Không còn những hàng chờ dài hay nỗi lo quên lịch tái khám, công nghệ đang viết lại trải nghiệm khám chữa bệnh bằng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng y tế thông minh.
Những câu chuyện thực tế
Trước đây, mỗi lần muốn khám bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, chị Mai Lan (38 tuổi, Ninh Bình) phải bắt xe từ quê lên Hà Nội từ tối hôm trước hoặc nhờ người quen xếp hàng lấy số từ sáng sớm. Những chuyến đi khám bệnh vốn đã mệt mỏi lại càng áp lực bởi nỗi lo không kịp đăng ký khám, quên lịch tái khám hay thất lạc giấy tờ y tế.
“Ở tỉnh nên mỗi lần đi khám khá vất vả. Tôi thường phải lên từ tối hôm trước hoặc nhờ người lấy số giúp. Khám xong lại phải tự ghi nhớ ngày tái khám. Nhiều khi công việc bận quá nên quên mất lịch hẹn”, chị Lan nhớ lại.
Mọi thứ chỉ thay đổi khi con gái cài đặt ứng dụng Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trên điện thoại và hướng dẫn chị sử dụng. Thay vì phải đến bệnh viện từ sáng sớm để chờ đợi, chị có thể chủ động đặt lịch khám theo ngày mong muốn, lựa chọn bác sĩ, theo dõi hồ sơ bệnh án và nhận thông tin tái khám ngay trên ứng dụng.
“Bây giờ tôi chỉ cần mở điện thoại là biết lịch khám, lịch tái khám và các thông tin cần thiết. Điều tôi thấy tiện nhất là không còn cảnh chen chúc chờ lấy số thứ tự như trước nữa”, chị chia sẻ.
Không chỉ những người ở xa bệnh viện mới cảm nhận được sự thay đổi. Với anh Hoàng Nam (52 tuổi, Hà Nội), ứng dụng bệnh viện còn giúp người trung niên chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe khi con cái không thể luôn đồng hành.
“Con cái tôi giờ cũng bận đi làm trong giờ hành chính nên không phải lúc nào cũng đưa tôi đi khám được. Từ khi có app bệnh viện, tôi thường tự hẹn lịch khám, đặt xe tới bệnh viện rồi vào khám theo đúng giờ đã đăng ký. Hằng tháng ứng dụng cũng cập nhật các thông tin mới của bệnh viện nên tôi có thể tìm hiểu nhanh mà không cần hỏi người này người kia nữa”, anh Nam cho biết.
Những trải nghiệm của chị Lan và anh Nam phản ánh một sự thay đổi đang diễn ra tại nhiều cơ sở y tế trên cả nước. Công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý mà đang trực tiếp định hình lại trải nghiệm khám chữa bệnh của người dân.
Từ xếp hàng lấy số đến đặt lịch trên điện thoại
Trong nhiều năm, cảnh người dân xếp hàng từ sáng sớm để đăng ký khám bệnh đã trở thành hình ảnh quen thuộc tại nhiều bệnh viện lớn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số đang từng bước thay đổi thực tế này.
Các ứng dụng bệnh viện hiện nay không chỉ hỗ trợ đặt lịch khám trực tuyến mà còn tích hợp nhiều tính năng như thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu kết quả xét nghiệm, quản lý hồ sơ sức khỏe, nhắc lịch tái khám và cập nhật thông tin y tế. Điều này giúp người bệnh chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống tiếp đón tại bệnh viện.
Theo các chuyên gia y tế, trải nghiệm khám chữa bệnh hiện đại không còn bắt đầu từ quầy đăng ký mà bắt đầu từ chính chiếc điện thoại của người dân. Khi người bệnh có thể hoàn thành nhiều thủ tục từ xa, thời gian chờ đợi được rút ngắn, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cũng được cải thiện đáng kể.
Đối với những bệnh nhân ở tỉnh như chị Mai Lan hay những người trung niên như anh Hoàng Nam, lợi ích này càng trở nên rõ rệt. Người bệnh có thể chủ động sắp xếp lịch trình, giảm thời gian đi lại và tránh những áp lực không cần thiết trước mỗi lần khám.
Xu hướng này cũng đang phát triển mạnh trên thế giới. Theo khảo sát của Hiệp hội Hệ thống Quản lý và Thông tin Y tế Hoa Kỳ (HIMSS), khoảng 73% cơ sở y tế đã triển khai cổng thông tin hoặc ứng dụng dành cho bệnh nhân trên thiết bị di động, trong khi gần 90% đơn vị y tế sử dụng công nghệ di động như một kênh tương tác với người bệnh.
Một khảo sát khác tại Mỹ cho thấy 71% bệnh nhân đánh giá cao các thông báo nhắc lịch khám tự động, 63% mong muốn được truy cập hồ sơ sức khỏe trực tuyến và hơn một nửa muốn thực hiện toàn bộ quy trình đặt lịch khám trên nền tảng số. Hai phần ba số người được hỏi cho rằng công nghệ đã góp phần cải thiện đáng kể trải nghiệm khám chữa bệnh.
Tại Việt Nam, nhiều bệnh viện tuyến trung ương và tuyến cuối đã phát triển các ứng dụng riêng nhằm phục vụ người bệnh. Ứng dụng Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hiện cho phép người dùng đặt lịch khám, lựa chọn bác sĩ, theo dõi hồ sơ khám chữa bệnh và nhận các thông báo liên quan đến lịch hẹn. Đây được xem là một phần trong quá trình xây dựng hệ sinh thái y tế số lấy người bệnh làm trung tâm.
Không chỉ mang lại sự thuận tiện, các ứng dụng này còn tạo ra lượng dữ liệu lớn về hành trình khám chữa bệnh của người dân. Đây chính là nền tảng quan trọng cho bước phát triển tiếp theo của hệ thống y tế số.
Dữ liệu số và tương lai của bệnh viện thông minh
Nếu các ứng dụng khám bệnh là “cánh cửa” để người dân tiếp cận dịch vụ y tế số, thì dữ liệu chính là “trái tim” của hệ thống bệnh viện hiện đại.
Theo chị Mai Lan, một trong những tiện ích đáng giá nhất là khả năng lưu trữ hồ sơ khám chữa bệnh trên hệ thống. “Trước đây tôi phải giữ rất nhiều giấy tờ, kết quả xét nghiệm. Có lần tìm lại hồ sơ cũ rất mất thời gian. Bây giờ nhiều thông tin đã được lưu trên ứng dụng nên thuận tiện hơn rất nhiều”, chị cho biết.
Theo các chuyên gia, việc số hóa hồ sơ bệnh án không chỉ giúp người bệnh thuận tiện hơn mà còn hỗ trợ bác sĩ tiếp cận lịch sử điều trị đầy đủ và chính xác hơn. Thay vì phải tìm kiếm trong hàng chồng giấy tờ, bác sĩ có thể tra cứu nhanh chóng các kết quả khám trước đó, từ đó đưa ra quyết định điều trị hiệu quả hơn.
Theo Bộ Y tế, bệnh án điện tử đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình chuyển đổi số ngành y tế. Việc số hóa hồ sơ khám chữa bệnh được kỳ vọng sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, tăng khả năng kết nối dữ liệu giữa các cơ sở y tế và hướng tới xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử xuyên suốt cho mỗi người dân.
Song hành với dữ liệu số là sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI). Trên thế giới, AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, phân tích dữ liệu y khoa, tự động hóa quy trình hành chính và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.
Khảo sát Future Health Index của Philips thực hiện trên hàng nghìn nhân viên y tế và bệnh nhân tại nhiều quốc gia cho thấy AI có thể giúp bác sĩ tiết kiệm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, qua đó khám thêm trung bình khoảng 5 bệnh nhân mỗi tuần. Nhiều bác sĩ tham gia khảo sát cũng cho biết AI góp phần giảm nguy cơ sai sót trong quá trình chăm sóc sức khỏe.
Tại Mỹ, nhiều hệ thống y tế lớn đã triển khai công nghệ AI ghi chép bệnh án tự động. Thay vì dành hàng giờ cho công việc nhập liệu sau mỗi ca khám, bác sĩ có thêm thời gian trao đổi với bệnh nhân và tập trung vào chuyên môn.
Theo các nhà nghiên cứu y tế số, giá trị lớn nhất của AI không nằm ở việc thay thế con người mà ở khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn. Khi kết hợp với hồ sơ sức khỏe điện tử, AI có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ bệnh tật sớm hơn, cá nhân hóa phác đồ điều trị và tối ưu hóa hoạt động của bệnh viện.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng chuyển đổi số y tế không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Để dữ liệu thực sự phát huy giá trị, ngành y tế cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề như bảo mật thông tin cá nhân, chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhân viên y tế.
Dẫu vậy, những thay đổi mà người bệnh cảm nhận được đã xuất hiện rõ ràng trong đời sống hằng ngày. Từ việc đặt lịch khám trên điện thoại, lưu trữ hồ sơ sức khỏe trực tuyến cho đến nhận thông báo tái khám tự động, công nghệ đang từng bước giúp hành trình khám chữa bệnh trở nên thuận tiện hơn.
Với chị Mai Lan, những khái niệm như dữ liệu lớn hay trí tuệ nhân tạo có thể còn khá xa vời. Nhưng chị hiểu rất rõ giá trị của công nghệ qua chính trải nghiệm của mình. “Công nghệ không thay thế bác sĩ, nhưng giúp người bệnh đỡ vất vả hơn. Chỉ riêng việc không phải xếp hàng từ sáng sớm hay lo quên lịch tái khám cũng đã là một thay đổi rất lớn rồi”, chị nói.
Các chuyên gia nhận định rằng cuộc cạnh tranh của các bệnh viện trong tương lai sẽ không chỉ nằm ở chất lượng chuyên môn mà còn ở chất lượng trải nghiệm số dành cho người bệnh. Khi việc đặt lịch khám, quản lý hồ sơ sức khỏe, nhận tư vấn và theo dõi điều trị có thể thực hiện trên một nền tảng số thống nhất, công nghệ đang biến hành trình khám chữa bệnh từ một quy trình nhiều thủ tục thành một trải nghiệm liền mạch và lấy bệnh nhân làm trung tâm.
Trong tương lai, khi hồ sơ sức khỏe điện tử được liên thông rộng rãi và các công nghệ mới được ứng dụng sâu hơn vào hoạt động khám chữa bệnh, những trải nghiệm thuận tiện như của chị Lan hay anh Nam có thể sẽ trở thành điều bình thường đối với hàng triệu người dân. Đó cũng là bước tiến quan trọng trên hành trình xây dựng nền y tế thông minh trong kỷ nguyên số./
