Elon Musk vừa thừa nhận rằng công ty trí tuệ nhân tạo xAI của ông đã sử dụng phương pháp rút tri thức từ mô hình của OpenAI để huấn luyện chatbot Grok. Lời thừa nhận này được đưa ra tại phiên điều trần ở tòa án liên bang California, hé lộ một thực tế phổ biến nhưng gây tranh cãi trong cuộc đua AI.
Phương pháp rút tri thức trong ngành AI
Phương pháp rút tri thức, hay còn gọi là knowledge distillation, cho phép một mô hình AI học hỏi từ đầu ra của mô hình khác bằng cách đặt hàng loạt câu hỏi và ghi nhận phản hồi. Cách làm này giúp các công ty tạo ra mô hình có năng lực tương đương với chi phí thấp hơn nhiều so với việc xây dựng từ đầu. Trước đây, tranh luận chủ yếu tập trung vào các công ty Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng kỹ thuật này để sao chép các mô hình Mỹ. Tuy nhiên, lời khai của Musk cho thấy ngay cả các phòng thí nghiệm AI tại Mỹ cũng áp dụng cách làm tương tự.
Lời thừa nhận của Musk tại tòa
Khi được luật sư hỏi liệu xAI có từng dùng phương pháp rút tri thức từ mô hình OpenAI để huấn luyện Grok hay không, Musk trả lời rằng đây là cách làm phổ biến trong ngành. Khi bị hỏi thẳng câu trả lời là có hay không, ông nói: “Một phần.” Lời thừa nhận này diễn ra trong bối cảnh Musk đang kiện OpenAI, cùng CEO Sam Altman và Greg Brockman, vì cho rằng tổ chức này đã đi chệch sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu.
Tác động đến cạnh tranh và pháp lý
Phát biểu của Musk gây chú ý vì phương pháp rút tri thức có thể làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của các tập đoàn AI lớn, vốn đã đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng tính toán. Nếu một công ty chỉ cần quan sát đầu ra của mô hình mạnh để huấn luyện sản phẩm riêng, họ có thể đạt được kết quả gần tương đương với chi phí thấp hơn nhiều. Điều này tạo ra nghịch lý khi chính các công ty AI hàng đầu từng bị chỉ trích vì vi phạm bản quyền trong quá trình thu thập dữ liệu huấn luyện.
Hiện chưa rõ phương pháp này có bị coi là bất hợp pháp hay không, nhưng nó có thể vi phạm điều khoản sử dụng của các nền tảng AI. OpenAI, Anthropic và Google đã thúc đẩy sáng kiến thông qua Frontier Model Forum để ngăn chặn các nỗ lực rút tri thức, đặc biệt từ Trung Quốc, bằng cách phát hiện và chặn các tài khoản thực hiện truy vấn bất thường.
Bối cảnh và phản ứng
xAI chỉ mới ra đời năm 2023, muộn hơn OpenAI vài năm, nên việc học hỏi từ đối thủ dẫn đầu là điều dễ hiểu. Tính đến thời điểm bài gốc được đăng, OpenAI chưa đưa ra bình luận về lời thừa nhận của Musk. Trong phần sau của lời khai, Musk cũng xếp hạng các nhà cung cấp AI hàng đầu: Anthropic đứng đầu, sau đó là OpenAI, Google, và các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc. Ông mô tả xAI vẫn là công ty nhỏ với vài trăm nhân viên.
