip, nhà phân tích tại IG International, cho biết: “Mức độ khó khăn phụ thuộc vào tỷ lệ giá bộ nhớ trong tổng chi phí cấu thành và khả năng đàm phán để chuyển chi phí sang khách hàng”. Theo bà, rủi ro lớn nhất thuộc về các hãng điện thoại thông minh và máy chơi game.
Những người lạc quan cho rằng AI đã tạo ra một “chu kỳ siêu tăng trưởng” cho chip nhớ, vượt xa mô hình bùng nổ và suy thoái truyền thống của ngành. Giá hợp đồng chip NAND đã tăng hơn 600% kể từ cuối tháng 9/2025, trong khi giá DRAM tăng gần 400%. Các chiến lược gia của JPMorgan nhận định trong một bản ghi chú rằng giá chip và khối lượng sản xuất có thể tiếp tục tăng đến giai đoạn 2027-2028. “Giá cả dự kiến tiếp tục tăng do nhu cầu từ AI vượt xa nguồn cung, lượng hàng tồn kho khan hiếm và nguồn cung HBM bị ràng buộc bởi các thỏa thuận kéo dài nhiều quý”, nhóm chiến lược của JPMorgan viết.
Tuy nhiên, đà tăng nóng cũng dấy lên lo ngại về bong bóng. Cổ phiếu chip tại Mỹ giảm mạnh trong ngày 12/5 sau những đợt tăng nhanh liên tiếp. Bối cảnh bất ổn kinh tế do xung đột Iran kéo dài càng làm tăng thêm thận trọng trong giới đầu tư.
