Cơn sốt AI không chỉ làm giàu cho các nhà sản xuất chip như Nvidia mà còn tác động mạnh sang các ngành công nghiệp linh kiện phụ trợ cơ bản. Trước đây, khi nhắc đến gốm sứ, người ta thường nghĩ đến bồn cầu hay gạch men. Tuy nhiên, gần đây, cổ phiếu liên quan đến vật liệu gốm trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đã tăng mạnh. Gốm sứ giờ đây đã sánh vai cùng các thế lực công nghệ mới nổi như Nvidia, GPU, module quang và thiết bị bán dẫn.
'Hạt gạo' đắt đỏ của ngành điện tử
Theo QQ, có ba yếu tố lớn khiến gốm sứ trở thành vật liệu quan trọng với ngành bán dẫn. Đầu tiên là nhu cầu tăng vọt với tụ điện gốm đa lớp (MLCC). Đây là những linh kiện thụ động nhỏ bé trên bảng mạch, có nhiệm vụ ổn định nguồn điện cho chip. Công suất máy chủ AI ngày càng cao đòi hỏi nhiều linh kiện này hơn. MLCC được ví như 'gạo của ngành điện tử' nhờ vai trò quan trọng với chip AI.
Một máy chủ thông thường chỉ cần 2.000 hạt MLCC, nhưng hệ thống chip AI tiên tiến của NVIDIA cần tới hơn 400.000 hạt. Tính trên từng chip đơn lẻ, lượng MLCC sử dụng đã tăng hơn 20 lần sau 4 thế hệ, từ dòng H100 đến nền tảng Vera Rubin mới nhất. Không chỉ tăng về số lượng, khả năng tích điện (điện dung) của mỗi tụ điện cũng phải mạnh hơn gấp bội. Nếu vài năm trước, tụ điện tiêu chuẩn chỉ cần điện dung 22 µF, thì nay các dòng chip AI đã nâng lên 100 µF (gấp gần 5 lần) và hướng tới mức kỷ lục 330 µF.
Đây là xu hướng dài hạn. Công ty chứng khoán CICC dự báo nhu cầu MLCC cho máy chủ AI sẽ tăng trưởng lần lượt 87% và 88% trong năm 2026 và 2027. Trong khi đó, Murata Manufacturing (Nhật Bản) dự báo từ năm 2025-2030, tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm của thị trường MLCC cho máy chủ AI đạt 30%, quy mô thị trường sẽ tăng gấp 3,3 lần. Quy mô thị trường MLCC ứng dụng trong AI trên toàn cầu hiện đạt 5,266 tỷ USD và dự kiến đạt 16,92 tỷ USD vào năm 2032.
Tuy nhiên, thị trường MLCC toàn cầu đang bị chi phối bởi một số ít doanh nghiệp. Murata Manufacturing (Nhật Bản) nắm giữ 31-32% thị phần, Samsung Electro-Mechanics (Hàn Quốc) chiếm 22-23%, và Taiyo Yuden (Nhật Bản) nắm khoảng 10%. Ba gã khổng lồ này thâu tóm 67% thị phần toàn cầu. Trong phân khúc MLCC cho máy chủ AI cao cấp, Murata gần như độc chiếm với thị phần xấp xỉ 70%. Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc như Fenghua Advanced Technology hay Chaozhou Three-Circle (CCTC) chỉ nắm chưa tới 10% thị phần cao cấp.
Hệ quả là từ năm 2025, Murata, Samsung và Taiyo Yuden đã đồng loạt tăng giá bán. Đến tháng 4/2026, Murata tiếp tục tăng giá toàn diện từ 15-35% đối với MLCC cao cấp dành cho máy chủ AI và thiết bị ô tô. Samsung Electro-Mechanics cũng tăng giá 10-20% trên toàn tuyến, nhà máy tại Thiên Tân đã chạy hết công suất và tạm dừng nhận đơn hàng mới giá rẻ.
'Tấm khiên' giải nhiệt của tương lai
Các dòng chip công suất cao đòi hỏi vật liệu vừa dẫn nhiệt tốt để tản nhiệt, vừa cách điện để ngăn chập mạch, chịu nhiệt và hoạt động ổn định lâu dài. Kim loại dẫn nhiệt tốt nhưng dẫn điện. Nhựa cách điện tốt nhưng kém tản nhiệt và chịu nhiệt. Giải pháp duy nhất là gốm sứ tiên tiến. Các loại gốm như nhôm nitrua, nhôm oxit hay silicon nitrua đáp ứng hoàn hảo mọi yêu cầu. Nhôm nitrua có hệ số dẫn nhiệt khoảng 200 W/(m·K), silicon nitrua đạt tới 300 W/(m·K), mang lại khả năng truyền nhiệt siêu tốc trong khi vẫn cách điện tuyệt đối.
Chất nền gốm không phải là công nghệ mới, trước đây chủ yếu dùng trong chất bán dẫn điện và thiết bị laser với quy mô hạn chế. Nhưng giờ đây, ứng dụng của nó đang bùng nổ: từ đế tản nhiệt máy chủ AI, công nghệ đóng gói chip bộ nhớ HBM, đóng gói module quang tốc độ cao 1.6T/3.2T cho đến các thành phần bán dẫn nguồn điện. Đế chip làm bằng gốm đang trở thành tiêu chuẩn vàng cho các nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới.
Chip càng ngốn nhiều điện, bài toán tản nhiệt càng khắc nghiệt. Các đế hữu cơ truyền thống đã chạm ngưỡng giới hạn vật lý trong ứng dụng công suất cao, biến đế gốm thành lựa chọn bắt buộc. Tuy nhiên, quy trình sản xuất đế gốm phức tạp dẫn đến chu kỳ nâng cao tỷ lệ thành phẩm và thời gian kiểm định kéo dài. Sự mất cân bằng cung cầu trầm trọng này tạo ra sức hấp dẫn cho các mã cổ phiếu trong ngành.
Thị trường này hiện vẫn là sân chơi của các ông lớn Nhật Bản và Âu Mỹ. Các tập đoàn Nhật như Kyocera, Murata, Maruwa, NGK nắm thế thượng phong, trong khi Rogers hay CoorsTek (Mỹ) bao phủ mảng vật liệu gốm tần số cao. Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp như Sino-Microelectronics, CCTC hay Sinocera đã bắt đầu tham chiến, nhưng rào cản lớn nhất là bài toán kiểm định từ khách hàng cao cấp và sự ổn định sản lượng lớn.
