Trong một buổi giao lưu đầy ý nghĩa với sinh viên Trường Cao đẳng, ông Hoàng Nam Tiến – cựu Phó Chủ tịch Hội đồng trường Đại học FPT, nguyên Chủ tịch Công ty Cổ phần Viễn thông FPT và Công ty TNHH Phần mềm FPT – đã đón nhận một câu hỏi được ông đánh giá là "cực hay và triết lý" từ một nam sinh viên. Câu hỏi này xoay quanh vấn đề: "Tất cả các chuyên gia về AI, hay những người hiểu và làm việc với AI, sẽ phải làm gì khi bị mất điện?".
Phản ứng tức thì và câu chuyện thực tế
Ngay lập tức, ông Hoàng Nam Tiến đã rời khỏi ghế ngồi, bước xuống sân khấu để gặp gỡ trực tiếp các sinh viên trước khi đưa ra câu trả lời. Ông chia sẻ một câu chuyện thực tế về một người bạn là chuyên gia digital marketing, thành thạo nhiều công cụ AI. Tuy nhiên, sau khi hacker chiếm quyền truy cập tài khoản Google – nền tảng kết nối toàn bộ hệ sinh thái làm việc – người này gần như mất khả năng vận hành công việc.
Chỉ sau khoảng một năm rưỡi phụ thuộc vào AI, những kỹ năng cốt lõi như tạo nội dung, dựng video hay thiết kế hình ảnh đều suy giảm đáng kể. Từ đó, ông Tiến nhận định rằng con người đang có xu hướng đánh giá thấp năng lực tự thân. Khi không còn công cụ hỗ trợ, nhiều người mới nhận ra mức độ lệ thuộc của mình.
Vấn đề bản chất: "Chúng ta thực sự là ai?"
Ông đặt ra câu hỏi mang tính bản chất: "Nếu thiếu các phương tiện hỗ trợ, chúng ta thực sự là ai?". Theo ông, con người hoàn toàn có khả năng thích nghi: không có xe vẫn đi bộ, không có điều hòa vẫn sinh hoạt bình thường, và vẫn có thể đọc hiểu mà không cần AI hỗ trợ. Ông nhấn mạnh, những tình huống như "mất điện" có thể là cơ hội để mỗi người nhìn lại và trân trọng hơn trí tuệ cũng như năng lực vốn có của mình.
Ba yếu tố cốt lõi để không bị AI thay thế
Liên quan đến câu hỏi lớn hơn về việc làm thế nào để con người không bị AI thay thế, ông Tiến cho biết tại nhiều diễn đàn trước đó, ông luôn khẳng định: AI không thể thay thế con người nếu chúng ta duy trì được ba yếu tố cốt lõi.
- Sự tò mò: Dù AI có khả năng xử lý và tìm kiếm thông tin vượt trội, nhưng nó không có nhu cầu khám phá thế giới như con người. Chính sự tò mò là động lực thúc đẩy sáng tạo và đổi mới.
- Khả năng sáng tạo thực sự: Theo ông, AI có thể mô phỏng và tái tổ hợp dữ liệu rất tốt, nhưng bản chất vẫn là "bắt chước". Trong khi đó, sáng tạo của con người đến từ ý tưởng nguyên bản và cảm hứng cá nhân.
- Trí tuệ cảm xúc (EQ): Đây là yếu tố giúp con người thấu hiểu, đồng cảm và xây dựng các mối quan hệ xã hội – điều mà máy móc chưa thể thay thế.
Ông Hoàng Nam Tiến nhấn mạnh: "Khi giữ được ba yếu tố này, AI sẽ không phải là mối đe dọa mà sẽ trở thành công cụ hỗ trợ, là cánh tay nối dài của trí tuệ con người".
Tin buồn và sự tiếc nuối
Ngày 31/7/2025, sau một thời gian điều trị và được các y bác sĩ cùng gia đình tận tình chăm sóc, cứu chữa, ông Hoàng Nam Tiến đã từ trần, hưởng thọ 57 tuổi, khiến nhiều người tiếc nuối. Sự ra đi của ông để lại một khoảng trống trong cộng đồng giáo dục và công nghệ.
