Theo tờ 36Kr, cuối tháng 4/2026, ngày hội việc làm dành riêng cho Khối ngành Công nghệ mới tại Đại học Sư phạm Hoa Đông đã diễn ra với sự tham gia của các ông lớn như Huawei, Ant Group cùng nhiều startup AI. Sự kiện này đã thu hút đông đảo sinh viên và người lao động trong ngành công nghệ.
Tỷ lệ ứng tuyển thấp kỷ lục ở một số vị trí
Tại ngày hội, số liệu thực tế khiến nhiều người bất ngờ: tỷ lệ ứng tuyển của kỹ sư tính toán hiệu năng cao (HPC) xuống mức thấp kỷ lục 0,15, nghĩa là cứ 1 ứng viên thì có tới 7 công ty săn đón. Các vị trí thuật toán SLAM hay điều khiển tự động cũng ở mức 0,21, tức khoảng 4 doanh nghiệp cạnh tranh để giành được nhân tài.
Đại chiến nhân sự trong kỷ nguyên AI
Tại các gian tư vấn, những khu vực có từ khóa AI, Agent hay Robot luôn đông kín người. Không chỉ sinh viên, nhiều người có kinh nghiệm từ ngành ô tô và phần mềm truyền thống cũng đang tìm cách chuyển hướng. Anh Phàn, một Tiến sĩ ứng tuyển vị trí Nhà nghiên cứu thuật toán, chia sẻ dù có 6 năm kinh nghiệm làm phần mềm công nghiệp, anh vẫn gặp rào cản khi thiếu kinh nghiệm thực chiến về mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Tuy nhiên, anh tin rằng kinh nghiệm tích lũy là lợi thế: AI có thể tái cấu trúc ngành phần mềm, nhưng cuối cùng nó vẫn phải đáp ứng nhu cầu con người. Kiến thức thực tế từ đời sống là thứ AI khó lòng học được. Ngược lại, anh Lý, một Tiến sĩ chuyên ngành Internet Vạn vật (IoV), lại thấy chật vật vì yêu cầu về năng lực tính toán và dữ liệu thực tế của kỷ nguyên AI khắt khe hơn nhiều so với trước đây.
Mức lương hấp dẫn cho nhân tài AI
Những con số thực tế đang tiết lộ một sự thật: biển càng sâu, cá càng to. Các lãnh đạo hay nhà khoa học AI có mức lương trung bình đạt 137.153 tệ/tháng (khoảng 480 triệu VNĐ). Các kỹ sư thuật toán (AIGC, Thị giác máy tính) có mức lương phổ biến quanh 70.000 tệ/tháng (khoảng 250 triệu VNĐ). Các nhà quản lý tuyển dụng thống nhất rằng: người không biết dùng AI sẽ bị thay thế, nhưng người chỉ biết sử dụng AI đơn thuần cũng khó thăng tiến xa.
AI trở thành điều kiện bắt buộc trong công việc
Sự chuyển dịch này đặt ra bài toán khó cho cả nhân sự lâu năm lẫn sinh viên mới ra trường. Tại giảng đường, biết sử dụng AI đã chuyển từ điểm cộng thành điều kiện bắt buộc. Tiểu Phổ, sinh viên năm cuối, chia sẻ nhiều công ty hiện đưa mức độ ứng dụng AI vào chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI): Nếu tỷ lệ dùng AI trong công việc không đạt yêu cầu, bạn sẽ bị cảnh cáo. Tôi hiện đang quản lý 4-5 trợ lý AI mỗi ngày. Thậm chí, trong các bài kiểm tra năng lực đầu vào, ứng viên buộc phải phối hợp với AI để hoàn thành các dự án kỹ thuật phức tạp chỉ trong vòng 1-2 giờ.
Nghịch lý nhân lực và chìa khóa tháo gỡ nỗi lo lỗi thời
Một thợ săn đầu người tại Thượng Hải tiết lộ: tỷ lệ vị trí liên quan đến AI đã tăng vọt từ 50/50 lên 70/30 so với các ngành hàng xa xỉ chỉ trong quý 1/2026. Báo cáo từ nền tảng tuyển dụng Maimai cho thấy số lượng việc làm AI mới tăng khoảng 12 lần so với cùng kỳ năm trước, vượt xa tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Nỗi lo lỗi thời sau một đêm là có thật khi các công cụ AI thay đổi theo tuần. Giới chuyên gia nhận định tốc độ ra mắt sản phẩm mới hiện nay nhanh chưa từng có trong lịch sử công nghệ. Một blogger công nghệ cảm thán: chỉ trong 24 giờ mà ra 4 mô hình mới, vừa viết xong về mô hình này thì bản cập nhật tiếp theo đã trình làng.
Thừa người biết dùng, thiếu người hiểu sâu
Thị trường đang thừa những người biết sử dụng AI mức độ cơ bản nhưng lại cực kỳ khát những nhân tài hiểu sâu về bản chất. Một nhà tuyển dụng chia sẻ: chúng tôi không cần người chỉ biết chạy các bộ mã nguồn có sẵn trên mạng, chúng tôi cần người hiểu trong hàng chục phiên bản thuật toán, cái nào tối ưu chi phí và hiệu suất nhất cho dự án cụ thể. Khoảng cách nhân tài thực sự nằm ở khả năng làm chủ các công cụ tiên phong và hiểu rõ hệ thống kỹ thuật đằng sau chúng để áp dụng vào các tình huống thực tế của doanh nghiệp.
Kỹ năng giao tiếp với máy móc trở nên quan trọng
Kỹ năng quan trọng nhất hiện nay không còn là viết mã (code) thuần túy mà là ngôn ngữ giao tiếp với máy móc. Vai trò của con người đang dịch chuyển sang thiết kế quy trình phối hợp và truyền đạt tư duy. Phó Giáo sư Thôi Vạn Vân nhấn mạnh: hiểu thấu ngôn ngữ của máy và diễn đạt rõ ràng ý định của người chính là chìa khóa. Các tập đoàn lớn hiện ưu tiên những sinh viên có khả năng giao tiếp tốt, biết tháo gỡ nhiệm vụ phức tạp thành các phần nhỏ mà AI có thể xử lý được.
Nguồn: 36Kr Anh Phương
