Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với dự án trí tuệ nhân tạo Stargate trị giá 500 tỷ USD của Tổng thống Donald Trump. Dự án này vốn được kỳ vọng sẽ củng cố ưu thế công nghệ của Mỹ, nhưng hiện đang phải đối mặt với nguy cơ đình trệ do các cuộc tấn công của Iran vào các trung tâm dữ liệu tại Trung Đông.
Stargate dưới làn sóng xung đột
Dự án Stargate được công bố vào tháng 1 năm 2025, không lâu sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Với sự tham gia của các tập đoàn công nghệ hàng đầu như OpenAI, SoftBank và Oracle, Stargate đặt mục tiêu xây dựng cụm trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo lớn nhất thế giới tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Tuy nhiên, theo các học giả tham dự diễn đàn tại Đại học Nhân dân Trung Quốc ngày 10/5, xung đột tại Trung Đông đã làm lu mờ tương lai của dự án.
Ông Li Wei, Phó viện trưởng Trường Quan hệ quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, nhận định: "Ưu tiên hàng đầu của Trump khi nhậm chức là dự án Stargate. Tháng 5 năm ngoái, ông ấy đã đích thân tới Trung Đông để thể hiện sự ủng hộ." Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran vào các trung tâm điện toán tại UAE đã khiến kế hoạch mở rộng của Stargate rơi vào trạng thái bất định. Các cuộc tấn công này thậm chí từng làm gián đoạn các dịch vụ thiết yếu như thanh toán taxi, đặt đồ ăn và kiểm tra tài khoản ngân hàng của người dân UAE.
Chiến lược Mỹ bộc lộ điểm yếu
Ông Li Wei cho rằng Mỹ đang tham gia vào một "cuộc chiến lạc lối", làm gia tăng nghi ngờ của các đồng minh về năng lực hành động và tính hợp lý chiến lược của Washington. "Hiện tại, Mỹ chưa thu được bất kỳ lợi ích thực chất nào từ cuộc chiến này. Ngược lại, nó còn làm suy yếu vị thế toàn cầu của nước Mỹ", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Tian Wenlin, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, chỉ ra rằng cuộc xung đột đã nâng cao vị thế khu vực của Iran. Ông phân tích: "Với nợ công Mỹ lên tới 39.000 tỷ USD, chi phí chiến tranh ước tính 50 tỷ USD trở thành gánh nặng lớn cho nền kinh tế vốn đã bị 'rỗng ruột'." Ngoài ra, năng lực tác chiến phi đối xứng của Iran, bao gồm máy bay không người lái và tên lửa siêu vượt âm, đang thách thức sức mạnh quân sự truyền thống của Mỹ. "Diễn biến cuộc chiến đã phá vỡ 'huyền thoại' về sức mạnh quân sự bất khả chiến bại của Mỹ", ông Tian nhấn mạnh.
Washington trong thế tiến thoái lưỡng nan
Theo ông Tian, Mỹ đang mắc kẹt tại Iran. Nếu kết thúc chiến tranh sớm, Washington có thể bị coi là "hổ giấy"; nếu can dự sâu hơn, nguy cơ sa lầy là hiện hữu. Sự do dự này khiến giới hoạch định chính sách Mỹ rơi vào trạng thái khó xử. Trong khi đó, Iran tận dụng lợi thế kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng của ngành dầu mỏ toàn cầu - để gia tăng ảnh hưởng.
Ông Mao Zhenhua, đồng Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng cuộc xung đột đã bộc lộ bản chất thực sự của Mỹ. "Nếu Mỹ gặp khó khăn khi đối phó với một quốc gia đang chịu trừng phạt như Iran, thì khả năng gây sức ép với các cường quốc như Trung Quốc đã suy giảm đáng kể", ông nói. Ông Mao cũng kêu gọi Bắc Kinh đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và phát triển các tuyến vận tải trên bộ qua Myanmar để tránh phụ thuộc vào các điểm nghẽn dễ tổn thương như eo biển Malacca.
