Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí The Economist, Elon Musk đã chia sẻ tầm nhìn về tương lai nơi trí tuệ nhân tạo (AI) và robot đảm nhận hầu hết mọi công việc, đưa nhân loại vào 'kỷ nguyên dư thừa' trong vòng 10 năm tới. Tỷ phú giàu nhất thế giới thừa nhận công nghệ này luôn mang lại cho ông cả sự phấn khích lẫn cảm giác sợ hãi, nhưng ông tin rằng sự thay đổi là không thể tránh khỏi.
Tầm nhìn về cuộc cách mạng lao động
Musk dự báo AI và robot sẽ sớm thay thế con người trong hầu hết lĩnh vực, từ công việc chuyên môn đến lao động chân tay. Ông khẳng định: 'Trong vòng 5 năm tới, các hệ thống AI có thể vượt qua tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại. Trong vòng 10 năm tới, robot tại nơi làm việc sẽ mở ra một kỷ nguyên dư thừa đáng kinh ngạc.' Khi máy móc đảm nhận toàn bộ công việc, việc làm sẽ không còn là nghĩa vụ sinh tồn bắt buộc mà trở thành một lựa chọn tự nguyện theo sở thích cá nhân.
Để hiện thực hóa điều này, doanh nghiệp xAI – nay được gọi là SpaceXAI – đang tập trung xây dựng các mô hình AI có khả năng tư duy cao cấp. Đồng thời, Tesla đẩy mạnh sản xuất robot Optimus để sẵn sàng thay thế con người trong nhà máy và đời sống thường ngày. Theo Musk, cuộc cách mạng này sẽ diễn ra nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Hệ thống tài chính cần thay đổi
Khi con người không còn là lực lượng sản xuất chính, hệ thống tài chính toàn cầu buộc phải thay đổi. Trong một nền kinh tế tràn ngập hàng hóa và dịch vụ do máy móc tạo ra, sự dư thừa sẽ dẫn đến giảm phát thay vì lạm phát. Đồng tiền khi đó sẽ dần mất giá trị. Để kích cầu tiêu dùng và giữ cho dòng chảy kinh tế không bị gián đoạn, Musk đề xuất các chính phủ phát 'tem phiếu' trực tiếp cho người dân, giúp duy trì sức mua ổn định.
Tỷ phú giàu nhất hành tinh khẳng định sẵn sàng đóng góp 'hàng nghìn tỷ USD tiền thuế' để hỗ trợ quá trình chuyển giao này. Ông nhấn mạnh rằng bước ngoặt đó đòi hỏi các nhà chính trị và kinh tế học phải thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý, từ thuế, nợ công đến ngân sách quốc gia. Tiền tệ sẽ không còn là thước đo sức lao động mà chỉ đóng vai trò làm công cụ phân phối tài nguyên.
Kiểm soát AI và hợp tác toàn cầu
Song song với những cơ hội khổng lồ, Musk thừa nhận AI cũng đe dọa sự tồn vong của nhân loại. Để quản lý các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ, ông ủng hộ đề xuất của Sir Demis Hassabis từ Google DeepMind, kêu gọi chính phủ Mỹ thành lập một cơ quan tự quản lý, nơi các công ty trong ngành tự kiểm định và phát hiện rủi ro. Đáng chú ý, Musk cho rằng cơ chế này cần mở rộng sang cả Trung Quốc, với các phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc có 1-2 tuần để kiểm tra mô hình của nhau trước khi phát hành. 'Các đối thủ cạnh tranh có thể giữ cho nhau sự trung thực', ông nói.
Để đảm bảo AI an toàn, Musk sẵn sàng gạt bỏ những mâu thuẫn cá nhân. Ông lấp lửng khả năng làm hòa với Sam Altman – người đứng đầu OpenAI – dù hai người từng có các cuộc chiến pháp lý căng thẳng. 'Sau cùng, nếu chúng tôi phải nói chuyện, chúng tôi sẽ nói chuyện', Musk chia sẻ, và cho biết cả hai có thể cần gạt bỏ khác biệt vì lợi ích chung của thế giới.
Hạ tầng không gian và cuộc đua với Trung Quốc
Để hiện thực hóa giấc mơ AI toàn cầu, hạ tầng mặt đất hiện tại không còn đủ sức đáp ứng do nhu cầu năng lượng khổng lồ và diện tích cho trung tâm dữ liệu. Musk quyết định đưa hạ tầng tính toán lên quỹ đạo vũ trụ, tận dụng năng lượng mặt trời dồi dào và không gian vô tận. SpaceX sau khi lên sàn chứng khoán đã đạt giá trị vốn hóa đỉnh điểm 2.600 tỷ USD, sau đó điều chỉnh về 1.600 tỷ USD, và Musk nắm giữ hơn 80% cổ phần, giúp ông duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối.
Khác với nhiều lãnh đạo công nghệ tại Thung lũng Silicon, Musk đánh giá rất cao năng lực của Trung Quốc trong cuộc đua AI. Ông nhận định có 'khả năng cao' các công ty AI Trung Quốc sẽ vươn lên dẫn đầu nhờ nguồn cung điện năng vượt trội và khả năng sản xuất robot công nghiệp quy mô lớn. Do đó, ông phản đối nỗ lực cấm các công ty Mỹ sử dụng mô hình AI của Trung Quốc, cho rằng biện pháp này không hiệu quả. Đối với Musk, cuộc đua công nghệ hiện tại không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà là canh bạc định hình toàn bộ tương lai của nhân loại.
