Tại Diễn đàn Data & AI mùa hè năm 2026 do Hội Tin học TP.HCM (HCA) phối hợp tổ chức, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, khẳng định dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đã vượt ra khỏi phạm vi công cụ hỗ trợ, trở thành “nguyên tử” cốt lõi cấu thành sự phát triển của nền kinh tế số. Theo ông, nếu dữ liệu được ví như nguồn tài nguyên vô tận thì AI chính là chìa khóa để khai phóng và chuyển hóa tài nguyên đó thành những giá trị thực tiễn.
Ba nguyên nhân khiến áp dụng AI thất bại
Bà Trần Kim Sa, Giám đốc Tư vấn Giải pháp phụ trách khối doanh nghiệp SME tại Microsoft Việt Nam, chỉ ra ba nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của các dự án AI trong doanh nghiệp. Thứ nhất là không gắn giải pháp AI với bài toán kinh doanh rõ ràng. Thứ hai là dữ liệu chưa sẵn sàng. Thứ ba là thiếu quản trị và bảo mật.
Nghiên cứu của Microsoft cho thấy các doanh nghiệp thành công thường tập trung giải quyết bốn bài toán lớn. Trong đó, bài toán quan trọng nhất nhưng thường bị bỏ quên là dùng AI để nâng cao trải nghiệm của nhân viên. Bà Sa nhấn mạnh: “Các doanh nghiệp thường nghĩ đến các bài toán lớn, xây dựng mô hình AI với kỳ vọng cao nhưng cuối cùng không nhân viên nào trong công ty dùng”. Đây là nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất khiến việc áp dụng AI thất bại.
Lời khuyên từ chuyên gia Microsoft dành cho doanh nghiệp Việt là nên chọn những bài toán nhỏ, đơn giản để nhân viên dễ tiếp cận và thấy được hiệu quả của AI. Lãnh đạo không nên chọn bài toán quá khó để bắt đầu, vì tâm lý chung mọi người sẽ không muốn làm. Ba bài toán còn lại bao gồm: dùng AI để đổi mới trải nghiệm khách hàng; tái cấu trúc quy trình kinh doanh và dẫn dắt đổi mới. Bà Sa cho biết bài toán thứ hai và thứ ba đang được doanh nghiệp Việt ứng dụng tốt, nhưng bài toán thứ tư thách thức hơn nhiều.
Dữ liệu chuyển từ phục vụ con người sang phục vụ AI
Bà Sa nhận định: “AI không chỉ tối ưu quy trình, công việc mà còn làm thay đổi quỹ đạo tăng trưởng. Ngày nay, AI không chỉ còn là công cụ mà đã trở thành 'người dùng' dữ liệu kiểu mới”. Nói cách khác, dữ liệu từ việc lưu trữ để phục vụ con người chuyển sang lưu trữ để phục vụ AI.
Đồng quan điểm, thạc sĩ Nguyễn Đình Tuấn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Hạ tầng số Viettel IDC, cho rằng AI không chỉ thay đổi cuộc sống mà còn thay đổi hạ tầng dữ liệu. Theo ông, AI không chỉ là xu hướng mà là cuộc dịch chuyển cấu trúc. Tốc độ phát triển theo cấp số nhân của AI khiến mô hình dữ liệu và ứng dụng cũng thay đổi theo. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần hành động ngay để không bỏ lỡ cơ hội và tránh bị tụt hậu.
Từ các báo cáo chuyên sâu, Viettel IDC cho biết TP.HCM đang là khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước trong lĩnh vực phát triển trung tâm dữ liệu (DC), hướng đến mục tiêu trở thành điểm sáng của khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, hầu hết thị phần DC đều nằm trong tay doanh nghiệp trong nước, chưa có sự xuất hiện của doanh nghiệp quốc tế. Mô hình này có ưu điểm nhưng cũng bộc lộ hạn chế: quy mô DC của doanh nghiệp Việt còn nhỏ, chưa đáp ứng hạ tầng lớn của đơn vị quốc tế, thiếu sự phối hợp toàn cầu.
Để cải thiện, các nhà cung cấp DC Việt Nam đang tìm cách mở rộng quy mô và hợp tác với đối tác quốc tế. Tuy nhiên, ông Tuấn lưu ý việc lựa chọn hướng đầu tư, phát triển cần tính toán kỹ, vì lĩnh vực này thay đổi rất nhanh. Nhiều mô hình hôm nay phù hợp nhưng vài năm sau đã lỗi thời. Doanh nghiệp cần tránh rủi ro đầu tư lớn nhưng khi vận hành lại không đáp ứng được yêu cầu thực tế của thị trường.
