Ngày 24 tháng 5, Cuộc thi STEM toàn quốc năm 2026 mang tên Vietnam STEM Challenge for Global Green (Green STEM 2026) đã chính thức khởi động. Sự kiện do Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kỹ năng, trực thuộc Hiệp hội Các trường Đại học, Cao đẳng Việt Nam tổ chức, nhằm thúc đẩy tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và kỹ năng công nghệ cho học sinh phổ thông. Cuộc thi diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Quy mô và mục tiêu của Green STEM 2026
Theo Ban tổ chức, cuộc thi hướng tới cách tiếp cận STEM thực chất, gắn liền với phát triển bền vững, công nghệ xanh và các yêu cầu mới của nền kinh tế số. Năm nay, Green STEM 2026 quy tụ 33 đội thi đến từ 19 trường học tại các địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc và nhiều tỉnh thành khác.
Phát biểu của nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ
Tại sự kiện, ông Nguyễn Quân, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Trưởng ban chuyên môn cuộc thi, nhấn mạnh rằng Green STEM 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết 71 về phát triển giáo dục và đào tạo. Ông cho biết một trong những vấn đề được phụ huynh và học sinh quan tâm hiện nay là nâng cao năng lực công nghệ số và trang bị kiến thức nền tảng về công nghệ cho học sinh, sinh viên. Để đạt được điều này, cần đưa giáo dục STEM vào trường phổ thông ngay từ bậc tiểu học.
Ông Nguyễn Quân cũng cho biết thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết liệt đưa giáo dục STEM vào chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời xây dựng đội ngũ giáo viên giảng dạy STEM cùng hệ thống sách giáo khoa và sách tham khảo liên quan. Ông nhấn mạnh: "STEM là tiền đề để đưa giáo dục AI vào giáo dục phổ thông". Ông nói thêm: "Tôi rất vui mừng khi thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã rất quyết liệt trong việc đưa giáo dục STEM vào chương trình giáo dục phổ thông. Cuộc thi Green STEM 2026 hôm nay là một trong những hoạt động mang tính biểu tượng cho việc đưa giáo dục STEM vào trường phổ thông. Đây cũng là tiền đề để sau này chúng ta có thể đưa giáo dục AI - trí tuệ nhân tạo - vào giáo dục phổ thông, để tất cả học sinh sau khi hoàn thành chương trình học ở các cấp phổ thông đều có những kiến thức tối thiểu về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và STEM; từ đó có thể tiếp tục học lên cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động với nền tảng kiến thức rất cơ bản nhưng cũng rất quan trọng."
Thực trạng đào tạo STEM tại Việt Nam
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2024 cả nước có hơn 218.000 sinh viên tuyển mới thuộc các ngành STEM, chiếm khoảng 36% tổng số sinh viên tuyển sinh trên toàn quốc. Quy mô đào tạo STEM tăng 10,6% so với năm 2023.
STEM không chỉ là robot và lập trình
Theo Ban tổ chức, một trong những hạn chế hiện nay là STEM tại nhiều nơi vẫn bị hiểu đơn giản là lắp ráp robot hoặc lập trình, trong khi cốt lõi của STEM là hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn. Vì vậy, Green STEM 2026 được xây dựng theo hướng giúp học sinh học qua trải nghiệm: quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm, cải tiến và hoàn thiện giải pháp. Cuộc thi không chỉ dành cho học sinh mà còn hướng tới xây dựng môi trường giáo dục STEM thực chất trong nhà trường.
Các nội dung thi kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để giải quyết các bài toán gắn với môi trường, năng lượng, công nghệ xanh và phát triển bền vững. Tinh thần "Green" của cuộc thi không chỉ nằm ở chủ đề môi trường mà còn hướng tới xây dựng tư duy xanh, tinh thần trách nhiệm xã hội và năng lực đổi mới sáng tạo cho học sinh trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh toàn cầu.
Thiết kế cuộc thi và tiêu chí đánh giá
Ban tổ chức cho biết cuộc thi được thiết kế với nhiều bảng thi và hướng tiếp cận khác nhau nhằm tạo điều kiện để học sinh phát huy sở trường riêng. Các tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên sản phẩm cuối cùng mà còn chú trọng quá trình tư duy, khả năng hợp tác, cải tiến giải pháp và tinh thần sáng tạo.
Hướng tới hệ sinh thái STEM gắn với đổi mới sáng tạo
Green STEM 2026 không chỉ dành cho học sinh mà còn hướng tới xây dựng môi trường giáo dục STEM thực chất trong nhà trường. Theo Ban tổ chức, giáo viên STEM không chỉ là người hướng dẫn kỹ thuật mà cần biết cách khơi gợi tư duy khoa học, hướng dẫn học sinh quan sát, thử nghiệm, phân tích và hoàn thiện giải pháp. Thông qua cuộc thi, giáo viên có cơ hội tiếp cận phương pháp tổ chức hoạt động STEM theo hướng thực tiễn, đồng thời hỗ trợ nhà trường phát triển các câu lạc bộ STEM, robotics và khoa học ứng dụng phù hợp với từng cấp học.
Ban tổ chức cho rằng phát triển STEM bền vững cần có sự kết nối giữa nhà trường, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ để hình thành hệ sinh thái giáo dục gắn với đổi mới sáng tạo. Một trong những điểm nhấn của Green STEM 2026 là kết nối với World GreenMech Contest - sân chơi STEM quốc tế dành cho học sinh với sự tham gia của nhiều đội thi đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực. Theo Ban tổ chức, các đội có kết quả nổi bật sẽ có cơ hội được lựa chọn, bồi dưỡng và đề cử tham gia World GreenMech Contest dựa trên năng lực tư duy khoa học, khả năng thực hành, tinh thần hợp tác, tính sáng tạo và khả năng trình bày ý tưởng.
