Elon Musk sáp nhập SpaceX và xAI, nhắm tới tham vọng liên sao với công ty tư nhân giá trị nhất
Elon Musk đã chính thức hợp nhất hai công ty hàng đầu của mình là SpaceX và xAI, tạo nên một tập đoàn tư nhân có giá trị ước tính lên tới 1.250 tỷ USD, theo thông tin từ Bloomberg. Động thái này không chỉ đưa công ty mới trở thành doanh nghiệp tư nhân lớn nhất thế giới mà còn thể hiện rõ tham vọng "liên sao" của tỷ phú công nghệ, dù vẫn còn nhiều ý kiến hoài nghi từ các chuyên gia.
Chiến lược hợp nhất và tầm nhìn không gian
Vào đầu tháng 2, Elon Musk tuyên bố việc sáp nhập SpaceX và xAI nhằm hình thành một "cỗ máy đổi mới tích hợp theo chiều dọc tham vọng nhất trên (và ngoài) Trái Đất". Công ty mới sẽ kết hợp các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), tên lửa vũ trụ, dịch vụ Internet vệ tinh Starlink với 9.000 vệ tinh, mạng xã hội X, và các trung tâm AI với công cụ Grok. Musk giải thích rằng nhu cầu điện toàn cầu cho AI không thể đáp ứng đủ bằng các giải pháp trên mặt đất mà không gây tổn hại đến môi trường, do đó, ông kỳ vọng trong vòng hai đến ba năm tới, không gian sẽ trở thành nơi cung cấp năng lực tính toán AI rẻ nhất nhờ nguồn năng lượng mặt trời liên tục và cường độ cao.
SpaceX đã đề xuất với Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) về kế hoạch phóng tới "một triệu" vệ tinh cho dự án "trung tâm dữ liệu quỹ đạo", nhằm hiện thực hóa tầm nhìn này. Musk cũng tiết lộ kế hoạch dài hạn là phóng các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp với quy mô 100-200 gigawatt mỗi năm, sử dụng công nghệ laser để liên lạc, hướng tới khai thác năng lượng Mặt Trời ở quy mô lớn hơn.
Thách thức và phản ứng từ thị trường
Dù có tham vọng lớn, công ty mới vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hiện tại, chatbot Grok của xAI chỉ chiếm khoảng 3,4% lưu lượng chatbot AI tạo sinh toàn cầu, thua xa ChatGPT (64,5%) và Gemini của Google (21,5%), theo dữ liệu từ Similarweb đến tháng 1. Để bắt kịp các đối thủ như OpenAI và Anthropic, Musk cho rằng việc đưa hệ thống AI ra ngoài không gian là cần thiết. Tuy nhiên, trang tin Electrek của Mỹ chỉ trích rằng đây chỉ là "chủ nghĩa tương lai kiểu Musk" và bản chất là một phi vụ "giải cứu" xAI, khi công ty này đang "đốt" khoảng 1 tỷ USD mỗi tháng để duy trì cuộc đua AI, trong khi SpaceX lãi 8 tỷ USD trên doanh thu 16 tỷ USD vào năm 2025.
Craig Moffett, nhà phân tích tại Moffett Nathanson, nhận định SpaceX có triển vọng lợi nhuận rõ ràng, nhưng xAI lại là một thị trường cạnh tranh khốc liệt và tiêu tốn nhiều vốn. Ngược lại, Dan Ives từ Wedbush Securities cho rằng việc tổ chức lại các công ty dưới một holding là hợp lý để quản lý hiệu quả hơn, do mối liên kết tài chính phức tạp giữa chúng, chẳng hạn như SpaceX đã đầu tư 2 tỷ USD vào xAI năm 2025 và Tesla cũng có cam kết tương tự.
Kế hoạch phát triển và tuyển dụng
Elon Musk đang đẩy mạnh thu hút nhân tài cho công ty hợp nhất, với thông điệp rằng đây là nơi làm việc đầy thách thức nhưng mang tham vọng "liên sao". Ông cũng phác thảo kế hoạch xây dựng doanh nghiệp AI toàn diện, cạnh tranh trong các lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống tạo ảnh và video, đặc biệt ưu tiên công cụ lập trình. Musk kỳ vọng Grok Code sẽ đạt trình độ "hàng đầu thế giới" trong vòng hai đến ba tháng, và thậm chí dự đoán rằng đến cuối năm, AI có thể trực tiếp tạo mã nhị phân, thay thế việc lập trình thủ công.
Đồng thời, SpaceX đang hướng tới đợt huy động vốn lên tới 50 tỷ USD vào tháng 6, thời điểm sao Hỏa và sao Kim thẳng hàng trùng với sinh nhật của Musk, với kỳ vọng trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử, vượt qua kỷ lục 29 tỷ USD của Saudi Aramco năm 2019. Dù vậy, các nhà đầu tư của SpaceX vẫn tỏ ra thận trọng với thương vụ sáp nhập, lo ngại về rủi ro từ xAI.
Nhìn chung, việc sáp nhập SpaceX và xAI không chỉ đánh dấu bước tiến lớn trong sự nghiệp của Elon Musk mà còn mở ra một chương mới cho ngành công nghệ vũ trụ và AI, dù còn nhiều câu hỏi về tính khả thi và hiệu quả trong tương lai.
