Việc sạc xe điện qua đêm có an toàn hay không luôn là câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt khi phần lớn người dùng hiện nay đều chọn cắm sạc vào ban đêm. Các chuyên gia khẳng định, với xe điện hiện đại sử dụng thiết bị chính hãng, sạc qua đêm là một trong những cách sử dụng an toàn và tối ưu cho nhu cầu hàng ngày.
Sạc qua đêm an toàn nhờ nhiều lớp bảo vệ hiện đại
Theo kỹ sư Nguyễn Hoàng Minh, chuyên gia trong lĩnh vực điện - điện tử, quan niệm sạc thiết bị điện xuyên đêm dễ gây quá nhiệt hoặc cháy nổ có thể đúng với một số thiết bị đời cũ. Tuy nhiên, điều này không còn phù hợp với hệ thống pin và sạc thông minh trên xe điện hiện đại. Ông cho biết phần lớn xe điện hiện nay được phát triển theo triết lý “plug and forget” - người dùng chỉ cần cắm sạc và gần như không cần can thiệp thêm trong suốt quá trình vận hành.
“Người dùng thường nghĩ xe điện giống như cục pin lớn đang nạp điện liên tục suốt đêm. Nhưng thực tế, toàn bộ quá trình sạc đều được kiểm soát bởi hệ thống quản lý pin thông minh BMS”, ông Minh giải thích. Trên xe điện hiện đại, mỗi pack pin gồm hàng chục đến hàng trăm cell pin nhỏ. Hệ thống BMS liên tục giám sát điện áp, dòng điện và nhiệt độ không chỉ của toàn bộ pack pin mà còn của từng cell riêng biệt, giúp kiểm soát chính xác trạng thái hoạt động của pin trong suốt quá trình sạc.
Cơ chế tự ngắt sạc là một trong những lớp bảo vệ quan trọng giúp người dùng yên tâm hơn khi sạc qua đêm. Chẳng hạn, trên ôtô điện, người dùng có thể cài đặt giới hạn mức sạc ngay trên ứng dụng điện thoại, ví dụ ở mức 80%. Khi đạt ngưỡng này, hệ thống sẽ tự động dừng sạc. Trong suốt quá trình đó, BMS cũng liên tục điều chỉnh dòng điện phù hợp để tránh quá áp, quá dòng hoặc quá nhiệt. “Đây không phải cơ chế ngắt điện đơn giản, mà là quá trình kiểm soát chủ động theo thời gian thực”, ông Minh cho biết.
Với xe máy điện, cơ chế bảo vệ cũng hoạt động tương tự. Bộ sạc chính hãng có thể tự động dừng khi nhiệt độ cell pin đạt ngưỡng cảnh báo (thông thường khoảng 50 độ C), sau đó chỉ tiếp tục sạc khi nhiệt độ giảm xuống mức an toàn. Nhờ vậy, xe vẫn có thể sạc đầy qua đêm mà không cần người dùng giám sát liên tục.
Bài kiểm tra khắt khe dành cho pin xe điện
Yếu tố giúp pin xe điện hiện nay an toàn hơn nằm ở việc pack pin phải vượt qua hàng loạt tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt trước khi được đưa vào sử dụng. Đơn cử, các dòng xe điện của VinFast hiện đều đáp ứng nhiều chứng chỉ an toàn quốc tế như ECE R100, UN38.3, AIS038 với ôtô điện; ECE R136 với xe máy điện. Theo các chuyên gia, đây là những bộ tiêu chuẩn an toàn rất khắt khe dành cho pin lithium-ion.
PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ôtô thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, lấy ví dụ về tiêu chuẩn ECE R100 hiện được áp dụng tại châu Âu. Theo đó, hệ thống pin phải vượt qua thử nghiệm sốc nhiệt khi hoạt động liên tục trong môi trường âm 6 độ C suốt 6 giờ, sau đó chuyển sang 60 độ C trong 6 giờ tiếp theo và lặp lại trong 5 chu kỳ liên tục. Tiêu chuẩn này cũng yêu cầu pin phải vượt qua bài thử khả năng chống cháy qua nhiều giai đoạn, từ đốt nóng bên ngoài đến tiếp xúc trực tiếp với lửa. Ngoài ra còn có nhiều bài kiểm tra nghiêm ngặt khác như rung động, sốc cơ học, bảo vệ quá nhiệt, bảo vệ nạp và xả quá mức.
Trong khi đó, UN38.3 là tiêu chuẩn bắt buộc đối với pin lithium trong quá trình vận chuyển. Pack pin phải vượt qua thử nghiệm về áp suất thấp, rung động mạnh, sốc cơ học, đoản mạch, va đập và thay đổi nhiệt độ liên tục.
Các chuyên gia nhận định với hệ thống quản lý pin thông minh BMS, cơ chế tự ngắt sạc nhiều lớp cùng tiêu chuẩn kiểm nghiệm quốc tế nghiêm ngặt, việc sạc xe điện qua đêm là phương thức sử dụng phổ biến và an toàn đối với xe điện hiện đại. Không chỉ đảm bảo an toàn, sạc qua đêm còn được đánh giá là giải pháp thuận tiện và tối ưu cho người dùng hàng ngày. Việc sạc vào ban đêm giúp xe luôn trong trạng thái sẵn sàng sử dụng vào sáng hôm sau mà không cần phụ thuộc trạm sạc nhanh công cộng. Tại nhiều khu vực, giá điện ban đêm cũng thấp hơn ban ngày, góp phần giúp người dùng tối ưu chi phí sử dụng.
